नवी दिल्ली18 तासांपूर्वी
- कॉपी दुवा
येत्या काळात, जर तुम्ही नवीन एसी घेतला तर तुम्ही तो १६ किंवा १८ अंशांवर चालवू शकणार नाही, तुम्ही तो फक्त २० ते २८ अंशांदरम्यान सेट करू शकाल. उन्हाळ्याच्या हंगामात एसीमधून होणारा वीज वापर थांबवण्यासाठी केंद्र सरकार लवकरच एक नवीन नियम आणत आहे.
सरकारचा दावा आहे की यामुळे वीज बचत होईल, बिल कमी होईल आणि देशभरातील लाखो ग्राहक पुढील तीन वर्षांत १८,०००-२०,००० कोटी रुपयांची बचत करतील.
ऊर्जा मंत्री मनोहर लाल म्हणाले- एसी उत्पादक कंपन्यांसाठी नवीन नियमामुळे कूलिंग आणखी चांगले होईल. यामुळे उन्हाळा वाढत असताना विजेची मागणी आणि बिलांमध्ये वाढ कमी होण्यास मदत होईल. नवीन नियम लागू होताच, हे नियम प्रत्येक क्षेत्रात वापरल्या जाणाऱ्या एअर-कंडिशनरवर लागू होतील – मग ते घरांमध्ये असो किंवा ऑफिस, मॉल, हॉटेल आणि सिनेमागृहांसारख्या व्यावसायिक ठिकाणी, जिथे एसी बहुतेकदा सर्वात कमी सेटिंगवर चालवला जातो.
आता ८ प्रश्नांची उत्तरे देऊन जाणून घ्या, सरकार हा नियम का आणत आहे…
प्रश्न १: सरकारने हा नियम का बनवला?
उत्तरः उन्हाळा वाढत असताना विजेची मागणी झपाट्याने वाढत आहे. या वर्षी जूनमध्ये एका दिवसात विजेची मागणी २४१ गिगावॅटवर पोहोचली, जी या वर्षीची सर्वाधिक होती. सरकारचा अंदाज आहे की कमाल मागणी २७० गिगावॅटपर्यंत जाऊ शकते.
एसी खूप वीज वापरतो, विशेषतः जेव्हा लोक ते १६-१८ अंशांवर चालवतात. नवीन नियम म्हणजे वीज वाचवण्याचा आणि पॉवर ग्रिडवरील दबाव कमी करण्याचा प्रयत्न आहे. तसेच, यामुळे लोकांचे वीज बिल कमी होईल आणि पर्यावरणालाही फायदा होईल. तापमानात प्रत्येक १ अंश वाढ झाल्याने ६% पर्यंत वीज वाचते.
प्रश्न २: या नियमाचे काय फायदे होतील?
उत्तरः या नियमाचे अनेक फायदे सांगितले जात आहेत:
- वीज बचत: कॅलिफोर्निया विद्यापीठाच्या एका अभ्यासानुसार, एसीच्या तापमानाचे प्रमाणीकरण केल्यास २०३५ पर्यंत भारतातील सर्वाधिक वीज मागणी ६० गिगावॅटने कमी होऊ शकते. यामुळे वीज आणि ग्रिड पायाभूत सुविधांच्या खर्चात ७.५ लाख कोटी रुपयांची बचत होईल. विजेचा वापर कमी असल्याने बिलही कमी येईल.
- कमी वीज कपात: विजेची मागणी कमी झाल्यामुळे, पॉवर ग्रिडवरील दबाव कमी होईल आणि वीज कपातीची समस्या कमी होईल. त्याच वेळी, कमी वीज वापरामुळे कार्बन उत्सर्जन कमी होईल.
प्रश्न ३: हा नियम कधी लागू होईल?
उत्तरः या नियमाच्या अंमलबजावणीची तारीख अद्याप अधिकृतपणे जाहीर केलेली नाही. केंद्रीय मंत्री मनोहर लाल खट्टर यांनी सांगितले आहे की ते “लवकरच” लागू केले जाईल. सरकार एसी उत्पादक कंपन्यांच्या सहकार्याने तापमान मानके निश्चित करत आहे. नियम अधिसूचित होताच, या श्रेणीतील सर्व नवीन एसी तयार केले जातील.
प्रश्न ४: हा नियम जुन्या एसींनाही लागू होईल का?
उत्तरः हा नियम जुन्या एसींवर लागू होईल की नाही हे अद्याप स्पष्ट झालेले नाही. परंतु, नवीन नियमानुसार, भविष्यातील एसींमध्ये अशी तंत्रज्ञान असेल की ते २० अंशांपेक्षा कमी तापमानात थंड होऊ शकणार नाहीत. जुन्या एसींना सॉफ्टवेअर अपडेट करावे लागू शकते किंवा तांत्रिक बदल करावे लागू शकतात, परंतु याची अद्याप पुष्टी झालेली नाही.
प्रश्न ५: हा नियम वाहनांमधील एसीलाही लागू होईल का?
उत्तरः हो, हा नियम वाहनांमध्ये बसवलेल्या एसींनाही लागू होईल. म्हणजेच, कार आणि इतर वाहनांमधील एसी २० अंशांपेक्षा कमी तापमानात सेट करता येणार नाहीत. याचा उद्देश वाहनांमध्ये वीज किंवा इंधनाचा वापर कमी करणे आहे.
प्रश्न ६: उद्योग आणि लोक काय म्हणत आहेत?
उत्तरः या नियमाबद्दल संमिश्र प्रतिक्रिया आहेत. काही लोक वीज वाचवण्यासाठी आणि पर्यावरणासाठी हे एक चांगले पाऊल मानतात. परंतु, काहींचे म्हणणे आहे की उन्हाळ्यात २० अंशांची मर्यादा पुरेशी राहणार नाही, विशेषतः उत्तर भारतात जिथे तापमान ४५ अंशांपेक्षा जास्त जाते.
डायकिन, एलजी आणि व्होल्टास सारख्या एसी उत्पादक कंपन्या या नियमाची अंमलबजावणी करण्यासाठी सरकारसोबत काम करत आहेत. सियाम म्हणजेच सोसायटी ऑफ इंडियन ऑटोमोबाइल मॅन्युफॅक्चरर्सनेही म्हटले आहे की ते वाहनांमधील एसीसाठी मानकांवर काम करत आहेत.
प्रश्न ७: जगात काय चालले आहे?
उत्तरः इटली, जपान सारख्या देशांमध्ये सार्वजनिक इमारतींसाठी एसी किमान २३°C वर ठेवण्याचा नियम आहे. कमाल तापमान २७°C पेक्षा जास्त ठेवण्यावर निर्बंध आहेत.
प्रश्न ८: सध्याचा नियम काय आहे?
सध्या, एसीला विशिष्ट तापमानावर (जसे की २० अंश किंवा त्याहून अधिक) सेट करण्याचा कोणताही सरकारी नियम नाही. तुम्ही तुमचा एसी तुमच्या आवडीच्या कोणत्याही तापमानावर, जसे की १६, १८ किंवा २४ अंशांवर सेट करू शकता.
सरकार आणि ऊर्जा कार्यक्षमता ब्युरो (BEE) ने असे सुचवले आहे की एसी २४ अंश सेल्सिअसवर चालवावेत कारण ते वीज वाचवते आणि पर्यावरणासाठी चांगले आहे. परंतु ही फक्त एक सूचना आहे, कायदेशीर बंधन नाही.
