2 तासांपूर्वी
- कॉपी दुवा
भारत सोमवारी फ्रान्ससोबत २६ राफेल मरीनसाठी करार करणार आहे. दोन्ही देशांच्या संरक्षण मंत्र्यांमध्ये हा करार होईल. या करारानुसार, भारत फ्रान्सकडून २२ सिंगल सीटर विमाने आणि ४ डबल सीटर विमाने खरेदी करेल.
ही विमाने अणुबॉम्ब डागण्याची क्षमता असलेली असतील. वृत्तानुसार, फ्रान्ससोबतचा हा करार सुमारे ६३,००० कोटी रुपयांना होत आहे. शस्त्रास्त्र खरेदीच्या बाबतीत भारताचा फ्रान्ससोबतचा हा आतापर्यंतचा सर्वात मोठा करार आहे.
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या अध्यक्षतेखाली २३ एप्रिल रोजी झालेल्या सुरक्षा विषयक कॅबिनेट समितीच्या (सीसीएस) बैठकीत या विमानाच्या खरेदीला मंजुरी देण्यात आली. पहलगाममधील दहशतवादी हल्ल्यानंतर ही बैठक बोलावण्यात आली होती.
राफेल मरीन आयएनएस विक्रांतवर तैनात असतील
भारत आयएनएस विक्रांतवर राफेल सागरी विमान तैनात करणार आहे. विमान उत्पादक कंपनी डसॉल्ट एव्हिएशनने भारताच्या गरजेनुसार या विमानांमध्ये अनेक बदल केले आहेत. यामध्ये जहाजविरोधी हल्ला, अण्वस्त्रे डागण्याची क्षमता आणि १० तासांपर्यंत उड्डाण रेकॉर्डिंग यासारख्या वैशिष्ट्यांचा समावेश आहे. याशिवाय, कंपनी भारताला शस्त्र प्रणाली, सुटे भाग आणि विमानांसाठी आवश्यक साधने देखील पुरवेल.
वृत्तानुसार, या विमानांची डिलिव्हरी २०२८-२९ मध्ये सुरू होईल आणि सर्व विमाने २०३१-३२ पर्यंत भारतात पोहोचतील.
भारताने फ्रान्सकडून ३६ राफेल विमाने खरेदी केली आहेत
राफेल मरीनपूर्वी भारताने फ्रान्सकडून हवाई दलासाठी ३६ राफेल जेट विमाने देखील खरेदी केली आहेत. २०१६ मध्ये झालेल्या या करारातील सर्व विमाने २०२२ मध्ये भारतात पोहोचली. ही विमाने हवाई दलाच्या अंबाला आणि हशिनारा हवाई तळांवरून चालवली जातात. हा करार ५८,००० कोटी रुपयांना झाला. राफेल मरीन विमानाची वैशिष्ट्ये हवाई दलाच्या राफेल विमानांपेक्षा अधिक प्रगत आहेत.
राफेल-एम किती शक्तिशाली आहे, नौदलासाठी ते का आवश्यक आहे?
राफेल-एमची रचना कशी आहे? राफेल-एम (मरीन) हे नौदलाच्या विमानवाहू जहाजात वापरले जाईल. ५०.१ फूट लांबीच्या राफेल-एमचे वजन १५ हजार किलोपर्यंत आहे. इंधन क्षमता देखील ११,२०२ किलो आहे, ज्यामुळे ते जास्त वेळ उडू शकते. हे एकल आणि दुहेरी आसनी विमान ५२ हजार फूट उंचीवर पोहोचू शकते. या विमानाचे फोल्डिंग पंख देखील खूप मजबूत आहेत. वेग ताशी २२०५ किमी आहे.
राफेल-एममध्ये काय खास आहे? राफेल-एम फक्त एका मिनिटात १८ हजार मीटर उंची गाठू शकते. ते पाकिस्तानच्या एफ-१६ आणि चीनच्या जे-२० पेक्षा चांगले आहे. ते उड्डाण केल्यानंतर ३७०० किमी अंतरापर्यंत हल्ला करण्यास सक्षम आहे. त्यात ३० मिमी ऑटो कॅनन गन आणि १४ हाय पॉइंट्स आहेत. ते अगदी लहान जागेतही ‘उतरू’ शकते.
कोणत्या प्रकारच्या क्षेपणास्त्रांनी सुसज्ज असेल? राफेल-एममध्ये शक्तिशाली जहाजविरोधी क्षेपणास्त्रे बसवता येतात, जी हवेतून हवेत आणि हवेतून जमिनीवर मारा करण्यास सक्षम असतात. हे विमान पाणबुड्या शोधण्यासाठी आणि नष्ट करण्यासाठी विशेष रडारने सुसज्ज आहे. राफेल-एमची खास गोष्ट म्हणजे त्यात हवेतही इंधन भरता येते. यामुळे त्याची श्रेणी आणखी वाढेल. त्याची पहिली खेप ३ वर्षांनी उपलब्ध होण्यास सुरुवात होईल.
राफेल एम नौदलाला कसे बळकटी देईल? नौदलाकडे आयएनएस विक्रमादित्य आणि विक्रांत ही दोन विमानवाहू युद्धनौका आहेत. सध्या, यावर जुनी मिग २९के लढाऊ विमाने तैनात आहेत. अशा परिस्थितीत, जर आधुनिक राफेल-एम तैनात केले तर समुद्रात भारताची ताकद आणखी वाढेल. राफेल-एम लढाऊ विमानामुळे नौदलाची आकाश, जमीन आणि पाण्यात पकड आणखी मजबूत होईल.
भारत राफेल मरीन का खरेदी करत आहे?
- सध्या भारतीय हवाई दलाकडे मिग-२९ विमाने आहेत. ही विमाने आयएनएस विक्रमादित्यवर तैनात आहेत. अलिकडच्या काळात राफेल सागरी विमानांच्या देखभालीची वाढती मागणी आणि मर्यादित उपलब्धतेमुळे भारत राफेल सागरी विमाने खरेदी करत आहे.
- २०२२ मध्ये नौदलाने सांगितले की विक्रांत हे मिग-२९ ची जागा घेण्यासाठी डिझाइन केले होते परंतु ते बदलण्यासाठी अधिक चांगल्या डेक-आधारित लढाऊ विमानाच्या शोधात होते.
- राफेल मरीनची प्रगत रडार तंत्रज्ञान, अधिक शस्त्रे वाहून नेण्याची क्षमता, चांगले सेन्सर्स यामुळे ते मिग-२९ विमानांपेक्षा चांगले बनते.
- भारतीय हवाई दलाकडे आधीच राफेल विमाने आहेत. अशा परिस्थितीत, त्याच्या उपकरणांचे प्रशिक्षण आणि देखभाल करण्यात फारशी अडचण येणार नाही.
- भारतीय नौदलाने आपली क्षमता वाढवण्यासाठी ५७ लढाऊ विमाने खरेदी करण्याची योजना आखली होती. यासाठी गोव्यात फ्रान्सच्या राफेल मरीन आणि अमेरिकेच्या बोईंग-१८ च्या चाचण्याही घेण्यात आल्या. २०२२ मध्ये, भारताने अमेरिका आणि फ्रान्सला त्यांच्या प्रस्तावाची अंतिम मुदत वाढवण्याची विनंती केली होती. फक्त फ्रान्सने यावर सहमती दर्शवली, त्यानंतर भारतासमोर राफेल मरीन खरेदी करण्याचा एकमेव पर्याय उरला.
- हा करार भारत आणि फ्रान्समधील संबंध मजबूत करण्यासाठी देखील एक पुढाकार आहे.
