आई नर्मदेच्या उगमस्थान असणाऱ्या अमरकंटक येथील उगम मंदिरातील दान आणि देणग्यांच्या व्यवस्थापनात गंभीर अनियमितता झाल्याचे आरोप समोर आले आहेत. यामुळे प्रशासनाच्या कार्यप्रणालीवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. मुख्य उगम मंदिराला दानात मिळालेल्या सोने-चांदीचा कोणताही रेकॉर्ड उपलब्ध नाही, असा आरोप आहे. मंदिर ट्रस्टचा दावा आहे की, देणगीत मिळालेले सोने-चांदीचे दागिने अमरकंटक पोलिस ठाण्यात जमा केले जातात आणि त्याची पावती ट्रस्टकडे आहे. मात्र, पोलिस ठाण्याच्या टीआयचे म्हणणे आहे की, त्यांच्याकडे मंदिराची कोणतीही देणगी येत नाही. नर्मदा उगम मंदिराचे संचालन स्थानिक नगर परिषदेमार्फत होते, परंतु परिषदेकडे ट्रस्टचे बायलॉज (नियम) उपलब्ध नाहीत. यामुळे दानाची मोजणी, दागिन्यांचे संरक्षण आणि इतर प्रक्रियांचे स्पष्ट नियम नाहीत. श्री नर्मदा मंदिर उगम ट्रस्टची स्थापना २००१ साली झाली होती. ट्रस्टवर मंदिर संचालन, बांधकाम, दानपेट्यांमधील रक्कम आणि सोने-चांदीच्या व्यवस्थापनाची जबाबदारी आहे. अलीकडील खुलास्यानंतर त्याच्या कार्यप्रणालीवर गंभीर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. सोने-चांदीचे रेकॉर्ड उपलब्ध नाही ट्रस्ट 10 दानपेट्या चालवतो. यात मुख्य मंदिर, कार्तिक स्वामी, राम मंदिर, अकरा रुद्र मंदिर, उद्गम स्थळ, विष्णू मंदिर आणि माईच्या बागेतील दानपेट्यांचा समावेश आहे. मंदिर व्यवस्थापनानुसार, ट्रस्टच्या खात्यात 1.41 कोटी रुपये जमा आहेत. सन 2001 पासून आतापर्यंत दानात मिळालेल्या सोने-चांदीचा संपूर्ण रेकॉर्ड उपलब्ध नाही. 2021 पासून व्यवस्था सांभाळणारे कर्मचारी गणेश पाठक यांच्या मते, त्यांनी कार्यभार स्वीकारल्यानंतर यादी तयार करण्यात आली, परंतु जुन्या रजिस्टरमधील नोंदी स्पष्ट नाहीत. त्यामुळे मंदिरातील एकूण दागिन्यांची संख्या आणि तपशील स्पष्ट नाही. राम मंदिर चोरी प्रकरणानंतर समितीने नवीन दागिन्यांची फोटोसह नोंदणी सुरू केली, परंतु जुने रेकॉर्ड अजूनही अपूर्ण आहेत. बँक लॉकरऐवजी पोलिस ठाण्यात ठेवले जातात दागिने सामान्यतः मंदिरांचे मौल्यवान दागिने बँक लॉकरमध्ये सुरक्षित ठेवले जातात, परंतु अमरकंटक मंदिराचे दागिने पोलिस ठाण्यात जमा केले जातात. ही व्यवस्था कधी आणि कोणत्या आधारावर सुरू झाली, याची माहिती ट्रस्टचे कोषाध्यक्ष आणि सीएमओ चैन सिंह परस्ते यांना नाही. त्यांनी मान्य केले की, सोने-चांदीच्या एकूण नोंदीची स्पष्ट माहिती त्यांच्याकडे नाही. दागिने कधी आणि कोणाच्या उपस्थितीत पोलिस ठाण्यात पाठवले जातात, याची प्रक्रिया देखील रेकॉर्डमध्ये नाही. नगर परिषदेकडे ट्रस्टचा बायलॉज उपलब्ध नाही नगर परिषदेनुसार ट्रस्टचा बायलॉज उपलब्ध नाही. देणग्यांची मोजणी, सोने-चांदीचे संरक्षण आणि जबाबदारीशी संबंधित नियमांचा कोणताही लेखी दस्तऐवज परिषदेकडे नाही. सीएमओ चैन सिंग परस्ते यांनी पुष्टी केली की त्यांच्याकडे ट्रस्टचा बायलॉज उपलब्ध नाही आणि जुन्या पद्धतीनुसार काम सुरू आहे. गणना कक्षातील सीसीटीव्ही व्यवस्थेवर प्रश्नचिन्ह सध्या दानपेट्यांच्या रकमेची मोजणी मंदिर परिसरातील प्रसाद कक्षात होते, ज्याचे बांधकाम सात वर्षांपूर्वी झाले होते. यापूर्वी मोजणी दुसऱ्या ठिकाणी होत असे. उपलब्ध माहितीनुसार, अनेक वर्षांपासून दानाची मोजणी सीसीटीव्ही निगराणीशिवाय होत होती. अलीकडेच गणना कक्षात एक सीसीटीव्ही कॅमेरा लावण्यात आला. पण निरीक्षणादरम्यान कॅमेरा बंद आढळला. दानपेटी उघडणारे आणि स्वाक्षरी करणाऱ्यांत फरकाचे आरोप आरोप आहे की, दानपेटी उघडण्यासाठी बोलावलेले काही सदस्य मोजणीच्या वेळी उपस्थित नसतात, तर नंतर रजिस्टरवर इतर लोकांच्या सह्या नोंदवल्या जातात. पुजारी दुर्गेश द्विवेदी यांचा आरोप आहे की, रजिस्टरमधील स्वाक्षरी प्रक्रियेत अनियमितता आहे. त्यांच्या मते, अनेक प्रकरणांमध्ये बनावट स्वाक्षऱ्या किंवा नंतर स्वाक्षऱ्या घेतल्या जातात. यामुळे दान रकमेच्या मोजणीच्या पारदर्शकतेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण होते. सरकारी रजिस्टरमध्ये काटछाट आणि व्हाईटनरच्या वापरावर सवाल दान रक्कम आणि दागिन्यांच्या नोंदी असलेल्या रजिस्टरमध्ये अनेक ठिकाणी काटछाट आणि व्हाईटनरचा वापर दिसतो. काही नोंदींमध्ये आधी नोंदवलेली आकडेवारी मिटवून नवीन आकडेवारी लिहिण्यात आली आहे. यामुळे नोंदींच्या विश्वासार्हतेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण होते. दस्तऐवजांनुसार, दागिन्यांच्या वजनात आणि नोंदींमध्येही विसंगती असल्याचा आरोप आहे.
Source link
