इंडोनेशियाने आपली लष्करी क्षमता वाढवण्यासाठी चीनकडून ४२ J-10C लढाऊ विमाने खरेदी करण्याचा निर्णय घेतला आहे. इंडोनेशिया पहिल्यांदाच एखाद्या बिगर-पाश्चिमात्य देशाकडून विमाने खरेदी करत आहे.

इंडोनेशियाचे संरक्षण मंत्री सजाफरी सजामसुद्दीन यांनी बुधवारी सांगितले की, “हे लवकरच जकार्ताच्या आकाशात उडताना दिसतील.” J-10C हे मूळतः केवळ चिनी हवाई दलासाठी डिझाइन केले होते, परंतु चीन आता ते इतर देशांनाही विकणार आहे.

अर्थमंत्री पूर्वाया युधी सदेव यांनी माध्यमांना सांगितले की, ७५,००० कोटी रुपयांपेक्षा जास्त रकमेचे बजेट मंजूर करण्यात आले आहे. तथापि, ही विमाने चीनमधून कधी येतील याची माहिती अद्याप जाहीर झालेली नाही. पाकिस्तानकडेही ही विमाने आहेत. मे महिन्यात झालेल्या संघर्षादरम्यान पाकिस्तानने त्यांचा वापर भारताविरुद्ध केला होता.

चीनचे परराष्ट्र मंत्री वांग यी (उजवीकडून दुसरे) आणि इंडोनेशियन संरक्षण मंत्री स्जाफरी स्जामसुद्दीन (डावीकडून पहिले) बीजिंगमध्ये भेटले

इंडोनेशिया आपल्या लढाऊ विमानांना अपग्रेड करत आहे

हा करार इंडोनेशियाचे अध्यक्ष प्रबोवो सुबियांतो यांच्या सरकारच्या लष्करी सुधारणा योजनेचा एक भाग आहे, ज्यामध्ये त्यांनी नवीन लष्करी शस्त्रे प्रणाली, देखरेख आणि प्रादेशिक संरक्षण क्षमता मिळविण्यासाठी चीन, फ्रान्स, रशिया, तुर्की आणि अमेरिकेचा जगभर प्रवास केला आहे.

इंडोनेशियन हवाई दलाकडे सध्या अमेरिका, रशिया आणि ब्रिटनची लढाऊ विमाने आहेत, परंतु त्यापैकी अनेक जुनी आहेत आणि त्यांना अपग्रेड करणे किंवा बदलणे आवश्यक आहे.

J-10C सारख्या आधुनिक विमानांमुळे इंडोनेशियाला हवेतून हवेत आणि हवेतून जमिनीवर मारा करण्यास सक्षम चौथ्या पिढीतील लढाऊ विमाने मिळतील.

इंडोनेशिया फ्रान्स आणि तुर्कीयेकडून लढाऊ विमाने देखील खरेदी करेल

इंडोनेशिया केवळ चीनवर अवलंबून नाहीये. तुर्कीचे अध्यक्ष रेसेप तय्यिप एर्दोगान यांनी जूनमध्ये घोषणा केली होती की तुर्की इंडोनेशियाला ४८ KAAN लढाऊ विमाने पुरवेल. ही विमाने तुर्कीमध्ये तयार केली जातील आणि पाचव्या पिढीतील स्टेल्थ लढाऊ विमाने आहेत.

याव्यतिरिक्त, जानेवारी २०२४ मध्ये फ्रान्ससोबत ४२ डसॉल्ट राफेल लढाऊ विमानांचा करार अंतिम करण्यात आला. २०२६ च्या सुरुवातीला पहिली डिलिव्हरी अपेक्षित आहे.

तसेच फ्रान्सकडून दोन स्कॉर्पिन इव्हॉल्व्ह्ड पाणबुड्या आणि १३ थेल्स ग्राउंड कंट्रोल इंटरसेप्शन रडार खरेदी करण्याची घोषणा केली. हे करार दर्शवितात की इंडोनेशिया त्याच्या लष्करी खरेदीसाठी कोणत्याही एका देशावर अवलंबून नाही.

KAAN हे तुर्कीचे पहिले पाचव्या पिढीतील स्टेल्थ लढाऊ विमान आहे.

तज्ञांचा इशारा: या करारामुळे शेजारील देशांमध्ये चिंता निर्माण होऊ शकते

इंडोनेशियन इन्स्टिट्यूट फॉर डिफेन्स अँड स्ट्रॅटेजिक स्टडीजचे संरक्षण विश्लेषक बेनी सुकाडिस यांनी या कराराबद्दल गंभीर चिंता व्यक्त केली. ते म्हणाले की इंडोनेशिया हा राजकीयदृष्ट्या असंलग्न देश असला तरी सरकारने त्यांच्या निर्णयांच्या परिणामांना कमी लेखू नये.

अमेरिका आणि युरोपसारख्या पाश्चात्य देशांकडून दशकांपासून शस्त्रे खरेदी केल्यानंतर चीनसोबतचा असा महत्त्वाचा करार इंडोनेशियाच्या सुरक्षा धोरणात बदल घडवून आणू शकतो. आशियातील चीनच्या वाढत्या लष्करी प्रभावादरम्यान हे पाऊल प्रादेशिक संवेदनशीलता वाढवू शकते, असा इशारा सुकादिस यांनी दिला.

या करारामुळे चिंता निर्माण होऊ शकते, विशेषतः दक्षिण चीन समुद्रात, जिथे चीनचे प्रादेशिक दावे आहेत आणि इंडोनेशियासह अनेक देशांशी वाद सुरू आहेत. फिलिपिन्स आणि व्हिएतनामसारखे शेजारी देश याला चीनच्या प्रभावाचा विस्तार म्हणून पाहू शकतात. अमेरिका आणि त्याचे मित्र राष्ट्रे देखील याला या प्रदेशासाठी संभाव्य धोका म्हणून पाहू शकतात.

