पावसाळा उन्हाळ्यातून आराम देतो. पण पाऊस सुरू होताच खाण्यापिण्याशी आणि स्वच्छतेशी संबंधित अनेक आरोग्य समस्यांचा धोकाही वाढतो. पावसात आर्द्रता वाढल्यामुळे बॅक्टेरिया आणि बुरशी वेगाने वाढतात. यामुळे फूड पॉयझनिंग, अतिसार, उलट्या आणि पोटाच्या संसर्गाची प्रकरणे वाढतात.

थोडासा निष्काळजीपणा देखील आजाराचे कारण बनू शकतो. अशा परिस्थितीत वैयक्तिक स्वच्छता आणि खाण्यापिण्याची विशेष काळजी घेणे आवश्यक आहे.

‘फूड सेफ्टी अँड स्टँडर्ड्स अथॉरिटी ऑफ इंडिया’ (FSSAI) ने पावसाळ्यात आजारांपासून वाचण्यासाठी आवश्यक फूड सेफ्टी मार्गदर्शक तत्त्वे जारी केली आहेत. यात स्वयंपाकघराची स्वच्छता, वैयक्तिक स्वच्छता आणि अन्न योग्य प्रकारे साठवण्याशी संबंधित खबरदारी सांगितली आहे.

म्हणून, ‘कामाची बातमी’ मध्ये आज आपण FSSAI च्या मान्सून फूड सेफ्टी मार्गदर्शक तत्त्वांबद्दल बोलणार आहोत. यासोबतच जाणून घेऊया की-

तज्ज्ञ: डॉ. आशिष मेहरोत्रा, सल्लागार, इंटरनल मेडिसिन आणि क्रिटिकल केअर, अपोलो स्पेक्ट्रा हॉस्पिटल, कानपूर

प्रश्न- FSSAI ने पावसाळ्यासाठी अन्न सुरक्षा मार्गदर्शक तत्त्वे जारी केली आहेत. ही मार्गदर्शक तत्त्वे काय सांगतात?

उत्तर- FSSAI ने आपल्या मार्गदर्शक तत्त्वांमध्ये वैयक्तिक स्वच्छता, अन्न साठवणूक आणि स्वयंपाकघराच्या स्वच्छतेवर विशेष लक्ष देण्यास सांगितले आहे. जसे की-

प्रश्न- या मार्गदर्शक तत्त्वांची गरज का आहे?

उत्तर- पावसाळ्यात जास्त आर्द्रता आणि घाणीमुळे बॅक्टेरिया, बुरशी आणि विषाणू वेगाने वाढतात. या काळात पाणी आणि अन्न लवकर दूषित होते. यामुळे फूड पॉयझनिंग, अतिसार आणि इतर संसर्गाचा धोका वाढतो.

अशा परिस्थितीत लोकांना आरोग्य सुरक्षेशी संबंधित योग्य माहिती देण्यासाठी मार्गदर्शक तत्त्वे आवश्यक आहेत, जेणेकरून ते रोगांपासून बचाव करू शकतील.

प्रश्न- पावसाळ्यात संसर्ग आणि रोगांचा धोका का वाढतो?

उत्तर- पावसात तापमान आणि आर्द्रतेच्या चढ-उतारामुळे रोगप्रतिकारशक्ती कमकुवत होते. यामुळे रोगांचा धोका वाढतो.

1. पावसाचे पाणी साचणे

पावसाचे साचलेले पाणी डासांच्या वाढीसाठी आदर्श ठिकाण बनते. यात डेंग्यू, मलेरिया आणि चिकनगुनियाचे डास वाढतात.

2. आर्द्रतेमध्ये जंतूंची वाढ

हवेतील वाढलेली आर्द्रता बॅक्टेरिया, विषाणू आणि बुरशीच्या वाढीस प्रोत्साहन देते.

3. पाणी आणि अन्नात संसर्ग

पावसाचे पाणी अनेकदा घाण, गटार आणि कचऱ्याच्या संपर्कात येऊन दूषित होते. पावसाळ्यात पाणी आणि खाद्यपदार्थ सहजपणे संक्रमित होऊ शकतात.

4. कमी सूर्यप्रकाश

कमी सूर्यप्रकाशामुळे अनेक सूक्ष्मजंतू जास्त काळ जिवंत राहू शकतात.

5. रोगप्रतिकारशक्ती कमकुवत होणे

तापमान आणि आर्द्रतेतील बदल शरीराची रोगप्रतिकारशक्ती कमकुवत करतात.

प्रश्न- FSSAI च्या मार्गदर्शक तत्त्वांमध्ये स्वच्छतेवर सर्वाधिक भर दिला जातो. योग्य स्वच्छता राखण्यासाठी कोणत्या गोष्टींची काळजी घ्यावी?

उत्तर- निरोगी जीवनासाठी स्वच्छता खूप महत्त्वाची आहे. हा आरोग्याचा पाया आहे. FSSAI च्या सल्ल्यानुसार स्वच्छतेला या महत्त्वाच्या श्रेणींमध्ये विभागले गेले आहे–

चला, आता या स्वच्छतेवर बोलूया-

स्वयंपाकघरातील स्वच्छता

खालील ग्राफिकमध्ये FSSAI च्या स्वयंपाकघरातील स्वच्छतेच्या सर्व टिप्स पाहा-

अन्न स्वच्छता

खालील ग्राफिकमध्ये FSSAI च्या सर्व अन्न स्वच्छतेच्या टिप्स पाहा-

स्वयंपाकघरातील स्वच्छतेच्या टिप्स

खालील ग्राफिकमध्ये FSSAI च्या सर्व स्वयंपाकघरातील स्वच्छतेच्या टिप्स पाहा-

पाणी स्वच्छता

घरगुती स्वच्छता

खालील ग्राफिकमध्ये FSSAI च्या सर्व घरगुती स्वच्छतेच्या टिप्स पाहा-

वैयक्तिक स्वच्छता

खालील ग्राफिकमध्ये FSSAI च्या सर्व वैयक्तिक स्वच्छतेच्या टिप्स पाहा-

मुलांसाठी स्वच्छता

खालील ग्राफिकमध्ये FSSAI चे सर्व बाल सुरक्षा स्वच्छता नियम पाहा-

एकूणच, स्वच्छतेशी संबंधित छोट्या सवयी फूड पॉयझनिंग, अतिसार, टायफॉइड, कॉलरा आणि इतर संक्रमणाचा धोका मोठ्या प्रमाणात कमी करू शकतात. त्यामुळे पावसाळ्यात स्वच्छतेला तुमच्या दैनंदिन दिनचर्येचा भाग बनवा. निरोगी आणि सुरक्षित रहा.