भारत पेन्शन प्रणाली बातम्या: तरुणांचा देश, जगातील सर्वात तरुण देश अशी ओळख मिरवणारा भारत सध्या तरुण देश मानला जात असला तरी येत्या 30 वर्षात वृद्धांची संख्या वाढून देशावर पेन्शन संकट ओढावणार आहे. ‘ओसीईडी’च्या ‘पेन्शन्स अॅट अ ग्लान्स 2025’ अहवालात हा इशारा देण्यात आला आहे. जन्मदर वाढत नसल्याने आव्हान निर्माण झाल्याचं आकडेवारीमधून दिसून येत आहे.
कशामुळे निर्माण होणार हे संकट?
भारतातील 100 कामगारांमागे ज्येष्ठांचे प्रमाण 2024 मध्ये 12.2 टक्के आहे. ते 2054 मध्ये 27.1 टक्क्यांतर जाईल. वृद्धांच्या संख्येत 123 टक्क्यांची प्रचंड वाढ होईल. वृद्ध लोकसंख्या वाढणार असल्याने देशाच्या पेन्शन व आरोग्य व्यवस्थांवर मोठा ताण येणार आहे. निवृत्तीधारकांची संख्या वाढताना कामगार संख्या घटेल. जन्मदर घटणे, आयुर्मर्यादा वाढणे आणि कामगारांचा आकार आक्रसत जाणे यामुळे भविष्यात ही संकटे निर्माण होतील, असे अहवालात म्हटले आहे.
निवृत्तीनंतर भारतीय किती वर्षे जगतात ?
भारतात पुरुषांना निवृत्तीनंतर सरासरी 16.7 वर्षाचे, तर महिलांना 24.3 वर्षांचे आयुष्य उरते. भारतात महिलांची उरलेली आयुर्मर्यादा ओईसीडी सरासरीपेक्षाही जास्त आहे. भारतात प्रति महिना 21 हजार 100 रुपये सरासरी वेतन मिळते. 10 वर्षांच्या योगदानानंतर पूर्ण किमान पेन्शन भारतात मिळते.
100 कामगारांमागे ज्येष्ठ नागरिकांची वाढती संख्या
1954 मध्ये भारतातील दर 100 कामगारांपैकी 6.8 टक्के वयस्कर व्यक्ती होत्या. 1964 मध्ये हा आकडा 7.7 टक्क्यांवर तर 1994 मध्ये 8.6 टक्क्यांवर पोहोचला. सध्या हा आकडा 12.2 टक्के इतका असून भविष्यात म्हणजेच 2054 मध्ये तो 27.1 टक्क्यांपर्यंत जाईल असं सांगितलं जात आहे. 2084 मध्ये भारतातील अर्ध्याहून अधिक म्हणजेच 51 टक्के कमागार वयस्कर असतील.
वार्षिक कमाईच्या पटीत किती पेन्शन मिळते?
भारतात पेन्शन रक्कमचे प्रमाण इतर देशांच्या तुलनेत अतिशय कमी आहे. भारतात कमाई करणाऱ्या पुरुषांची पेन्शन कमाई 7.9 पट, तर महिलांची 8.3 पट आहे. या तफावतीमुळे भारतातील वृद्धापकाळातील आर्थिक सुरक्षितता अत्यंत मर्यादित आहे. मेक्सिको, नेदरलँडमध्ये लोकांना सर्वाधिक पेन्शन कमाई होते.
महिलांना कमी संधी
अहवालानुसार, भारतात 25-54 वयोगटातील पुरुष आणि महिलांच्या रोजगार दरातील अंतर 50.7 टक्के आहे, तर 55-64 वयोगटात 44.8 टक्के आहे. हे जगातील सर्वाधिक उच्च अंतर असून, भारतीय महिलांचा रोजगार दर पुरुषांपेक्षा जवळजवळ अर्धा आहे. याचा अर्थ, मुख्य कामाच्या वयातील महिलांना पुरुषांइतक्या रोजगार संधी अजूनही मिळत नाहीत.
महिन्याला कोणत्या देशात किती पगार मिळतो?
स्वित्झर्लंड – 7 लाख 75 हजार 987 रुपये
अमेरिका – ५ लाख ९५ हजार ९२० रुपये
आइसलँड – 5 लाख 61 हजार 022 रुपये
लक्झेंबर्ग – 5 लाख 41 हजार 395 रुपये
नेदरलँड- 5 लाख 13 हजार 382 रुपये
