भारत आमच्या सर्वात विश्वासार्ह भागीदारांपैकी एक आहे. आम्ही फक्त भारताला आमची शस्त्रे विकत नाही आणि भारत फक्त आमच्याकडून शस्त्रे खरेदी करत नाही. आमच्यातील हे संबंध या सर्वांपेक्षा वरचे आहेत. आम्ही तंत्रज्ञानही सामायिक करत आहोत. संरक्षण क्षेत्रात ही सामान्य गोष्ट नाही, कारण यासाठी दोन देशांमध्ये अतूट विश्वासाची गरज असते.

भारतात येण्यापूर्वी एक दिवस आधी रशियन राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांनी हे विधान केले आहे.

20 छायाचित्रांमध्ये दोन्ही देशांच्या मैत्रीचा प्रवास…

छायाचित्र- 21 डिसेंबर 1947

पहिल्यांदा भारताने विजय लक्ष्मी पंडित यांना रशियाचे (तेव्हा सोव्हिएत संघ) राजदूत बनवले. तर रशियाने किरिल नोविकोव यांना भारताचे राजदूत बनवून दिल्लीला पाठवले. हे छायाचित्र त्याच वेळचे आहे, जेव्हा ते दिल्ली विमानतळावर त्यांच्या पत्नी आणि मुलांसोबत उतरले होते. हाच तो दिवस होता, जेव्हा भारत-रशियाच्या संबंधांचा अतूट पाया रचला गेला होता.

छायाचित्र- 7 नोव्हेंबर 1951

या वर्षी जगातील कामगारांच्या सर्वात मोठ्या रशियन क्रांतीला ३४ वर्षे पूर्ण होत होती. रशियामध्ये या निमित्ताने भव्य आयोजन करण्यात आले होते. भारताचे राष्ट्रपती राजेंद्र प्रसाद यांना यात सहभागी होण्याचे निमंत्रण मिळाले. निमंत्रण घेऊन स्वतः रशियन राजदूत किरिल नोविकोव भारताचे राष्ट्रपती डॉ. राजेंद्र प्रसाद यांच्याकडे पोहोचले होते. हे छायाचित्र त्याच वेळचे आहे.

छायाचित्र- ७ जून १९५५

पंडित जवाहरलाल नेहरू पंतप्रधान म्हणून पहिल्यांदा 1955 मध्ये सोव्हिएत संघाच्या दौऱ्यावर गेले होते. यावेळी मॉस्कोमधील विमानतळावर त्यांचे स्वागत तत्कालीन कम्युनिस्ट पक्षाचे सचिव आणि रशियाचे सर्वात मोठे नेते निकिता ख्रुश्चेव यांनी केले होते. तथापि, हा जवाहरलाल नेहरूंचा पहिला सोव्हिएत दौरा नव्हता. ते 1927 मध्येही आपल्या वडिलांसोबत ऑक्टोबर क्रांतीच्या 10 व्या वर्धापनदिनात भाग घेण्यासाठी मॉस्कोला गेले होते.

चित्र- 7 जून 1955

भारत आणि रशियाची मैत्री अधिक घट्ट होत होती. नेहरूंच्या भेटीनंतर 5 महिन्यांनी, पहिल्यांदाच सोव्हिएत युनियनच्या मंत्रिपरिषदचे अध्यक्ष निकोलाई बुल्गानिन आणि निकिता ख्रुश्चेव (सीपीएसयू केंद्रीय समितीचे मुख्य सचिव) स्वतः भारतात आले. नवी दिल्लीतील हैदराबाद हाऊसमध्ये दोन्ही नेत्यांनी अनेक दिवस घालवले होते. दोघे 3 आठवड्यांच्या लांब दौऱ्यावर भारतात आले होते. हा दौरा विशेष होता कारण शीतयुद्धाच्या सुरुवातीनंतर पहिल्यांदाच रशियन नेते अशा देशात गेले होते जो साम्यवादी नव्हता. हे छायाचित्र त्याच दौऱ्यातील आहे.

