मुंबई45 मिनिटांपूर्वी
- लिंक कॉपी करा
रुपया आज (23 सप्टेंबर) डॉलरच्या तुलनेत आतापर्यंतच्या सर्वात नीचांकी पातळीवर पोहोचला आहे. व्यवहारादरम्यान रुपया 34 पैशांनी घसरून ₹89.79 च्या पातळीवर आला होता. याने 2 आठवड्यांपूर्वीच्या सर्वकालीन नीचांकी पातळी (89.66) ला मागे टाकले. 21 नोव्हेंबर रोजी रुपया 98 पैशांनी घसरला होता.
देशांतर्गत शेअर बाजारातील घसरण आणि परदेशी निधीच्या सततच्या काढणीमुळे रुपयावर दबाव वाढला आहे. सकाळी रुपया प्रति डॉलर 89.45 च्या पातळीवर उघडला होता. तर शुक्रवारी डॉलरच्या तुलनेत रुपया 9 पैशांच्या घसरणीसह 89.45 वर बंद झाला होता.
2025 मध्ये आतापर्यंत रुपया 4.77% कमकुवत झाला.
रुपया 2025 मध्ये आतापर्यंत 4.77% कमकुवत झाला आहे. 1 जानेवारी रोजी रुपया डॉलरच्या तुलनेत 85.70 च्या पातळीवर होता, जो आता 89.79 च्या पातळीवर पोहोचला आहे.
रुपया घसरल्याने आयात करणे महाग होईल.
- रुपया घसरल्याचा अर्थ असा आहे की, भारतासाठी वस्तूंची आयात महाग होईल. याशिवाय परदेशात फिरणे आणि शिक्षण घेणेही महाग झाले आहे.
- समजा, जेव्हा डॉलरच्या तुलनेत रुपयाचे मूल्य 50 होते, तेव्हा अमेरिकेतील भारतीय विद्यार्थ्यांना 50 रुपयांमध्ये 1 डॉलर मिळत होता. आता 1 डॉलरसाठी विद्यार्थ्यांना 89.79 रुपये खर्च करावे लागतील. यामुळे विद्यार्थ्यांसाठी शुल्क, राहणे-खाणे आणि इतर गोष्टी महाग होतील.
रुपयावर डॉलरचा दबाव का वाढला, काय आहेत कारणे
रुपयाची ही घसरण डॉलरच्या जागतिक मजबूतीशी संबंधित आहे. डॉलर इंडेक्स 0.04 टक्क्यांनी वाढून 99.50 वर पोहोचला. आंतरराष्ट्रीय कच्च्या तेलाच्या किमतीतही वाढ झाली, ब्रेंट क्रूड फ्युचर्समध्ये 1.96% वाढीसह ते 63.60 डॉलर प्रति बॅरलवर व्यवहार करत होते.
आयातदारांकडून डॉलरच्या मोठ्या मागणीने रुपयालाही खाली ढकलले. उच्च मूल्यांकनामुळे परदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदार (FPIs) कंपन्यांचे शेअर्स विकत आहेत, ज्यामुळे भांडवलाचा बहिर्गमन होत आहे.
तेल खरेदी, सोने खरेदी आणि कॉर्पोरेट्स व केंद्र सरकारकडून होणाऱ्या परतफेडीमुळेही दबाव वाढला. व्यापार तणावामुळे अमेरिकेसोबतच्या वाटाघाटींमध्ये अडथळे येत आहेत. ट्रम्प प्रशासनाने लादलेल्या शुल्कांमुळे (टॅरिफ) चर्चा करणे कठीण झाले आहे.
तथापि, वाणिज्य सचिव राजेश अग्रवाल यांनी सांगितले आहे की, 2025 च्या अखेरपर्यंत एका फ्रेमवर्क व्यापार करारावर तोडगा निघण्याची अपेक्षा आहे, ज्यामुळे भारतीय निर्यातदारांना शुल्क लाभ (टॅरिफ बेनिफिट्स) मिळतील.
बाजारावर परिणाम, सेन्सेक्स-निफ्टीमध्ये घसरण
रुपयाच्या घसरणीचा देशांतर्गत इक्विटी बाजारांवरही नकारात्मक परिणाम झाला. आज सेन्सेक्स 64 अंकांनी घसरून 85,641.90 च्या पातळीवर बंद झाला. निफ्टीही 27 अंकांनी घसरला, तो 26,175.75 च्या पातळीवर बंद झाला.
तर, शुक्रवारी FIIs ने इक्विटीमध्ये 3,795.72 कोटी रुपयांची निव्वळ विक्री केली होती. तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, हा बहिर्वाह मूल्यांकन दबाव आणि जागतिक संकेतांशी संबंधित आहे.
तज्ज्ञांनी सांगितले – बहिर्वाहामुळे चिंता वाढली.
- बाजार तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, रुपया दबावाखाली आहे, कारण FPIs च्या मोठ्या खरेदीमुळे पैसा बाहेर जात आहे.
- उच्च मूल्यांकनामुळे स्टेक्सची विक्री, तेल-सोने खरेदी आणि परतफेडीमुळे बहिर्वाह होत आहे.
- अल्प मुदतीत हा ट्रेंड सुरू राहू शकतो, परंतु व्यापार करारातील प्रगतीमुळे दिलासा मिळू शकतो.
चलनाची किंमत कशी ठरते?
डॉलरच्या तुलनेत इतर कोणत्याही चलनाच्या मूल्यामध्ये घट झाल्यास, त्याला चलनाचे अवमूल्यन होणे, कोसळणे किंवा कमकुवत होणे असे म्हणतात. इंग्रजीमध्ये याला ‘करन्सी डेप्रिसिएशन’ (Currency Depreciation) असे म्हणतात. प्रत्येक देशाकडे परकीय चलन साठा (फॉरेन करन्सी रिझर्व्ह) असतो, ज्यातून तो आंतरराष्ट्रीय व्यवहार करतो. परकीय चलन साठ्याच्या कमी-जास्त होण्याचा परिणाम चलनावर दिसतो.
जर भारताच्या परकीय चलन साठ्यात डॉलर, अमेरिकेच्या रुपयांच्या साठ्याइतका असेल, तर रुपयाची किंमत स्थिर राहील. आपल्याकडे डॉलर कमी झाल्यास रुपया कमकुवत होईल, वाढल्यास रुपया मजबूत होईल. याला ‘फ्लोटिंग रेट सिस्टिम’ (Floating Rate System) असे म्हणतात.






















