इन्फोसिसचे सह-संस्थापक नारायण मूर्ती यांनी पुन्हा एकदा देशात जास्त कामाचे तास असावेत असा सल्ला दिला आहे. सोमवारी दिलेल्या मुलाखतीत, मूर्ती यांनी चीनच्या प्रसिद्ध “9-9-6 मॉडेल” (सकाळी 9 ते रात्री 9, आठवड्याचे सहा दिवस) चा उल्लेख केला.

मूर्ती म्हणाले, “जर भारताला चीनइतकी वेगाने प्रगती करायची असेल तर तरुणांना आठवड्यातून किमान ७२ तास काम करावे लागेल.” त्यांनी पुढे सांगितले की, देशातील प्रत्येक नागरिक, नोकरशहा आणि कॉर्पोरेट नेत्याला यासाठी कठोर परिश्रम करावे लागतील.

मूर्ती पुढे म्हणाले की, भारताने आतापर्यंत चांगली प्रगती केली आहे (६.५७% आर्थिक वाढ), परंतु चीनच्या बरोबरीने जाण्यासाठी आणखी बरेच प्रयत्न करण्याची आवश्यकता आहे. त्यांनी भारतीय तरुणांना चीनइतकेच कठोर परिश्रम करण्याचे आवाहन केले.

नारायण मूर्ती यांनी कामाच्या तासांना जास्त वेळ देण्याची ही पहिलीच वेळ नाही. २०२३ च्या एका पॉडकास्टमध्ये त्यांनी भारतीय तरुणांना आठवड्यातून ७० तास काम करण्याचा सल्ला दिला होता.

यानंतर, सोशल मीडिया अनेक गटांमध्ये विभागला गेला. अनेक तरुणांनी ते अव्यवहार्य आणि आरोग्यासाठी धोकादायक म्हटले, तर काहींनी त्यांच्याशी सहमती दर्शवली.

चीनमधील प्रसिद्ध ९-९-६ नियम जाणून घ्या…

९-९-६ हा नियम अनेक वर्षांपासून लागू आहे, विशेषतः अलिबाबा, टेन्सेंट, हुआवेई आणि जेडी डॉट कॉम सारख्या चिनी टेक कंपन्यांमध्ये.

हुआवेईचे संस्थापक रेन झेंगफेई यांनी एका निवेदनात म्हटले आहे की, “ज्यांना ९-९-६ करायचे नाही ते निघून जाऊ शकतात.” कर्मचाऱ्यांवर समान पगारासाठी दुप्पट काम करण्याचा दबाव आणला जात होता.

यामुळे स्टार्टअप्सना महागड्या अभियंत्यांच्या मोठ्या टीम्सची नियुक्ती करण्याची गरज वाचली. सतत ओव्हरटाईममुळे कर्मचाऱ्यांमध्ये नैराश्य, चिंता आणि झोपेचा अभाव निर्माण झाला.

अनेक तरुणांचा अचानक मृत्यू झाला. वाढत्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर, चीनच्या सर्वोच्च न्यायालयाने २०२१ मध्ये ते बेकायदेशीर घोषित केले. तरीही, अनेक कंपन्या गुप्तपणे ते करत आहेत.

मूर्ती म्हणाले होते – आपल्याला पंतप्रधान मोदींसारखे समर्पण हवे आहे, आठवड्यातून १०० तास काम करावे

यापूर्वी, मूर्ती म्हणाले होते की, २०२४ मध्ये देशातील नागरिकांनी कामाकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन बदलला पाहिजे. त्यांनी स्वतःच्या वेळापत्रकाचा उल्लेख करून म्हटले की, पंतप्रधान मोदी आठवड्यातून १०० तास काम करतात. देशातील नागरिकांनीही असेच समर्पण दाखवले पाहिजे.

नारायण मूर्ती यांनी कामाचे तास वाढवण्याच्या बाजूने ४ गोष्टी सांगितल्या-

७० तासांच्या कामाच्या आठवड्याची शिफारस केल्याबद्दल वाद निर्माण झाला.

ऑक्टोबर २०२३: २०२३ मध्ये, नारायण मूर्ती यांनी देशातील तरुणांना आठवड्यातून ७० तास काम करण्याचा सल्ला दिला. भारताला जागतिक नेता बनवण्यासाठी कठोर परिश्रम करण्याचे आवाहन त्यांनी केले.

डिसेंबर २०२४: मूर्ती म्हणाले, “आपल्या आकांक्षा उंच ठेवाव्या लागतील, कारण ८० कोटी भारतीयांना मोफत रेशन मिळते. याचा अर्थ ८० कोटी भारतीय गरिबीत आहेत. जर आपण कठोर परिश्रम करू शकत नसू तर कोण करेल?”