छायाचित्र- 28 नोव्हेंबर 1955

भारत आणि रशियाची मैत्री अधिक घट्ट होत होती. नेहरूंच्या भेटीनंतर ५ महिन्यांनी, पहिल्यांदाच यूएसएसआर (USSR) मंत्रिमंडळाचे अध्यक्ष निकोलाई बुल्गानिन आणि निकिता ख्रुश्चेव (सीपीएसयू (CPSU) केंद्रीय समितीचे मुख्य सचिव) स्वतः भारतात आले. नवी दिल्लीतील हैदराबाद हाऊसमध्ये दोन्ही नेत्यांनी अनेक दिवस घालवले होते. दोघे ३ आठवड्यांच्या लांबच्या दौऱ्यावर भारतात आले होते. हा दौरा विशेष होता कारण शीतयुद्धाच्या सुरुवातीनंतर पहिल्यांदाच रशियन नेते अशा देशात गेले होते जो साम्यवादी नव्हता. हे छायाचित्र त्याच दौऱ्यातील आहे.

छायाचित्र- १० डिसेंबर १९५५

भारताचे स्वर्ग (काश्मीर) दौऱ्यावर असताना ख्रुश्चेव आणि बुल्गानिन यांचे स्वागत जम्मू-काश्मीरचे तत्कालीन पंतप्रधान बख्शी गुलाम मोहम्मद यांनी केले होते. सोव्हिएत संघाच्या या मोठ्या नेत्यांच्या काश्मीर भेटीची चर्चा जगभरात झाली. यावेळी ख्रुश्चेव यांनी काश्मीरवर मोठे विधान करत ते भारताचा अविभाज्य भाग असल्याचे सांगितले. चित्रात बख्शी आणि ख्रुश्चेव एकमेकांना गुस्ताबा (काश्मिरी पदार्थ) खाऊ घालत आहेत.

डिसेंबर 1955

हा फोटो ख्रुश्चेव आणि बुल्गानिन यांच्या काश्मीरमध्ये सुरू असलेल्या रोड शोमधील आहे. या रोड शो दरम्यान त्यांच्यासोबत पंतप्रधान बख्शी गुलाम मोहम्मद, सदर-ए-रियासत कर्ण सिंह हे देखील होते. त्यांच्या स्वागतासाठी तेव्हा हजारो लोकांची गर्दी जमा झाली होती.

फोटो- डिसेंबर १९५५

त्यांच्या भारत भेटीदरम्यान ख्रुश्चेव आणि बुल्गानिन रशियाला परतण्यापूर्वी कोयंबतूरजवळील वडामदुरई गावाला भेट दिली. येथेच बुल्गानिन एका शेतात नारळाचे पाणी पिण्यासाठी थांबले. आजही लोक या जागेला ‘बुल्गानिन थोट्टम’ म्हणतात. हे छायाचित्र त्याच वेळचे आहे.

छायाचित्र- 27 मार्च 1960

पंतप्रधान म्हणून जवाहरलाल नेहरू दुसऱ्यांदा सोव्हिएत युनियनला गेले. यावेळी सोव्हिएत सरकारने त्यांना गाय भेट दिली. जेव्हा सोव्हिएत राजदूत इव्हान बेनेडिक्टोव्ह आणि त्यांच्या पत्नीने गाईचा दोर नेहरूंच्या हातात दिला, तेव्हा त्यांनी लगेच तिला चारा खाऊ घातला. हा दोन्ही देशांसाठी एक अत्यंत अविस्मरणीय क्षण होता.

छायाचित्र- नोव्हेंबर 1961

12 एप्रिल 1961 रोजी सोव्हिएत अंतराळवीर युरी गागारिन हे पहिल्यांदा अंतराळात उड्डाण करणारे व्यक्ती बनले. आपल्या यशानंतर त्याच वर्षी ते भारतात आले होते. हे छायाचित्र त्याच वेळचे आहे, जेव्हा नेहरूंनी गागारिनसोबत मुंबईच्या रस्त्यांवर रॅली काढली होती. नंतर रशियाने आकाश आणि अंतराळ जिंकण्यात भारताला साथ दिली होती.

छायाचित्र- वर्ष 1963

16 जून 1963 रोजी पहिल्यांदाच जगातील एका महिलेने अंतराळात उड्डाण केले होते. अंतराळवीर व्हॅलेंटिना तेरेश्कोवा त्याच वर्षी भारत दौऱ्यावर आल्या होत्या. दिल्लीतील एका कार्यक्रमात तत्कालीन पंतप्रधान नेहरूंसोवेत सोव्हिएत राजदूत इव्हान बेनेडिक्टोव्ह आणि व्हॅलेंटिना यांनी भाग घेतला होता. हे त्याच वेळचे चित्र आहे.

