प्रश्न १: शुभमन गिलला विश्वचषक संघातून का वगळण्यात आले? तो आता टी-२० सामने खेळू शकणार नाही का?

उत्तर: शुभमन गिलला टी-२० आशिया कपसाठी संघात समाविष्ट करण्यात आले. गिलला उपकर्णधार म्हणून नियुक्त करण्यात आले तेव्हा त्याला संजू सॅमसनच्या जागी प्लेइंग इलेव्हनमध्ये स्थान देण्यात आले. सॅमसन उत्कृष्ट फॉर्ममध्ये होता, त्याने फक्त एका वर्षात तीन टी-२० शतके झळकावली.

शुभमन गिलने आशिया कप आणि त्यानंतर संघर्ष केला. त्याने त्याच्या गेल्या १५ डावांमध्ये २५ पेक्षा कमी सरासरीने फक्त २९१ धावा केल्या आहेत, एकही अर्धशतक झळकावले नाही. शुभमन गिलची निवड आणि उपकर्णधार म्हणून नियुक्ती यावर सतत प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले जात होते. शेवटी, त्याला विश्वचषक संघातून वगळण्यात आले.

मुख्य निवडकर्ता अजित आगरकर म्हणाले, “शुभमन गिल सध्या धावा करण्यात संघर्ष करत आहे आणि गेल्या विश्वचषकातही खेळला नव्हता.” दरम्यान, गिलच्या निवडीबाबत भारतीय कर्णधार सूर्यकुमार यादव म्हणाले की, “गिलला खराब फॉर्ममुळे वगळण्यात आले नाही. ते संघ संयोजनामुळे होते; आम्हाला वरच्या क्रमात यष्टीरक्षक हवा होता.”

ज्येष्ठ क्रीडा पत्रकार संदीप द्विवेदी यांच्या मते, भारतीय क्रिकेटमध्ये “दीर्घकालीन” खेळाडूंना, म्हणजेच जुन्या आणि स्थापित खेळाडूंना अधिक संधी देण्याची परंपरा आहे. गिल सध्या कसोटी आणि एकदिवसीय दोन्ही संघांचा कर्णधार आहे.

शिवाय, ब्रँड व्हॅल्यू आणि खेळाडूची प्रतिमा देखील आजच्या क्रिकेटमध्ये घटक बनली आहे. म्हणूनच, विश्वचषकानंतर शुभमनचे टी-२० क्रिकेटमध्ये पुनरागमन पूर्णपणे नाकारता येत नाही.

प्रश्न २: खराब कामगिरीमुळे शुभमनला वगळण्यात आले, मग १४ च्या सरासरीने सूर्याला कर्णधारपद का देण्यात आले?

उत्तर: संघाने सूर्यकुमार यादवला कर्णधार म्हणून नियुक्त केले, जरी शुभमनप्रमाणेच त्याच्या कामगिरीचीही गंभीर तपासणी केली जात आहे. २०२५ मध्ये, सूर्याने २० सामन्यांमध्ये फक्त २१८ धावा केल्या. त्याची सरासरी १४ पेक्षा कमी आहे आणि त्याचा स्ट्राईक रेट ११७.८७ आहे. त्याने सलग २२ डावांमध्ये अर्धशतक झळकावलेले नाही.

तथापि, कर्णधार म्हणून त्याची कामगिरी प्रभावी आहे. २०२४ मध्ये श्रीलंकेविरुद्धच्या टी-२० मालिकेत सूर्यकुमारला पहिल्यांदाच कर्णधार म्हणून नियुक्त करण्यात आले. आजपर्यंत, त्याच्या नेतृत्वाखाली भारताने एकही मालिका गमावलेली नाही.

