आसाममधील नागाव येथील कैवर्ता या लहानशा गावाची लोकसंख्या सुमारे २,२०० आहे. येथे भेटणारा काेणताही व्यक्ती स्वत:च्या एकाच मूत्रपिंडाबद्दलची कहाणी सांगेल. गावातील ४०% (८८०) रहिवाशांकडे फक्त एकच किडनी आहे. खरे तर ड्रग्जच्या व्यसनामुळे आणि आर्थिक अडचणीमुळे या लोकांनी त्यांची एक किडनी विकली आहे. त्यांची दुर्दशा पाहून दलाल त्यांच्याशी संपर्क साधतात आणि त्यांना कोलकाता येथे घेऊन जातात. तेथे शस्त्रक्रियेनंतर त्यांची एक किडनी काढली जाते. आता हे तस्करीचे प्रकरण चव्हाट्यावर आले आहे.

पोलिसांनी धरनी दास, महेंद्र दास आणि दीपदास या तीन तस्करांना अटक केली आहे. ते गरिबांकडून किडनी विकण्याचे रॅकेट चालवत होते. ते बऱ्याच काळापासून हे रॅकेट चालवत होते. गावात बेकायदा दारू आणि ड्रग्जविरुद्ध अलिकडेच झालेल्या जागरूकता बैठकीत ही बाब उघडकीस आली. गावातील २०% लोकांकडे नोकऱ्या आहेत, तर १०% शेतकरी आहेत. उर्वरित लोक मोठ्या प्रमाणात बेरोजगार आहेत.

अनेक वर्षांपासून तस्करी, पत्नींनीही दिली किडनी

हुज-कॅबर्टा गावप्रमुखांच्या मते, हा गाेरखधंदा अनेक वर्षांपासून सुरू होता. गरिबी, अवैध दारूचा व्यापार आणि किडनीची विक्री यामुळे गावाचे रूपांतर अपंग लोकांच्या समाजात होत आहे. रहिवाशांनी सांगितले की अनेक गावातील घरांमध्ये पती-पत्नी दोघांनीही प्रत्येकी एक किडनी विकली आहे.कुटुंबात पाच सदस्य असतील तर त्यापैकी तिघांनी आधीच त्यांची किडनी विकली आहे. नाव न सांगण्याच्या अटीवर बोलताना एका गावकऱ्याने स्पष्ट केले की गावातील काही विवाहित महिला माहेरी निघून गेल्या तेव्हा दलालांनी या पुरुषांना भावनिक केले. नंतर त्यांना नोकरीचे आमिष दाखवून त्यांची किडनी विकण्याचे आमिष दाखवले गेले.

लॉकडाऊननंतर ही टोळी पुन्हा सक्रिय

२०२० च्या लॉकडाऊन दरम्यान मोरीगाव जिल्ह्यातील दक्षिण धरमतुलमध्ये अशाच प्रकारच्या अवयव तस्करी रॅकेटचा पर्दाफाश झाला. त्या प्रकरणात २० हून अधिक गरीब लोक अडकले होते. गुवाहाटी येथील लिलीमाई बडा नावाच्या महिलेला सूत्रधार म्हणून अटक करण्यात आली होती. २०२१ मध्ये नागावमधील हुज गावातील दीपक सिंगला “गार्डची नोकरी’ देण्याचे आमिष दाखवून कोलकात्याला नेण्यात आले. तिथे वैद्यकीय चाचणीच्या नावाखाली त्याची किडनी काढण्याचा कट रचण्यात आला. पण दीपकला संशय आला आणि पळून गेला.

किडनी रॅकेटचा बळी ठरलेले कुटुंब

आणखी एका पीडितेने सांगितले की, “आम्हाला वैद्यकीय तपासणीच्या नावाखाली कोलकात्याला नेले हाेते. नंतर बेशुद्ध करून आमच्या किडन्या काढण्यात आल्या. आम्हाला काही महिन्यांनंतरच हे समजले. आज आमच्यासारखे अनेक बळी आहेत. हे गावात एक उघड गुपित बनले आहे. सर्वांना त्याबद्दल माहिती आहे. परंतु कोणीही बोलत नाही.