भारत विरुद्ध पाकिस्तान: भारत आणि पाकिस्तान क्रिकेट संघांमधील सामन्यांमध्ये नेहमीच तणावाचे वातावरण पाहायला मिळत असते. 15 फेब्रुवारी 2026 रोजी टी20 विश्वकपमध्ये कोलंबो (श्रीलंका) येथे होणारा सामना आता होणार आहे. या पार्श्वभूमीवर दोन्ही टीममधील तणावाच्या चर्चा पुन्हा रंगू लागल्यायत. पाकिस्तानने बांगलादेशच्या बहिष्कारानंतर भारताविरुद्ध खेळण्यास नकार दिला होता, पण आयसीसीसोबत चर्चेनंतर आणि बांगलादेशला 2028-31 मध्ये स्पर्धा आयोजित करण्याच्या आश्वासनानंतर पाकिस्तानने बहिष्कार मागे घेतला. मुंबई हल्ले (2008), पठाणकोट-उरी हल्ल्यांमुळे द्विपक्षीय मालिका थांबल्या आहेत. तरीही, हे सामने जगातील सर्वाधिक पाहिले जाणारे असतात, ज्यात $250 मिलियनचा महसूल होतो. पण भारत आणि पाकिस्तान एकमेकांच्या भूमीवर अखेरचे कधी खेळले गेले? याबद्दल सविस्तर जाणून घेऊया.
राजकीय प्रभाव कसा पडला?
भारत-पाकिस्तान क्रिकेटवर राजकीय तणावाचा मोठा परिणाम झाला आहे. 2008 च्या मुंबई हल्ल्यानंतर भारताने पाकिस्तानातील सर्व खेळ थांबवले. पाकिस्तानने 2012-13 मध्ये भारत दौरा केला, पण भारताने परतावा दौरा नाकारला. सुरक्षेच्या कारणांमुळे, जसे की दहशतवादी संघटना आणि सीमेवरील गोळीबार, दोन्ही देशांनी एकमेकांच्या भूमीवर खेळणे टाळले. 2017 च्या चॅम्पियन्स ट्रॉफी स्पर्धा पाकिस्तानात होणार होती, पण भारताने नकार दिल्याने ती इंग्लंडला हलवली गेली. हे दाखवते की क्रिकेट हे फक्त खेळ नाही, तर राजकीय संबंधांशी जोडलेले आहे.
क्रिकेट संबंधांवर परिणाम
दोन्ही देशांमधील सुरक्षेच्या चिंता क्रिकेटला नेहमीच अडथळा आणतात. पाकिस्तानातील दहशतवादी गट आणि भारतातील हल्ले यामुळे खेळाडू आणि संघांच्या सुरक्षेवर प्रश्न उपस्थित होतात. भारत सरकारने स्पष्ट सांगितले की दहशतवाद थांबेपर्यंत द्विपक्षीय क्रिकेट शक्य नाही. यामुळे 2023-24 मध्ये आयसीसीने हायब्रिड मॉडेल स्वीकारले, ज्यात 2024-27 पर्यंत दोन्ही संघ एकमेकांच्या देशात न खेळता तटस्थ ठिकाणी सामने खेळतील. उदाहरणार्थ, 2025 ची चॅम्पियन्स ट्रॉफी पाकिस्तानात होईल, पण भारताचे सामने तटस्थ मैदानावर होतील.
क्रिकेट चाहत्यांना संधी
भविष्यात भारत-पाकिस्तान क्रिकेट मुख्यतः आयसीसी स्पर्धांमध्येच होईल, तेही तटस्थ ठिकाणी. 15 फेब्रुवारी रोजी टी 20 वर्ल्डकपमध्ये दोन्ही टीम कोलंबोत सामना खेळतील. अलीकडेच पाकिस्तानने बांगलादेशला स्पर्धेतून काढल्यावर बहिष्कार जाहीर केला होता, पण श्रीलंका, यूएई आणि आयसीसीच्या दबावानंतर तो मागे घेतला. द्विपक्षीय मालिका पुनरुज्जीवित होण्याची शक्यता कमी आहे, कारण राजकीय मुद्दे कायम आहेत. तरीही, क्रिकेट चाहत्यांना आयसीसी स्पर्धांमधून हे सामने पाहायला मिळतील.
पाकिस्तानच्या भूमीवर शेवटचा सामना
भारताने पाकिस्तानच्या भूमीवर शेवटचा सामना 2008 मध्ये खेळला होता. हा सामना आशिया कप स्पर्धेचा भाग होता, जो जून-जुलै महिन्यात झाला. अंतिम सामना 6 जुलै रोजी कराचीच्या नॅशनल स्टेडियमवर श्रीलंकेविरुद्ध खेळला गेला. त्यावेळी भारताने पाकिस्तानात द्विपक्षीय मालिका 2006 मध्ये खेळली होती, ज्यात कसोटी आणि एकदिवसीय सामने होते. पण 2008 च्या मुंबई दहशतवादी हल्ल्यानंतर (26/11), ज्यात पाकिस्तानातील लष्कर-ए-तैयबा संघटनेचा हात होता आणि 166 लोकांचा मृत्यू झाला, भारताने पाकिस्तानात जाणे थांबवले. राजकीय आणि जनतेच्या भावनांमुळे द्विपक्षीय क्रिकेट संबंध थांबले. यामुळे भारताने पाकिस्तानात 18 वर्षांपासून एकही सामना खेळलेला नाही.
भारतात शेवटचा क्रिकेट सामना
पाकिस्तानने भारताच्या मैदानावर शेवटचा सामना 2016 मध्ये खेळला. हा आयसीसी टी 20 विश्वकप स्पर्धेचा भाग होता, ज्यात 27 मार्च रोजी मोहालीच्या पंजाब क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियमवर ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध सामना झाला. यापूर्वी पाकिस्तानने 2012-13 मध्ये भारतात दौरा केला होता, पण त्यानंतर भारताने रिटर्न दौरा केला नाही. 2016 च्या पठाणकोट आणि उरी हल्ल्यांमुळे संबंध आणखी बिघडले. भारत सरकारने सीमापार दहशतवाद थांबेपर्यंत द्विपक्षीय क्रिकेट न खेळण्याची भूमिका घेतली. यामुळे पाकिस्तानने भारतात 10 वर्षांपासून सामना खेळलेला नाही, आणि द्विपक्षीय मालिका पूर्णपणे थांबल्या.
