एका लोककथेनुसार, फार पूर्वी एक पराक्रमी राजा होता. त्याच्याकडे धन-दौलत, भव्य राजवाडा, सेवक, सुख-सुविधा आणि आज्ञाधारक प्रजा असे सर्व काही होते. कुटुंबही सुखी होते आणि राज्यात कोणत्याही प्रकारची कमतरता नव्हती. बाहेरून पाहिल्यास राजा सर्वात आनंदी व्यक्ती वाटत होता, पण सत्य याच्या अगदी उलट होते. राजाचे मन नेहमी अशांत राहत असे. त्याला रात्री झोप लागत नसे आणि तो छोट्या-छोट्या गोष्टींवर रागावत असे, अस्वस्थ होत असे. मनाच्या अस्वस्थतेने त्याचे सुख हिरावून घेतले होते.

एके दिवशी राजाने आपल्या नगरातील प्रसिद्ध संतांबद्दल ऐकले, ज्यांच्याकडे लोक आपल्या समस्यांवर उपाय शोधण्यासाठी येत असत. राजा तात्काळ संतांच्या आश्रमात पोहोचला. त्याने संतांना प्रणाम केला आणि नम्रपणे म्हणाला, “गुरुदेव, माझ्याकडे सर्व काही असूनही मनात शांती नाही. कृपया असा उपाय सांगा, ज्यामुळे माझे मन शांत होऊ शकेल.”

राजाचे बोलणे ऐकून संत लगेच उठले आणि आश्रमाबाहेर गेले. राजाही त्यांच्या मागोमाग पोहोचला. बाहेर जाऊन संतांनी वाळलेली लाकडे गोळा केली आणि त्यांना पेटवू लागले. थोड्या वेळाने आग पेटली, त्यानंतर संत आगीत एक-एक लाकूड टाकत होते. हळूहळू आग आणखी तीव्र होत गेली आणि तिच्या ज्वाला उंच उठू लागल्या.

राजा हे सर्व लक्षपूर्वक पाहत होता, पण संत काय करू इच्छितात हे त्याला काही समजत नव्हते.

काही वेळाने संत परत आपल्या जागेवर येऊन बसले. राजाने पुन्हा आपली समस्या सांगितली. तेव्हा संत हसले आणि म्हणाले, “महाराज, मी तुमच्या समस्येचे समाधान आताच बाहेर दिले होते, पण तुम्हाला ते समजले नाही.”

राजा आश्चर्यचकित होऊन म्हणाला, “महाराज, मला काही समजले नाही.”

संताने शांत स्वरात म्हटले, “प्रत्येक व्यक्तीच्या आत एक अग्नी असतो. जर त्यात प्रेम, दया आणि सेवेची आहुती दिली, तर मन शांत आणि प्रसन्न राहते. पण जे लोक त्या अग्नीत क्रोध, लोभ, मोह आणि अहंकाराची लाकडे टाकतात, त्यांच्या आत अशांती वाढत जाते. मनाची शांती मिळवण्यासाठी वाईट सवयींचा त्याग करणे आवश्यक आहे. जेव्हा माणूस निस्वार्थ भावाने प्रेम करायला शिकतो, तेव्हाच त्याला खरी शांती मिळते.”

राजाला संतांचे बोलणे समजले होते. त्याने त्याच दिवसापासून आपल्या स्वभावात बदल घडवण्याचा संकल्प केला. यानंतर राजाने आपल्या रागावर नियंत्रण ठेवले आणि प्रत्येक काम प्रेम, शांती आणि धैर्याने करू लागला.

प्रसंगाची शिकवण