धावांची कमतरता असूनही, निवडकर्त्यांनी सूर्यकुमारवर विश्वास ठेवल्याने त्यांचा केवळ एक फलंदाज म्हणून नव्हे, तर कर्णधार म्हणून त्याच्याबद्दलचा दृष्टिकोन स्पष्टपणे दिसून येतो. व्यवस्थापनाचा निर्णय कदाचित विश्वचषकापूर्वी कर्णधार बदलल्याने संघाचे संतुलन आणि रणनीती दोन्हीवर परिणाम होऊ शकतो या वस्तुस्थितीमुळे देखील प्रेरित असू शकतो. म्हणूनच, अनुभव आणि सातत्याला प्राधान्य देण्यात आले.

शिवाय, सूर्यकुमारची भूमिका पारंपारिक धावा करणाऱ्या फलंदाजाची नाही. त्याने जलद धावा करणे, दबावाखाली मोठे फटके मारणे आणि सामन्याचा मार्ग बदलणे अपेक्षित आहे. निवडकर्त्यांना हा खराब फॉर्म तात्पुरता वाटत आहे आणि त्यांना विश्वास आहे की, तो मोठ्या स्पर्धेत त्याचा फॉर्म परत मिळवू शकेल.

प्रश्न ३: दोन वर्षांनी ईशान किशन टीम इंडियामध्ये कसा परतला?

उत्तर: ईशान किशनने २०२३ मध्ये ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध भारतासाठी शेवटचा टी-२० सामना खेळला होता, त्यानंतर तो संघाबाहेर होता. ईशानने या हंगामात सय्यद मुश्ताक अली ट्रॉफीमध्ये शानदार फलंदाजी केली आणि निवडकर्त्यांना प्रभावित केले…

त्याने स्पर्धेच्या अंतिम फेरीत हरियाणाविरुद्ध १०१ धावा केल्या. संपूर्ण स्पर्धेत खेळलेल्या १० सामन्यांमध्ये ईशानने २६२ चेंडूत ५१७ धावा केल्या. त्याची सरासरी ५७.४४ होती आणि त्याचा स्ट्राइक रेट १९७.३२ होता. त्याने ५१ चौकार आणि ३३ षटकार मारले.

सय्यद मुश्ताक अली ट्रॉफीच्या इतिहासात तो एकाच हंगामात सर्वाधिक धावा करणारा तिसरा फलंदाज ठरला.

संघ व्यवस्थापनाला अशा विकेटकीपर-फलंदाजाची आवश्यकता होती, जो वरच्या क्रमांकावर जलद धावा करू शकेल. इशानच्या कामगिरीने ती गरज पूर्ण केली.

आता, टीम इंडियामध्ये यष्टीरक्षक-फलंदाजाच्या जागेसाठी संजू सॅमसन आणि ईशान किशन यांच्यात स्पर्धा होण्याची शक्यता आहे.

प्रश्न ४: हार्दिक किंवा बुमराहऐवजी अक्षर पटेलला उपकर्णधार का नियुक्त करण्यात आले?

उत्तर: टीम इंडियाचे मुख्य निवडकर्ता अजित आगरकर यांनी पत्रकार परिषदेत स्पष्टपणे सांगितले की, गिलला धावा न केल्यामुळे संघातून वगळण्यात आले. गिल उपकर्णधार असल्याने, दुसऱ्या कोणाला तरी नवीन जबाबदारी देण्यात आली.

हे सर्वात सरळ आणि अधिकृत कारण होते, परंतु अक्षर पटेलला उपकर्णधार बनवण्यामागे संघ क्रिकेट तर्क देखील आहे…

टी-२० मध्ये, उपकर्णधाराची भूमिका म्हणजे सामन्यादरम्यान कर्णधाराला मैदानी समर्थन, जसे की क्षेत्ररक्षण, गोलंदाजी बदल आणि डीआरएस समर्थन. म्हणूनच, उपकर्णधार हा सहसा असा असतो जो सतत प्लेइंग इलेव्हनमध्ये असणे अपेक्षित असते. अक्षरचे अष्टपैलू मूल्य – फिरकी, फलंदाजी आणि क्षेत्ररक्षण – त्याला सर्व परिस्थितींसाठी योग्य बनवते.