1966

भारताच्या स्वातंत्र्याला १९ वर्षे उलटून गेली होती. तोपर्यंत देशात कोणताही मोठा स्टील प्लांट उभारला गेला नव्हता. भारत सरकारकडे प्लांट उभारण्याचे तंत्रज्ञान नव्हते. या कामासाठी भारताने मित्र रशियाकडे पाहिले, त्यानंतर रशियाने तात्काळ विशेष मदत पाठवण्याची घोषणा केली. परिणामी- १९६६ मध्ये तत्कालीन पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांनी रशियाच्या मदतीने बोकारो स्टील प्लांटची पायाभरणी केली.

१९७१

बांगलादेशवरून भारत आणि पाकिस्तान यांच्यात युद्ध सुरू झाले होते. अमेरिकेसह पाश्चात्त्य देश पाकिस्तानला पाठिंबा देत होते. अमेरिकेने या युद्धात भारताच्या विरोधात आपल्या युद्धनौकांचा सातवा ताफा पाठवला.

याला प्रत्युत्तर म्हणून, रशियाने अणुबॉम्ब क्षेपणास्त्रांनी सुसज्ज पाणबुडीने समुद्राचा मार्ग रोखून अमेरिका, ब्रिटनसह इतर देशांच्या जहाजांना भारतावर हल्ला करण्यापासून थांबवले.

1988

बांगलादेशच्या युद्धानंतर भारत आणि रशियाची मैत्री जगभरात एक आदर्श बनली होती. जगातील इतर देशांनी या मैत्रीवर नजर ठेवण्यास सुरुवात केली. यानंतर, जेव्हा सोव्हिएत अध्यक्ष मिखाईल गोर्बाचेव अधिकृत दौऱ्यावर भारतात आले, तेव्हा पंतप्रधान राजीव गांधी त्यांचे स्वागत करण्यासाठी थेट विमानतळावर पोहोचले होते. हे छायाचित्र नोव्हेंबर 1988, नवी दिल्ली येथील आहे.

छायाचित्र- 1993

रशियन राष्ट्राध्यक्ष बोरिस येल्तसिन भारतात आले होते. यावेळी राष्ट्रपती भवनात आयोजित स्वागत समारंभात भारताचे राष्ट्रपती शंकर दयाल शर्मा यांनी राष्ट्राध्यक्ष बोरिस येल्तसिन यांचे स्वागत केले. हे छायाचित्र त्याच वेळचे आहे.

छायाचित्र- 2000

रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन भारताच्या अधिकृत दौऱ्यावर आले होते. यावेळी राष्ट्रपती भवनात त्यांचे शासकीय स्वागत करण्यात आले होते.

छायाचित्र- नोव्हेंबर 2001

अटल बिहारी वाजपेयी यांचे सरकार केंद्रात होते. पुतिन पुन्हा एकदा भारताच्या दौऱ्यावर होते. तेव्हा एका बैठकीत वाजपेयी आणि पुतिन एका खुर्चीवर बसले होते. या बैठकीदरम्यान गुजरातचे तत्कालीन मुख्यमंत्री नरेंद्र मोदी मागे उभे आहेत. तेव्हा पुतिन यांनाही कल्पना नसेल की मागे उभे असलेले मोदी भविष्यात भारताचे पंतप्रधान होणार आहेत.

चित्र- 2007

सरकार बदलली असली तरी भारताविषयीच्या पुतिन यांच्या प्रेमात कोणतीही कमतरता आली नाही. पुन्हा एकदा पुतिन भारतात आले आणि त्यांनी भारताला अणुऊर्जेसाठी तंत्रज्ञान आणि संसाधने देण्याचे वचन दिले.

या चित्रात रशियन राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन आणि भारताचे पंतप्रधान डॉ. मनमोहन सिंह दिसत आहेत.

चित्र- 2014

नोव्हेंबर 2001 मध्ये पुतिन भारतात आले होते, तेव्हा मोदी अटल बिहारींच्या खुर्चीमागे उभे होते. 13 वर्षांनंतर पुतिन भारतात आले, तेव्हा तेच नरेंद्र मोदी देशाचे पंतप्रधान बनले होते. हे छायाचित्र नवी दिल्लीतील हैदराबाद हाऊसमध्ये 11 डिसेंबर 2014 रोजी घेण्यात आले. छायाचित्रात दोन्ही नेते हस्तांदोलन करताना दिसत आहेत.

रशियन राष्ट्राध्यक्ष पुतिन यांच्या भारत दौऱ्यामुळे ते गुगलवर ट्रेंड करत आहेत…

स्रोत- गुगल ट्रेंड्स