श्रीनगर5 तासांपूर्वी
- कॉपी दुवा
कटरा ते श्रीनगर दरम्यान सुरू झालेल्या वंदे भारतला चांगला प्रतिसाद मिळाला आहे. ७ जून रोजी सुरू झालेल्या दोन गाड्या २५ जुलैपर्यंत जवळजवळ भरल्या आहेत. आता बुकिंगची मागणी दररोज वाढत आहे.
२५ जुलैपूर्वी आयआरसीटीसीच्या आरक्षण पोर्टलवर बराच वेळ प्रतीक्षा कालावधी असतो किंवा जागा नसते. यानंतर, जागा रिकाम्या होतात, जरी आरक्षणे वेगाने केली जात आहेत.
खरंतर, या गाड्यांमुळे खोऱ्यात प्रवास करण्याचा एक नवीन पर्याय उपलब्ध झाला आहे, ज्यामुळे पर्यटक आणि व्यावसायिकांना दिलासा मिळाला आहे. कमी भाड्यामुळे मोठ्या संख्येने पर्यटक रेल्वेने प्रवास करण्यास प्राधान्य देत आहेत. यामुळे, हवाई उड्डाणांची संख्याही निम्म्यावर आली आहे.
पहलगाम हल्ल्याच्या एक दिवस आधी (२१ एप्रिल), श्रीनगरहून १०४ विमाने (५२ आगमन, ५२ निर्गमन) आली होती. यातून १९,६४१ प्रवाशांनी प्रवास केला होता. परंतु २२ एप्रिल रोजी आणि त्यानंतर रेल्वे सेवा सुरू झाल्यापासून विमानांची संख्या कमी झाली आहे. सध्या, दररोज ४८ ते ५२ विमाने येतात.
१९ जून रोजी श्रीनगर विमानतळावर ४,२९३ प्रवासी आले आणि ३,७२४ प्रवासी निघाले. विमानांमधील १५% पर्यंत जागा रिकाम्या आहेत. विमान कंपनीच्या एका अधिकाऱ्याने सांगितले की, ट्रेनमुळे उड्डाणे आणि प्रवासी कमी झाले आहेत. विमान कंपन्यांनी सध्या ५०% उड्डाणे कमी केली आहेत.
पूर्वी दिल्ली-श्रीनगर विमान प्रवासाचे भाडे १२ ते १५ हजार रुपये होते. परंतु, वंदे भारत लाँच झाल्यानंतर ते ६ ते ८ हजार रुपयांपर्यंत कमी झाले आहे.
पंतप्रधान मोदींनी ६ जून रोजी ट्रेनला हिरवा झेंडा दाखवला.
पंतप्रधान मोदींनी ६ जून रोजी या ट्रेनला हिरवा झेंडा दाखवला होता.
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी ६ जून रोजी या ट्रेनला हिरवा झेंडा दाखवला. कटरा-श्रीनगर वंदे भारत एक्सप्रेसची तिकिटे आयआरसीटीसी वेबसाइटवरून बुक करता येतील.
ट्रेनमध्ये दोन प्रवास वर्ग आहेत. चेअर कारचे भाडे ७१५ रुपये आणि एक्झिक्युटिव्ह क्लासचे भाडे १३२० रुपये आहे.
कटरा आणि श्रीनगर दरम्यान आठवड्यातून ६ दिवस दोन गाड्या धावतील. या गाड्या सध्या फक्त बनिहाल येथे थांबतील, इतर थांबे नंतर ठरवले जातील.
काश्मीरच्या पहिल्या रेल्वे प्रवासाचे ५ फोटो…
कटरा स्टेशनवर प्रवाशांनी वंदे भारत ट्रेनसोबत फोटो काढले.
प्रवाशांनी ट्रेनच्या आत फोटो आणि व्हिडिओग्राफी केली.
ट्रेनमध्ये कडक सुरक्षा व्यवस्था करण्यात आली आहे.
श्रीनगर ते कटरा ही वंदे भारत ट्रेन सकाळी ८.०० वाजता निघाली.