अक्षर पटेलने यापूर्वी सूर्यकुमार यादवचे उपकर्णधार म्हणून काम पाहिले आहे. २०२५ च्या इंग्लंडविरुद्धच्या पाच सामन्यांच्या टी-२० मालिकेत तो उपकर्णधार होता.

टी-२० मध्ये फिरकी संघाची भूमिका महत्त्वाची असते, विशेषतः भारत-श्रीलंका मालिकेसारख्या परिस्थितीत. अक्षर पटेलसारखा खेळाडू, जो फलंदाजी आणि गोलंदाजी दोन्ही करू शकतो, तो कोणत्याही कर्णधाराच्या संघ संयोजनासाठी एक मौल्यवान संपत्ती असतो.

हार्दिक पंड्या आणि जसप्रीत बुमराहसारखे खेळाडू देखील उपकर्णधार पदाच्या शर्यतीत होते. तथापि, त्यांच्या कामाचा ताण आणि दुखापतींमुळे, व्यवस्थापनाने त्यांना कोणत्याही अतिरिक्त जबाबदाऱ्या दिल्या नाहीत. एकूणच, गिलच्या अनुपस्थितीत अक्षर पटेल हा संघ व्यवस्थापनासाठी सर्वात स्थिर पर्याय होता.

प्रश्न ५: विश्वचषक संघ निवडीबाबत इतर कोणते प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत?

उत्तर: २०२६ च्या टी-२० विश्वचषकासाठी निवडण्यात आलेली पाच मोठी नावे आहेत. त्यापैकी काहींना २०२४ च्या टी२० विश्वचषक विजेत्या संघातही स्थान देण्यात आले होते…

यशस्वी जैस्वाल

२०२४ च्या टी२० विश्वचषकासाठी जैस्वाल भारतीय संघाचा भाग होता. पण तो खेळू शकला नाही.

त्याला संधी मिळाली नाही. जैस्वालने जुलै २०२४ मध्ये श्रीलंकेविरुद्ध शेवटचा टी२० सामना खेळला. आतापर्यंत त्याच्या टी२० कारकिर्दीत त्याने २३ सामन्यांमध्ये ७२३ धावा केल्या आहेत, ज्यामध्ये एक शतक आणि पाच अर्धशतकांचा समावेश आहे. जैस्वालला सलामीवीर म्हणून अभिषेक शर्माकडून कठीण स्पर्धा आहे. यावेळी ईशान किशन किंवा संजू सॅमसन अभिषेक शर्मासोबत सलामी करू शकतात.

मोहम्मद सिराज

सिराजने ३१ जानेवारी २०२५ रोजी भारतासाठी शेवटचा टी२० सामना खेळला. त्याच दिवशी हर्षित राणाने पदार्पण केले. राणाच्या संघात समावेशामुळे सिराजला बाजूला करण्यात आले आहे. २०२४ च्या टी२० विश्वचषकात सिराज देखील भारतीय संघाचा भाग होता. सिराजने १६ टी२० सामन्यांमध्ये एकूण १४ विकेट घेतल्या आहेत.

ऋषभ पंत

डावखुरा विकेटकीपर-फलंदाज २०२४ च्या टी२० विश्वचषकातील सर्व आठ सामन्यांमध्ये तिसऱ्या क्रमांकावर फलंदाजी करत होता. तथापि, त्याची कामगिरी खूपच खराब होती. पंतने आठ डावांमध्ये २४.४२ च्या सरासरीने आणि सुमारे १२८ च्या स्ट्राईक रेटने फक्त १७१ धावा केल्या. त्याचा सर्वोच्च धावसंख्या ४२ होती. पंतने गेल्या वर्षी एकही टी-२० सामना खेळलेला नाही.