दक्षिण चीन समुद्रावरून इंडोनेशिया-चीन वाद

इंडोनेशिया आणि चीनमधील मुख्य वाद दक्षिण चीन समुद्राशी संबंधित आहे, हा एक महत्त्वाचा जागतिक व्यापार मार्ग आहे जिथे चीन त्याच्या दीर्घकाळापासून असलेल्या नऊ-डॅश लाइनवर दावा करून समुद्राच्या मोठ्या भागांवर नियंत्रण ठेवण्याचा प्रयत्न करतो.

ते इंडोनेशियाच्या विशेष आर्थिक क्षेत्र (EEZ) ला लागून आहे, जे नटुना बेटांजवळ आहे, जे तेल, वायू आणि मासे यांसारख्या संसाधनांचे घर आहे. चिनी मासेमारी जहाजे आणि तटरक्षक दलांनी वारंवार इंडोनेशियन पाण्यात घुसखोरी केली आहे, ज्यामुळे २०१९-२०२० मध्ये मोठे तणाव निर्माण झाले होते, जेव्हा इंडोनेशियाने जहाजे पळवून लावली आणि राष्ट्रपतींनी स्वतः भेट दिली.

इंडोनेशिया म्हणतो की ते या वादात सहभागी नाहीत आणि आंतरराष्ट्रीय कायद्याचे (UNCLOS) पालन करतात.

दक्षिण चीन समुद्रात तैनात चिनी तटरक्षक जहाजे.

बांगलादेश चीनकडून २० J-10CE लढाऊ विमाने देखील खरेदी करत आहे

इंडोनेशिया व्यतिरिक्त, बांगलादेश देखील चीनकडून २० J-10CE लढाऊ विमाने खरेदी करण्याची योजना आखत आहे. हा करार सुमारे US$2.2 अब्ज (अंदाजे ₹18,500 कोटी) किमतीचा असल्याचे वृत्त आहे.

अहवालानुसार, करारामध्ये प्रशिक्षण, देखभाल आणि इतर तांत्रिक सेवांचा समावेश असेल. २०३६ पर्यंत १० आर्थिक वर्षांमध्ये हप्त्यांमध्ये देयके दिली जातील.

पाकिस्तानकडे जे-१०सीई लढाऊ विमाने आहेत

भारताने J-10C नष्ट केले

मे महिन्यात झालेल्या संघर्षादरम्यान पाकिस्तानने भारताविरुद्ध वापरलेल्या लढाऊ विमानांपैकी J-10C लढाऊ विमाने होती. ही विमाने भारताच्या स्वदेशी शस्त्रांनी (जसे की ब्राह्मोस आणि आकाश तीर) निष्क्रिय केली.

याव्यतिरिक्त, चीनच्या पीएल-१५ आणि एचक्यू-९पी क्षेपणास्त्रांनीही जेएफ-१७ लढाऊ विमाने पाडली. ९ मे रोजी पंजाबच्या होशियारपूर जिल्ह्यातील एका शेतातून पीएल-१५ई क्षेपणास्त्राचे तुकडे सापडले. हे क्षेपणास्त्र चीनमध्ये बनवण्यात आले होते. त्यानंतर, १२ मे रोजी एका पत्रकार परिषदेत हवाई दलाने प्रथमच अवशेष प्रदर्शित केले.

पाकिस्तानने JF-17 लढाऊ विमानातून चिनी बनावटीचे PL-15E क्षेपणास्त्र डागले, परंतु ते हवेतच रोखण्यात आले, ज्यामुळे ते लक्ष्यापर्यंत पोहोचू शकले नाही. अहवाल असे दर्शवितात की संघर्षात PL-15E क्षेपणास्त्राचा वापर करण्याची ही पहिलीच वेळ आहे.

जे-१०सीई लढाऊ विमान.

चीनने इतर देशांना विकण्यासाठी J-10CE बनवले

J-10C आणि J-10CE हे एकाच विमानाचे, चेंगडू J-10 चे आवृत्त्या आहेत, परंतु मुख्य फरक त्यांच्या निर्यात आणि देशांतर्गत वापरात आहे. J-10C हे चिनी हवाई दलासाठी बनवलेले मॉडेल आहे.

यात चीनच्या सर्वात प्रगत तंत्रज्ञानाचा समावेश आहे, ज्यामध्ये AESA रडार, इलेक्ट्रॉनिक युद्ध प्रणाली आणि PL-15 क्षेपणास्त्राची पूर्ण क्षमता समाविष्ट आहे. या आवृत्तीत काही संवेदनशील किंवा वर्गीकृत प्रणाली (जसे की डेटा लिंक्स, रडार कोड, ECM सॉफ्टवेअर इ.) चीनच्या नियंत्रणाखाली ठेवल्या आहेत.

दरम्यान, J-10CE ही इतर देशांमध्ये विक्रीसाठी डिझाइन केलेली आवृत्ती आहे. ती चीनने पाकिस्तान आणि इंडोनेशियासारख्या देशांमध्ये निर्यात करण्यासाठी डिझाइन केली होती. त्यात काही तांत्रिक फरक आहेत, जसे की काही सॉफ्टवेअर आणि इलेक्ट्रॉनिक प्रणालींमध्ये बदल.

सुरक्षेच्या कारणास्तव रडार आणि डेटा लिंक सिस्टीम थोड्या मर्यादित आहेत. शस्त्रास्त्र प्रणाली चिनी नियंत्रणांनुसार सानुकूलित केल्या जातात, म्हणजेच फक्त त्या क्षेपणास्त्रे आणि सिस्टीम निर्यात करण्यास परवानगी आहे.