देशातील पहिला केबल स्टेड रेल्वे पूल असलेल्या अंजी पुलावरून जाताना, प्रवाशांनी मोकळ्या दऱ्यांचे फोटो काढायला सुरुवात केली.
१० तासांचा प्रवास सुमारे ३ तासांत पूर्ण होईल. स्वातंत्र्याच्या ७६ वर्षांनंतरही, हिमवर्षावाच्या काळात काश्मीर खोरे देशाच्या इतर भागापासून तुटलेले राहते. जेव्हा हिमवर्षाव होतो, तेव्हा राष्ट्रीय महामार्ग-४४ बंद होतो आणि काश्मीर खोऱ्यात जाण्याचा मार्गही बंद होतो.
याशिवाय, जम्मू ते काश्मीर हा रस्ता मार्गाने प्रवास करण्यासाठी पूर्वी ८ ते १० तास लागत होते. ट्रेन सुरू झाल्यामुळे हा प्रवास सुमारे तीन तासांत पूर्ण होईल.
या मार्गावर दोन गाड्या धावतील. पहिली ट्रेन कटरा येथून सकाळी ८:१० वाजता सुटेल आणि श्रीनगर येथे सकाळी ११:१० वाजता पोहोचेल. तीच ट्रेन श्रीनगर येथून दुपारी २ वाजता परत येईल आणि कटरा येथे सायंकाळी ५:०५ वाजता पोहोचेल. या गाड्या (२६४०१/२६४०२) मंगळवारी धावणार नाहीत.
त्याच वेळी, दुसरी ट्रेन कटरा येथून दुपारी २:५५ वाजता सुटेल आणि श्रीनगरला सायंकाळी ६:०० वाजता पोहोचेल. तीच ट्रेन दुसऱ्या दिवशी सकाळी ८ वाजता श्रीनगरहून परत येईल आणि सकाळी ११:०५ वाजता कटरा येथे पोहोचेल. या गाड्या (२६४०३/२६४०४) बुधवारी धावणार नाहीत.
ऑगस्ट-सप्टेंबरपर्यंत नवी दिल्ली-श्रीनगर ट्रेन सुरू करण्याची योजना कटरा-श्रीनगर ट्रेन ही काश्मीरला वर्षभर रेल्वेने जोडले ठेवण्याच्या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पाचा पहिला टप्पा आहे. पुढील टप्प्यात, नवी दिल्ली ते श्रीनगर मार्गे जम्मूपर्यंत वंदे भारतसह इतर गाड्या चालवण्याची योजना आहे.
नवी दिल्ली-श्रीनगर वंदे भारत एक्सप्रेस या वर्षी ऑगस्ट किंवा सप्टेंबरमध्ये सुरू होणार आहे. तथापि, हीच ट्रेन नवी दिल्लीहून थेट श्रीनगरला जाणार नाही. नवी दिल्लीहून कटरा येथे पोहोचल्यानंतर प्रवाशांना गाड्या बदलाव्या लागतील.
येथे त्यांची सुरक्षा तपासणी होईल. या प्रक्रियेला २-३ तास लागू शकतात. त्यानंतर, प्रवाशांना प्लॅटफॉर्म क्रमांक एकवर परत यावे लागेल. येथून दुसरी ट्रेन श्रीनगरला रवाना होईल. श्रीनगरहून नवी दिल्लीला जाणाऱ्या प्रवाशांनाही याच प्रक्रियेतून जावे लागेल.
चिनाब पूल प्रकल्प पूर्ण होण्यासाठी २२ वर्षे लागली उधमपूर-श्रीनगर-बारामुल्ला रेल लिंक (USBRL) प्रकल्प १९९७ मध्ये सुरू करण्यात आला होता, जेणेकरून काश्मीर खोऱ्याला वर्षभर रेल्वेने देशाच्या उर्वरित भागाशी जोडता येईल. तो पूर्ण होण्यासाठी २८ वर्षांहून अधिक काळ लागला.
चिनाब पूल हा ४३,७८० कोटी रुपये खर्चून बांधलेल्या या यूएसबीआरएल प्रकल्पाचा एक भाग आहे. उधमपूर ते बारामुल्ला या २७२ किमी लांबीच्या या रेल्वे मार्गावर ३६ बोगदे आहेत. एकूण लांबी ११९ किमी आहे.
