मनोरंजन (आरोग्य) : पाऊस आरामदायी असला तरी, आजारांचा धोकाही वाढवतो. या ऋतूमध्ये हेपेटायटीस-ई आणि ए संसर्ग विशेषतः वेगाने पसरतो. जरी हे संसर्ग वर्षभर असतात, तरी दूषित पाणी आणि अन्नामुळे उन्हाळ्यात आणि पावसाळ्यात त्यांचा धोका आणखी वाढतो. अशा परिस्थितीत, स्वच्छता आणि खबरदारी घेणे हा प्रतिबंध करण्याचा सर्वात प्रभावी मार्ग आहे.
अवयवांचे नुकसान करते
हिपॅटायटीस-ए आणि ई आजाराचा थेट परिणाम यकृतावर होतो. त्याची सुरुवात यकृतातील जळजळीने होते. जेव्हा हा संसर्ग होतो तेव्हा ताप, उलट्या, भूक न लागणे इत्यादी लक्षणे ३-४ दिवसांपर्यंत राहतात. त्यानंतर कावीळ सुरू होते. डोळ्यांना पिवळेपणा आणि लघवीचा गडद पिवळा रंग ही कावीळची लक्षणे आहेत. कावीळ २-८ आठवडे टिकू शकते. या संसर्गाने ग्रस्त असलेल्या रुग्णाला पोट आणि शरीर दुखणे, अशक्तपणा, थकवा अशी तक्रार असू शकते. या संसर्गामुळे शरीराच्या अनेक भागांचे नुकसान होऊ शकते, उदाहरणार्थ, हिपॅटायटीस-ए मुळे स्वादुपिंड आणि मेंदूमध्ये जळजळ होते. काही रुग्णांमध्ये, जेव्हा यकृतावर जास्त परिणाम होतो तेव्हा बेशुद्धी येऊ शकते आणि यकृत निकामी होऊ शकते.
मुलांनाही याचा त्रास होतो
१५ वर्षांपर्यंतच्या मुलांमध्ये हिपॅटायटीस ए ची लक्षणे सौम्य असतात. जेव्हा हा संसर्ग १५ वर्षांपेक्षा जास्त वयाच्या मुलांमध्ये होतो तेव्हा तो अधिक गंभीर असतो. दुसरीकडे, हिपॅटायटीस ई कोणत्याही वयोगटातील लोकांना होऊ शकतो. जर गर्भवती महिलेमध्ये हिपॅटायटीस ई आढळला तर तो आई आणि गर्भाशयात वाढणाऱ्या बाळालाही हानी पोहोचवू शकतो.
उपचार करण्यापूर्वी तपासणी केली जाते
हिपॅटायटीस ए आणि ई चे निदान करण्यासाठी, रुग्णाची रक्त तपासणी, यकृत कार्य चाचणी आणि काही महत्त्वाच्या अँटीबॉडी चाचण्या केल्या जातात. याशिवाय सोनोग्राफी देखील केली जाते. स्टूल चाचणी देखील यामध्ये समाविष्ट आहे. प्रोथ्रॉम्बिन टाइम (INR) ही एक अतिशय महत्त्वाची चाचणी आहे जी यकृताच्या नुकसानाची तीव्रता सांगते.
उपचार लक्षणांवर आधारित असतात
हिपॅटायटीस ए आणि ई ग्रस्त ९९.५% रुग्ण सहसा फक्त औषधांनी बरे होतात. फक्त ०.५% प्रकरणांमध्ये, संसर्ग यकृतावर इतका गंभीर परिणाम करतो की तीव्र यकृत निकामी होण्याचा धोका असतो (जिथे यकृत अचानक काम करणे थांबवते). अशा परिस्थितीत, काही रुग्णांना आपत्कालीन यकृत प्रत्यारोपणाची आवश्यकता असू शकते. जे रुग्ण जेवू शकत नाहीत त्यांनी ताबडतोब डॉक्टरांशी संपर्क साधावा.
सावधगिरी बाळगली पाहिजे
- घरी तयार केलेले ताजे संतुलित अन्नच खा. पावसाळ्यात अर्धवट शिजवलेले आणि कच्चे अन्न खाणे टाळा.
- शक्यतो रस्त्यावरील अन्न खाणे टाळा. उघड्यावर विकले जाणारे अन्न किंवा पेये खाणे टाळा.
- जर उरलेले अन्न योग्यरित्या साठवले नसेल तर ते खाऊ नका.
- आरओ पाणी प्या किंवा पाणी उकळून थंड करा आणि नंतर प्या.
- फळे आणि भाज्या पाण्याने पूर्णपणे धुऊनच वापरा.
- घरात आणि परिसरात स्वच्छतेची काळजी घ्या. तसेच वैयक्तिक स्वच्छतेची काळजी घ्या, जसे की- जेवण्यापूर्वी आणि शौचालयातून आल्यानंतर साबणाने हात धुवा.
- गर्भवती महिलांनीही स्वच्छतेची विशेष काळजी घ्यावी.
- हिपॅटायटीस ए साठी लस दिली जाते. हिपॅटायटीस ई साठी देखील लस उपलब्ध आहे, परंतु ती सध्या भारतात उपलब्ध नाही.
- जर तुम्हाला या आजाराशी संबंधित कोणतीही लक्षणे दिसली तर ताबडतोब डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. डॉक्टरांचा सल्ला घेतल्याशिवाय कोणत्याही प्रकारचे औषध घेऊ नका कारण यामुळे समस्या वाढू शकते.





























