एका बहुराष्ट्रीय कंपनीच्या वरिष्ठ व्यवस्थापकाची उत्कृष्ट कामगिरी, शानदार संवादक, कंपनी बोर्डाचा आवडता. पण त्याच्या टीममध्ये सतत राजीनामे, भीतीचे वातावरण आणि अनैतिक निर्णयांच्या तक्रारी. कारण – ऑफिसमध्ये प्रत्येक गोष्टीवर ओरडणे. इतरांच्या कामाचे श्रेय स्वतः घेणे. कर्मचाऱ्यांच्या अडचणींवर हसणे. असा ‘हिटलर’ बॉस ‘कठोर’ नसून ‘सायकोपाथ’ असू शकतो. ऑस्ट्रेलियातील बॉन्ड युनिव्हर्सिटी आणि सॅन डिएगो युनिव्हर्सिटीच्या संयुक्त संशोधनात कॉर्पोरेट जगातील ते गडद सत्य उघड झाले आहे, ज्याकडे आतापर्यंत केवळ कामाचा ताण मानून दुर्लक्ष केले जात होते. ऑस्ट्रेलियन सायकॉलॉजिकल सोसायटीच्या वार्षिक परिषदेत सादर केलेल्या संशोधन अहवालानुसार, कंपन्यांच्या शीर्ष पदांवर (सीईओ आणि वरिष्ठ कार्यकारी) असलेल्या प्रत्येक पाचपैकी एका अधिकाऱ्यामध्ये (सुमारे २१%) गंभीर सायकोपाथिक लक्षणे आढळली आहेत. धक्कादायक बाब म्हणजे, गुन्हेगारांनी भरलेल्या तुरुंगांमध्येही सायकोपाथचे प्रमाण अगदी हेच (२१%) आहे. तज्ञांनी यांना ‘सक्सेसफुल सायकोपाथ’ किंवा टॉक्सिक लीडर असे नाव दिले आहे. संशोधक फॉरेन्सिक सायकॉलॉजिस्ट नॅथन ब्रूक्स यांनी त्यांच्या टीमसोबत मिळून या वर्तणुकीमागील कारणे उलगडली आहेत. नॅथन यांनी सांगितले की हे लोक अत्यंत धूर्त आणि आकर्षक असतात. पण त्यांच्याकडे असलेल्या या 4 शस्त्रांपासून सावध राहण्याची गरज आहे: दिखाऊ आकर्षण – असे नेते पहिल्या भेटीत खूप मनमिळाऊ आणि प्रभावशाली वाटतात. अति-आत्मविश्वास – असे विषारी नेते संकटाच्या वेळीही असे भासवतात की सर्व काही त्यांच्या नियंत्रणात आहे. उत्कृष्ट सामाजिक कौशल्ये – लोकांना आपल्या बोलण्याच्या जाळ्यात ओढण्याच्या कलेत ते माहीर असतात. सहानुभूतीचा शून्य स्तर – दुसऱ्यांच्या दु:ख-वेदना किंवा कर्मचाऱ्यांच्या थकव्याने त्यांना काही फरक पडत नाही. त्यांना फक्त त्यांच्या कामाशी मतलब असतो. चिंता – कंपन्या प्रतिभा पाहतात, चारित्र्य तपासत नाहीत मानसशास्त्रज्ञांनुसार, हे ‘विषारी नेते’ सुरुवातीला कंपन्यांना मोठा नफा मिळवून देतात, ज्यामुळे बोर्ड रूममध्ये त्यांचे कौतुक होते. पण प्रत्यक्षात हे सहकाऱ्यांचे मानसिक शोषण करतात. स्वतःच्या फायद्यासाठी ते कोणालाही प्यादे बनवू शकतात. शेवटी यामुळे संपूर्ण संस्थेची प्रतिष्ठा आणि कार्यसंस्कृती नष्ट होते. ब्रुक्स यांचे म्हणणे आहे की, या समस्येसाठी कंपन्यांची सदोष भरती प्रक्रिया जबाबदार आहे. मुलाखतीदरम्यान कंपन्या फक्त उमेदवाराची तांत्रिक योग्यता, अनुभव आणि उद्दिष्टे साध्य करण्याची क्षमता पाहतात, पण त्याचे खरे चारित्र्य पारखत नाहीत.
Source link
