उन्हाळा शिगेला पोहोचताच देशातील जलाशयांमध्ये संकट अधिक गडद होऊ लागले आहे. केंद्रीय जल आयोगाने जारी केलेल्या ताज्या आकडेवारीनुसार, मे महिन्याच्या सुरुवातीपासून ते अखेरपर्यंत देशातील प्रमुख जलाशयांमधील पाण्याची पातळी खूप वेगाने खाली घसरली आहे. देशातील 166 प्रमुख जलाशयांमध्ये मे महिन्याच्या शेवटच्या आठवड्यापर्यंत एकूण जिवंत साठा (लाइव्ह स्टोरेज) कमी होऊन 45.419 अब्ज घनमीटर (बिलियन क्यूबिक मीटर) झाला आहे, जो त्यांच्या एकूण क्षमतेच्या केवळ 24.75% आहे. मे महिन्याच्या सुरुवातीच्या आठवड्यात या जलाशयांमध्ये 66.830 अब्ज घनमीटर पाणी होते, जे एकूण क्षमतेच्या 36.41% होते. याचा सरळ अर्थ असा आहे की, या एका महिन्यातच उष्णता आणि मोठ्या वापरामुळे देशातील मुख्य जलस्रोतांतून सुमारे 21.411 अब्ज घनमीटर पाणी कमी झाले आहे. एक दिवसापूर्वीच हवामान विभागाने अल निनोमुळे दुष्काळाची शक्यता वर्तवली आहे. अशा परिस्थितीत ही एक नवीन चिंता आहे, कारण 15 धरणांमधील साठा सामान्यपेक्षा अर्धा झाला आहे. दिलासादायक बाब ही आहे की, सध्याचा साठा गेल्या वर्षीच्या याच कालावधीपेक्षा आणि गेल्या दहा वर्षांच्या सरासरीपेक्षा थोडा चांगला आहे, परंतु वेगाने रिकामी होणारी धरणे येत्या काही आठवड्यांसाठी मोठे आव्हान निर्माण करत आहेत. गंभीर संकटात असलेल्या धरणांची संख्या 11 वरून 15 झाली मे महिन्यात पारा वाढल्याने तलावांमधील पाण्याची पातळी वेगाने खाली आली आहे. महिन्याच्या सुरुवातीला जलसाठ्याची स्थिती बऱ्यापैकी नियंत्रणात दिसत होती आणि देशातील 112 धरणांमध्ये पाण्याची पातळी सामान्यपेक्षा जास्त होती. परंतु, तीव्र उष्णतेमुळे महिन्याच्या अखेरपर्यंत, पूर्णपणे रिकाम्या झालेल्या आणि गंभीर संकटात असलेल्या धरणांची संख्या 11 वरून 15 पर्यंत पोहोचली आहे. दक्षिण भारतात पाण्याची पातळी किमान स्तरावर पाण्याच्या टंचाईचे सर्वात भीषण चित्र दक्षिण भारतातील राज्यांमध्ये पाहायला मिळत आहे, जिथे पाण्याची पातळी किमान स्तरावर आहे. मे महिन्याच्या सुरुवातीला यामध्ये एकूण क्षमतेच्या 26.83% पाणी शिल्लक होते, जे मे महिन्याच्या शेवटच्या आठवड्याच्या अहवालात घसरून केवळ 17.55% राहिले आहे. कर्नाटक आणि आंध्र प्रदेशसारख्या राज्यांमध्ये टंचाई वाढली आहे. अनेक जलाशय पूर्णपणे कोरडे पडले आहेत देशाच्या काही भागांमध्ये परिस्थिती इतकी बिघडली आहे की तेथील मोठे धरणे पूर्णपणे मैदानांमध्ये बदलली आहेत. महाराष्ट्रातील भीमा उज्जैनी धरण आणि बिहारमधील चंदन धरण यांसारखे जलाशय मे महिन्याच्या सुरुवातीपासून ते महिन्याच्या अखेरपर्यंत पूर्णपणे कोरडे राहिले आणि तेथे पाण्याची पातळी शून्य टक्के नोंदवली गेली आहे. 6 जलविद्युत प्रकल्पांवर परिणाम पाण्याच्या या मोठ्या घसरणीचा थेट परिणाम देशाच्या वीज उत्पादनावरही होऊ शकतो. देशातील 20 जलविद्युत प्रकल्पांशी संबंधित तलावांपैकी मे महिन्याच्या सुरुवातीला जिथे 8 प्रकल्पांमध्ये पाण्याची पातळी सामान्यपेक्षा कमी होती, तिथे आता 6 मोठ्या तलावांची स्थिती नाजूक आहे.
Source link