नारायण मूर्ती २० जानेवारी रोजी इंडियन मर्चंट्स चेंबर (आयएमसी) ने आयोजित केलेल्या किलाचंद मेमोरियल लेक्चरला उपस्थित राहिले. त्यांनी ७० कृतींचा पुरस्कार केला.

८०% कर्मचारी कामाच्या वेळेनंतर त्यांच्या कर्मचाऱ्यांशी संपर्क साधू इच्छित नाहीत.

ऑफिसच्या वेळेनंतरही, ८८% भारतीय त्यांच्या कामाच्या ठिकाणी सतत संपर्कात राहतात. ग्लोबल जॉब मॅचिंग अँड हायरिंग प्लॅटफॉर्म इंडीडने जुलै ते सप्टेंबर २०२४ दरम्यान एक सर्वेक्षण केले.

‘राईट टू डिस्कनेक्ट’ धोरण भारतात लागू नाही.

भारतात अद्याप “राईट टू डिस्कनेक्ट” धोरण नाही. तथापि, केरळ हे भारतातील पहिले राज्य बनण्याच्या दिशेने वाटचाल करत आहे, जे कर्मचाऱ्यांना त्यांची शिफ्ट पूर्ण झाल्यानंतर कार्यालयापासून पूर्णपणे डिस्कनेक्ट करण्याचा कायदेशीर अधिकार देते.

डिस्कनेक्ट करण्याचा अधिकार विधेयक २०२५ अंतर्गत, कर्मचारी शिफ्ट संपल्यानंतर कार्यालयातून येणारे ई-मेल, कॉल, संदेश किंवा मीटिंग विनंत्या दुर्लक्षित करू शकतो.

हे केरळ विधेयक पहिल्यांदा सप्टेंबर २०२५ मध्ये सादर करण्यात आले होते. त्याचे पुनरावलोकन केले जात आहे आणि समितीच्या मंजुरी आणि मतदानाची वाट पाहत आहे.

अशा कायद्याची गरज का आहे?

या कायद्याचा उद्देश काम आणि वैयक्तिक जीवनामध्ये संतुलन निर्माण करणे आहे, जेणेकरून कर्मचारी नेहमी कॉलवर राहण्याच्या तणावापासून मुक्त होऊ शकतील.

सेंटर फॉर फ्युचर वर्कच्या २०२२ च्या अहवालात असे आढळून आले की, ७१% कर्मचाऱ्यांनी त्यांच्या ठरलेल्या वेळेपेक्षा जास्त काम केले. जवळजवळ एक तृतीयांश कर्मचाऱ्यांनी थकवा आणि चिंता वाढल्याचे नोंदवले. एक चतुर्थांशपेक्षा जास्त कर्मचाऱ्यांनी म्हटले की, याचा त्यांच्या वैयक्तिक नातेसंबंधांवर परिणाम होत आहे.

WHO-ILO च्या एका अभ्यासात भारताला अतिकामामुळे होणाऱ्या मृत्यूंनी सर्वाधिक प्रभावित झालेल्या देशांमध्ये स्थान देण्यात आले आहे. भारतीय कामगार बहुतेकदा ओव्हरटाइम वेतनाशिवाय १०-११ तास काम करतात.

काम आणि जीवनातील संतुलन म्हणजे काय?

काम आणि जीवनातील संतुलन म्हणजे काम आणि वैयक्तिक जीवन (कुटुंब, आरोग्य, मित्र, छंद, फुरसती) यांच्यात निरोगी संतुलन निर्माण करणे.

जेणेकरून एखादी व्यक्ती कामामुळे लवकर थकत नाही आणि वैयक्तिक आयुष्यामुळे तिच्या कारकिर्दीत मागे पडत नाही. WHO आणि ILO नुसार, काम आणि आयुष्यातील चांगले संतुलन राखणे:

इन्फोसिसची स्थापना १९८१ मध्ये नारायण मूर्ती यांनी केली होती.

नारायण मूर्ती यांनी १९८१ मध्ये भारतातील दुसऱ्या क्रमांकाची सर्वात मोठी टेक कंपनी इन्फोसिसची स्थापना केली. तेव्हापासून ते २००२ पर्यंत त्यांनी कंपनीचे सीईओ म्हणून काम पाहिले. त्यानंतर २००२ ते २००६ पर्यंत त्यांनी मंडळाचे अध्यक्ष म्हणून काम पाहिले.

ऑगस्ट २०११ मध्ये मूर्ती कंपनीतून निवृत्त झाले आणि चेअरमन एमेरिटस या पदवीने ते निवृत्त झाले. तथापि, २०१३ मध्ये ते कार्यकारी अध्यक्ष म्हणून कंपनीत पुन्हा रुजू झाले आणि त्यांचा मुलगा रोहन मूर्ती हा त्यांचे कार्यकारी सहाय्यक म्हणून काम करत होते.