आज (मंगळवार, 30 जून) पासून आषाढ महिना सुरू झाला आहे. हा हिंदू पंचांगातील चौथा महिना आहे. बुधवार, 29 जुलै रोजी गुरुपौर्णिमेसोबत आषाढ संपेल आणि 30 जुलैपासून श्रावण महिना सुरू होईल. आषाढ महिन्यात भगवान विष्णूची पूजा विशेषतः केली जाते. याच महिन्यातील शुक्ल पक्षातील एकादशीपासून (देवशयनी एकादशी) भगवान विष्णू चार महिन्यांसाठी विश्राम करतात. आषाढ महिन्यात योगिनी एकादशी, गुप्त नवरात्री, गुरुपौर्णिमा आणि चातुर्मास यांसारखे महत्त्वाचे व्रत-पर्व येतात. उज्जैनचे ज्योतिषाचार्य पं. मनीष शर्मा यांच्या मते, आषाढ महिना भक्ती आणि ध्यान करण्याचा महिना आहे. हा वर्षा ऋतूचा काळ आहे, निसर्गात नवजीवनाचा संचार होतो आणि साधू-संतही एका ठिकाणी राहून चातुर्मासाचे पालन करतात, जुन्या काळात या महिन्यात एकाच ठिकाणी थांबून लोक भक्ती आणि ध्यान करत असत. देवशयनी एकादशी (25 जुलै) पासून चातुर्मास सुरू होईल, या काळात विवाह, गृहप्रवेश, मुंडन आणि इतर मांगलिक कार्यांसाठी मुहूर्त नसतात. हा काळ व्रत, सत्संग, कथा श्रवण आणि सेवा कार्ये करण्यासाठी श्रेष्ठ मानला जातो. देवशयनी एकादशीशी संबंधित मान्यता आषाढ शुक्ल एकादशीला देवशयनी किंवा हरिशयनी (२५ जुलै) एकादशी म्हणतात, कारण या तिथीपासून भगवान विष्णू योगनिद्रेत जातात आणि चार महिन्यांनंतर कार्तिक शुक्ल एकादशीला (देवउठनी एकादशी, २१ नोव्हेंबर) जागे होतात. या एकादशीला व्रत ठेवणे, भगवान विष्णू आणि माता लक्ष्मीची पूजा करण्याचे विशेष महत्त्व आहे. या दिवशी सूर्यास्तानंतर तुळशीजवळ दिवा लावावा. याच दिवसापासून चातुर्मास सुरू होतो. गुरुपौर्णिमा २९ जुलै रोजी आषाढ पौर्णिमेला गुरुपौर्णिमा किंवा व्यासपौर्णिमा (29 जुलै) म्हणतात. हा सण महर्षी वेदव्यासांची जयंती आहे. वेदव्यासांनी वेदांचे संपादन केले होते. महाभारत आणि श्रीमद् भागवत पुराण यांसारख्या ग्रंथांची रचना केली. या दिवशी गुरु, शिक्षक आणि जीवनात मार्गदर्शन करणाऱ्या व्यक्तींचे पूजन केले जाते. आश्रम आणि धार्मिक स्थळांवर विशेष पूजा होते, सत्संग आणि भंडारे आयोजित केले जातात.
Source link