रवी बिश्नोई

सय्यद मुश्ताक अली ट्रॉफीमध्ये, रवी बिश्नोईने ७ डावांमध्ये ९ बळी घेतले, ज्याचा इकॉनॉमी रेट ८.७३ आणि स्ट्राईक रेट १५.०० होता. तरीही, त्याची निवड करण्यात आली नाही, कारण संघ व्यवस्थापनाने अशा फिरकी गोलंदाजांना पसंती दिली जे बॅटने देखील योगदान देऊ शकतील. रवी बिश्नोईने फेब्रुवारीमध्ये इंग्लंडविरुद्ध भारतासाठी शेवटचा टी-२० आंतरराष्ट्रीय सामना खेळला होता.

जितेश शर्मा

जितेश शर्माने दक्षिण आफ्रिकेविरुद्धच्या टी-२० मालिकेत तीन डाव खेळले. तथापि, त्याने या सामन्यांमध्ये फक्त ३७ धावा केल्या, जरी त्याचा स्ट्राईक रेट १६८.१८ होता, जो त्याची आक्रमक फलंदाजी दर्शवितो. तथापि, मर्यादित संधी आणि लांब डाव खेळण्यास असमर्थतेमुळे त्याला विश्वचषक संघात स्थान देण्यात आले नाही.

प्रश्न ६: सध्याच्या विश्वचषकातील प्लेइंग इलेव्हन काय असू शकते आणि कोणाला बाहेर बसावे लागेल?

उत्तर: भारतीय खेळपट्ट्यांवरून, आगामी विश्वचषकातील भारताचा संभाव्य प्लेइंग इलेव्हन असा दिसू शकतो…

अभिषेक शर्मा, ईशान किशन (यष्टीरक्षक), सूर्यकुमार यादव (कर्णधार), तिलक वर्मा आणि शिवम दुबे, हार्दिक पंड्या, रिंकू सिंग, अक्षर पटेल, कुलदीप यादव, जसप्रीत बुमराह आणि अर्शदीप सिंग.

टॉप ऑर्डर – अभिषेक शर्मा आणि ईशान किशन यांना डावाची सुरुवात करण्याची जबाबदारी दिली जाऊ शकते. दोघेही आक्रमक डावखुरे फलंदाज आहेत आणि पॉवरप्लेमध्ये जलद धावा करण्याची क्षमता त्यांच्यात आहे. कर्णधार सूर्यकुमार यादव तिसऱ्या क्रमांकावर फलंदाजी करू शकतो.

मिडल ऑर्डर – तिलक वर्मा आणि शिवम दुबे मधल्या ऑर्डरमध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावतील. तिलक स्थिरता प्रदान करतो, तर दुबे फिरकी गोलंदाजांविरुद्ध मोठे शॉट्स खेळण्यात पारंगत आहे. हार्दिक पंड्या सहाव्या क्रमांकावर असेल, जो गरज पडल्यास सामने संपवू शकतो.

लोअर ऑर्डर – रिंकू सिंग आणि अक्षर पटेल खालच्या ऑर्डरला बळकटी देतील. रिंकू दबावाखाली धावा काढण्यासाठी ओळखला जातो, तर अक्षर हा अष्टपैलू खेळाडू आहे. यामुळे ७-८ व्या क्रमांकावर फलंदाजीला खोली मिळते.

वेगवान गोलंदाजी – जसप्रीत बुमराह वेगवान गोलंदाजी आक्रमणाचे नेतृत्व करेल. अर्शदीप सिंग नवीन चेंडू स्विंग करू शकतो आणि डेथ ओव्हर्समध्ये विकेट घेऊ शकतो. खेळपट्टीनुसार, हर्षित राणा तिसरा वेगवान गोलंदाज असू शकतो.

फिरकी – कुलदीप यादव आणि अक्षर पटेल हे फिरकीचे पर्याय असतील. मधल्या षटकांमध्ये विकेट घेण्यासाठी कुलदीप ओळखला जातो.

