कुरुक्षेत्राच्या मैदानावर महाभारत युद्ध सुरू होणार होते. दोन्ही बाजूंना पांडव-कौरवांच्या विशाल सेना उभ्या होत्या. कौरवांकडे संख्याबळ अधिक होते, तर पांडवांची सेना तुलनेने लहान होती, पण पांडवांकडे सर्वात मोठे बळ होते – धर्म आणि सत्याची साथ.

पांडवांमध्ये सर्वात प्रमुख योद्धा अर्जुन होता. त्याच्या रथावर स्वतः भगवान श्रीकृष्ण सारथी बनले होते. युद्ध सुरू होण्यापूर्वीच अर्जुनाने श्रीकृष्णाला विनंती केली की, त्यांनी रथ दोन्ही सैन्यांच्या मध्यभागी न्यावा, जेणेकरून मला कोणाशी युद्ध करायचे आहे हे मी पाहू शकेन. श्रीकृष्णाने काहीही न बोलता रथ दोन्ही सैन्यांच्या मध्यभागी नेऊन उभा केला.

अर्जुनाने समोर पाहिले – पितामह भीष्म, गुरु द्रोणाचार्य, कर्ण, अश्वत्थामा आणि स्वतःच्याच कुटुंबातील अनेक सदस्य युद्धासाठी सज्ज उभे होते. हे दृश्य पाहून अर्जुन विचलित झाला. त्याचे मन जड झाले. त्याच्या हातातून गांडीव धनुष्य खाली पडले आणि तो रथात बसला.

अर्जुन म्हणाला, “मी हे युद्ध करू शकत नाही. माझ्यासमोर माझेच लोक आहेत, ज्यांचा मी आयुष्यभर आदर करत आलो आहे. मी त्यांना कसे मारू शकेन?” अर्जुनाचे शरीर थरथरू लागले, तोंड सुकले आणि मन गोंधळाने भरले.

श्रीकृष्णाने अर्जुनाकडे पाहिले आणि त्यांना समजले की समस्या भीतीची नाही, तर गोंधळाची आहे. अर्जुनाला बाह्य शत्रूंशी नाही, तर आपल्या आतल्या द्वंद्वाशी लढायचे होते. श्रीकृष्णाने म्हटले, “हे अर्जुना, हे युद्ध केवळ नात्यांचे नाही, तर धर्म आणि अधर्माचे आहे. तू आपल्या कर्तव्यापासून पळत आहेस, कारण तुझे मन गोंधळलेले आहे. जेव्हा कर्तव्य स्पष्ट होते, तेव्हा निर्णय सोपा होतो.”

भगवंतांनी पुढे सांगितले की, जीवनात कमकुवतपणा येणे स्वाभाविक आहे, पण गोंधळात राहणे ही सर्वात मोठी कमकुवतता आहे. श्रीकृष्णाने अर्जुनाला श्रीमद्भगवद्गीतेच्या माध्यमातून कर्म, धर्म आणि आत्म्याचे ज्ञान दिले.

हळूहळू अर्जुनाचे मन शांत झाले. त्यांचा गोंधळ दूर झाला आणि त्यांनी पुन्हा गांडीव उचलले. ते म्हणाले, “आता माझा संशय संपला आहे. मी माझ्या कर्तव्यासाठी तयार आहे.”

श्रीकृष्णाची शिकवण