नवी दिल्ली1 तासापूर्वी
- कॉपी दुवा
२०२५ च्या मध्यापर्यंत देशभरात ई-पासपोर्ट सुरू होण्याची अपेक्षा आहे. १ एप्रिल २०२४ रोजी पायलट प्रोजेक्ट म्हणून याची सुरुवात करण्यात आली. पासपोर्टधारकांचा डेटा सुरक्षित ठेवण्यासाठी आणि डुप्लिकेशन टाळण्यासाठी सरकारने हे आणले आहे.
येथे आम्ही तुम्हाला भारतातील चिप-आधारित ई-पासपोर्टबद्दल महत्त्वाच्या गोष्टी सांगत आहोत…
ई-पासपोर्ट म्हणजे काय?
ई-पासपोर्ट हा कागदी आणि इलेक्ट्रॉनिक पासपोर्टचा एकत्रित प्रकार आहे. पासपोर्टमध्ये रेडिओ फ्रिक्वेन्सी आयडेंटिफिकेशन (RFID) चिप आणि अँटेना वापरला जातो ज्यामध्ये पासपोर्ट धारकाची वैयक्तिक आणि बायोमेट्रिक माहिती असते.
ई-पासपोर्ट कसा ओळखायचा?
पासपोर्टच्या मुखपृष्ठाच्या तळाशी छापलेले एक छोटे अतिरिक्त सोनेरी रंगाचे चिन्ह शोधून ई-पासपोर्ट ओळखता येतात.
ई-पासपोर्ट असण्याचे काय फायदे आहेत?
- डिजिटल स्वाक्षरी आणि एन्क्रिप्शनमुळे डेटामध्ये छेडछाड करणे जवळजवळ अशक्य आहे. पारंपारिक पासपोर्टपेक्षा अधिक विश्वासार्ह.
- बायोमेट्रिक डेटा अचूक ओळख पडताळणी सुनिश्चित करतो. यामुळे चुकीची ओळख होण्याची शक्यता खूपच कमी होते.
- अनेक देश व्हिसा प्रक्रिया किंवा सीमा ओलांडण्यासाठी ई-पासपोर्ट धारकांना प्राधान्य देतात. यामुळे प्रवास करणे सोपे होते.
विद्यमान पासपोर्ट धारकांना ई-पासपोर्ट घेणे बंधनकारक आहे का?
नाही. भारत सरकारने जारी केलेले सर्व पासपोर्ट त्यांच्या समाप्ती तारखेपर्यंत वैध राहतील. ज्या शहरांमध्ये ई-पासपोर्टची सुविधा उपलब्ध आहे, तिथे अर्ज करणाऱ्या नागरिकांना ई-पासपोर्ट मिळेल. ही सुविधा लवकरच इतर शहरांमध्येही सुरू होणार आहे.
ई-पासपोर्ट सुविधा आता कोणत्या शहरांमध्ये उपलब्ध आहे?
नागपूर, भुवनेश्वर, जम्मू, गोवा, शिमला, रायपूर, अमृतसर, जयपूर, चेन्नई, हैदराबाद, सुरत आणि रांची येथील प्रादेशिक पासपोर्ट कार्यालये सध्या नागरिकांना ई-पासपोर्ट जारी करत आहेत. तामिळनाडूमध्ये ई-पासपोर्ट जारी करण्याची प्रक्रिया ३ मार्च २०२५ रोजी सुरू झाली. २२ मार्च २०२५ पर्यंत, राज्यात एकूण २०,७२९ ई-पासपोर्ट जारी करण्यात आले होते.
ई-पासपोर्ट कसा मिळवायचा?
जर तुम्हाला पासपोर्ट बनवायचा असेल तर तुम्ही पासपोर्ट सेवेच्या अधिकृत वेबसाइट वर जाऊन अर्ज करू शकता. या वेबसाइटवर अर्ज करणे सोपे आहे. याशिवाय, तुम्ही तुमच्या जवळच्या पासपोर्ट सेवा केंद्राला भेट देऊन थेट पासपोर्टसाठी अर्ज करू शकता.
ई-पासपोर्ट डेटा कुठे साठवला जातो?
भारत सरकार ई-पासपोर्ट डेटा राष्ट्रीय माहिती विज्ञान केंद्र (NIC) द्वारे व्यवस्थापित केलेल्या सुरक्षित, केंद्रीकृत डेटाबेसमध्ये संग्रहित करते. ई-पासपोर्टच्या इलेक्ट्रॉनिक चिपमध्ये पासपोर्ट धारकाचा बायोमेट्रिक डेटा (फिंगरप्रिंट्स, चेहऱ्याचे छायाचित्र आणि आयरीस स्कॅन) आणि वैयक्तिक माहिती (नाव, जन्मतारीख इ.) असते. अनधिकृत प्रवेश किंवा छेडछाड रोखण्यासाठी ते पब्लिक की इन्फ्रास्ट्रक्चर (PKI) एन्क्रिप्शनसह सुरक्षित आहे.
जगातील किती देशांमध्ये ई-पासपोर्ट सुविधा आहे?
आंतरराष्ट्रीय नागरी विमान वाहतूक संघटनेच्या (ICAO) आकडेवारीनुसार, डिसेंबर २०२४ पर्यंत १७४ देश आणि प्रदेशांमध्ये ई-पासपोर्ट जारी करण्याची सुविधा होती.