१२.७७ किमी लांबीचा टी-४९ बोगदा हा देशातील सर्वात लांब वाहतूक बोगदा आहे. या ट्रॅकवर ९४३ पूल आहेत, ज्याची एकूण लांबी १३ किमी आहे.
रियासी जिल्ह्यातील बक्कल आणि कौडी दरम्यान पूल बांधण्यासाठी २००३ मध्ये मंजुरी देण्यात आली. सुरुवातीच्या योजनेनुसार, तो २००९ पर्यंत पूर्ण होणार होता, परंतु तो पूर्ण होण्यासाठी २२ वर्षे लागली.
बांधकाम आणि सुरक्षिततेशी संबंधित आव्हानांमुळे, प्रकल्प आणि डिझाइनचा आढावा घेण्यासाठी आणि मंजूर करण्यासाठी संपूर्ण २००९ वर्ष लागले. त्यानंतर २०१० मध्ये त्यावर काम सुरू होऊ शकले.
पुलाचे काम ऑगस्ट २०२२ मध्ये पूर्ण झाले आणि ट्रॅक टाकण्याचे काम फेब्रुवारी २०२३ मध्ये सुरू झाले. २० जून २०२४ रोजी सांगलदान आणि रियासी स्टेशन दरम्यान पहिल्यांदाच ट्रेनची चाचणी घेण्यात आली.
भारतातील पहिला रेल्वे केबल ब्रिज देखील USBRL प्रकल्पाचा एक भाग आहे. या प्रकल्पाद्वारे भारतीय रेल्वेने आणखी एक महत्त्वाचा टप्पा गाठला आहे. अंजी खाडवर बांधलेला हा पूल भारतातील पहिला केबल-स्टेड रेल्वे पूल आहे. हा पूल नदीच्या पात्रापासून ३३१ मीटर उंचीवर बांधला आहे. त्याला आधार देण्यासाठी १०८६ फूट उंच टॉवर बांधण्यात आला आहे, जो ७७ मजली इमारतीइतका उंच आहे.
हा पूल रियासी जिल्ह्याला कटराशी जोडणाऱ्या अंजी नदीवर बांधला आहे. चिनाब पुलापासून त्याचे अंतर फक्त ७ किमी आहे. या पुलाची लांबी ७२५.५ मीटर आहे. यापैकी ४७२.२५ मीटर केबल्सवर आधारलेले आहेत.
अंजी ब्रिज डोंगर उतारांना स्थिर करण्यासाठी वेगवेगळ्या लांबीच्या (८२ ते २९५ मीटर) ९६ केबल्स वापरतो.
पर्यटन आणि निर्यातीला फायदा होईल, शस्त्रे सैन्यापर्यंत जलद पोहोचतील ही ट्रेन सुरू झाल्यामुळे, देशाच्या विविध भागातील पर्यटक आता सहज आणि कमी खर्चात काश्मीरला भेट देऊ शकतील. तसेच, सध्या काश्मीरहून दिल्लीला सफरचंद आणि चेरीसारखी फळे पाठवण्यासाठी दोन-तीन दिवस लागतात.
बर्फवृष्टी किंवा भूस्खलन झाल्यास, रस्ते बंद झाल्यावर लागणारा वेळ वाढतो. आता ही समस्या सोडवली जाईल. चेरीसारख्या लवकर खराब होणाऱ्या फळांना देशभरात चांगला भाव मिळू शकेल.
हा संपूर्ण प्रकल्प लष्करासाठीही खूप महत्त्वाचा आहे. संरक्षण आणि धोरणात्मक तज्ज्ञ निवृत्त लेफ्टनंट जनरल संजय कुलकर्णी म्हणतात, ‘आपल्या धोरणात्मक आणि लष्करी क्षमतांमध्ये प्रचंड वाढ होईल. शस्त्रास्त्रे, दारूगोळा, रेशन सीमेवर सहज पोहोचू शकतील. रेल्वे कनेक्टिव्हिटीमुळे काश्मीरमध्ये सैन्याची हालचाल देखील जलद होईल.’