प्रश्न ७: टी२० विश्वचषकात टीम इंडियासाठी काय धोक्यात आहे?

उत्तर: २०२४ टी२० विश्वचषक जिंकल्यानंतर, यावेळी टीम इंडिया, प्रशिक्षक आणि निवडकर्त्यांसाठी तीन प्रमुख गोष्टी धोक्यात आहेत…

१. विश्वचषक विजेतेपद

सध्याच्या टी२० विश्वचषक विजेत्यासाठी, टीम इंडियाचा सर्वात मोठा दाव २०२६ मध्ये जेतेपदाचे रक्षण करणे आहे. भारत त्याचे बहुतेक सामने घरच्या मैदानावर खेळेल, जो एक फायदा आहे, परंतु त्याचबरोबर समान दबाव देखील येतो. ग्रुप स्टेजमधून सुपर ८ मध्ये पोहोचल्याने भारताला ऑस्ट्रेलियासारख्या बलाढ्य संघांविरुद्ध उभे ठाकावे लागेल.

चाहत्यांच्या आकडेवारीनुसार, भारताला जबरदस्त फेव्हरिट मानले जाते. २०१६ च्या टी-२० विश्वचषकातील उपांत्य फेरीतील पराभवाचा धक्का चाहते अद्याप विसरलेले नाहीत. ही स्पर्धा जिंकल्याने २०२७ च्या एकदिवसीय विश्वचषकासाठी गती मिळेल. तथापि, कर्णधार सूर्यकुमार यादवचा फॉर्म कमी होणे आणि हार्दिक पंड्यासारख्या खेळाडूंवर जास्त अवलंबून राहणे यासारख्या चिंतांमुळे हे विजेतेपद आव्हानात्मक आहे.

२. प्रशिक्षक गंभीर आणि निवडकर्ता अजित आगरकर यांचे भविष्य

ही स्पर्धा प्रशिक्षक गौतम गंभीर आणि मुख्य निवडकर्ता अजित आगरकरसाठी एक टर्निंग पॉइंट ठरेल. आज जाहीर झालेल्या संघात यशस्वी आणि सिराजसारख्या प्रमुख खेळाडूंना वगळण्यात आले आहे. जर संघ चांगली कामगिरी करण्यात अपयशी ठरला, तर कोचिंग स्टाफ आणि निवड समितीवर प्रश्न उपस्थित केले जातील. जर गंभीरची आक्रमक रणनीती, वेगवान गोलंदाजीवर लक्ष केंद्रित करणे यशस्वी झाले, तर त्याचा करार वाढवता येऊ शकतो. तथापि, जर ते अपयशी ठरले तर बीसीसीआय नवीन प्रशिक्षकाकडे वळू शकते. गिलला वगळण्यात आले असेल, परंतु त्याच्याकडे अजूनही ब्रँड व्हॅल्यू आहे. अशा परिस्थितीत, खराब कामगिरीचा दबाव निवडकर्त्यांवरही असेल.

३. सूर्यासारख्या खेळाडूंचे नेतृत्व, तरुण संघाचे भविष्य

विश्वचषकातील संघाची कामगिरी कर्णधार सूर्यकुमार यादवच्या नेतृत्वाची परीक्षा घेईल. जर कामगिरी खराब राहिली तर भविष्यात कर्णधारपदासाठी नवीन चेहरा शोधला जाईल. दरम्यान, ईशान किशनसारख्या तरुण खेळाडूंसाठी, स्वतःला सिद्ध करण्याची ही संधी आहे. संपूर्ण संघातील वरिष्ठ खेळाडूंमध्ये तरुणांना अधिक प्राधान्य देण्यात आले आहे. जर पराभव झाला तर वरिष्ठ खेळाडूंच्या निवड आणि निवृत्ती धोरणांमध्ये बदल होऊ शकतात. एकूणच, ही स्पर्धा भारताच्या टी-२० संघाची पुनर्परिभाषा करू शकते.