5 दिवसांपूर्वी
- लिंक कॉपी करा
टोमॅटो जगातील सर्वोत्तम फळ आहे. हे आम्ही म्हणत नाही, अमेरिकन आरोग्य संस्था ‘सेंटर्स फॉर डिसीज कंट्रोल अँड प्रिव्हेंशन’ (CDC) च्या पोषण तज्ञांनी सांगितले आहे. यासाठी त्यांनी जगातील 41 अशी फळे आणि भाज्या निवडल्या होत्या, ज्या पोषक तत्वांनी परिपूर्ण आहेत. या अभ्यासात असे दिसून आले की, टोमॅटोची पोषक घनता 20.37 आहे. या यादीतील सर्व फळे आणि भाज्यांमध्ये ती सर्वाधिक होती.
टोमॅटोमध्ये लाइकोपीनसारखे शक्तिशाली अँटीऑक्सिडंट असते, जे हृदयाला निरोगी ठेवते आणि शरीरातील ऑक्सिडेटिव्ह ताण कमी करते. हे व्हिटॅमिन सी, व्हिटॅमिन के आणि पोटॅशियमसारख्या जीवनसत्त्वे आणि खनिजांनी समृद्ध आहे.
तुमचा प्रश्न असू शकतो की, टोमॅटो फळ कसे आहे? याचे उत्तर असे आहे की टोमॅटो वैज्ञानिकदृष्ट्या फळ आहे, कारण ते फुलापासून विकसित होते आणि त्याच्या आत बिया असतात. तथापि, खाण्यापिण्यात आणि स्वयंपाकात ते भाजी म्हणून वापरले जाते. म्हणून सामान्य लोक याला भाजी मानतात.
आज कामाच्या बातमीत टोमॅटोबद्दल बोलू. यासोबतच जाणून घेऊया की-
- यात कोणते जीवनसत्त्वे आणि खनिजे असतात?
- टोमॅटोचे आरोग्य फायदे काय आहेत?
- कोणत्या लोकांनी टोमॅटो खाऊ नयेत?
तज्ज्ञ: डॉ. अनु अग्रवाल, पोषणतज्ञ आणि ‘वनडाइटटुडे’ च्या संस्थापक
प्रश्न- टोमॅटोचे पौष्टिक मूल्य काय आहे?
उत्तर- टोमॅटो हे कमी कॅलरी आणि जास्त पाणी असलेले अन्न आहे. त्यामुळे ते निरोगी आहाराचा महत्त्वाचा भाग मानले जाते. 100 ग्रॅम टोमॅटोमध्ये अंदाजे 18-20 कॅलरीज असतात. यात कार्बोहायड्रेट्स कमी असतात आणि फायबर भरपूर प्रमाणात असते. यात फॅट जवळजवळ नसते.
प्रश्न- टोमॅटोमध्ये कोणते जीवनसत्त्वे आणि खनिजे असतात?
उत्तर- टोमॅटो अनेक आवश्यक जीवनसत्त्वे आणि खनिजांचा चांगला स्रोत आहे. यात व्हिटॅमिन सी (C) भरपूर प्रमाणात असते, जे रोगप्रतिकारशक्ती मजबूत करण्यास आणि शरीरात लोहाच्या शोषणात मदत करते. व्हिटॅमिन ए (A) डोळे आणि त्वचेच्या आरोग्यासाठी आवश्यक आहे. सर्व जीवनसत्त्वे आणि खनिजे ग्राफिक्समध्ये पाहा.
प्रश्न- टोमॅटोचे आरोग्य फायदे काय आहेत?
उत्तर- टोमॅटो खाल्ल्याने अनेक प्रकारचे आरोग्य फायदे होतात.
- टोमॅटोमध्ये असलेले फायबर पचन सुधारण्यास मदत करते आणि बद्धकोष्ठतेची समस्या कमी करते.
- व्हिटॅमिन सी आणि अँटीऑक्सिडंट्स रोगप्रतिकारशक्ती मजबूत करतात.
- पोटॅशियम रक्तदाब नियंत्रित ठेवण्यास मदत करते.
- टोमॅटोचे नियमित सेवन हृदयाच्या आरोग्यासाठी फायदेशीर आहे आणि शरीरातील सूज कमी करू शकते.
- त्यातील जास्त पाणी शरीराला हायड्रेटेड ठेवण्यास मदत करते.
- हे वजन नियंत्रित ठेवण्यासाठी आणि त्वचेच्या आरोग्यासाठी देखील फायदेशीर मानले जाते.
प्रश्न- टोमॅटोमध्ये असलेले अँटीऑक्सिडंट्स कसे फायदेशीर आहेत?
उत्तर- टोमॅटोमध्ये लाइकोपीन, बीटा-कॅरोटीन आणि व्हिटॅमिन सी सारखे शक्तिशाली अँटीऑक्सिडंट्स असतात.
- हे शरीरातील पेशींना नुकसान पोहोचवणाऱ्या फ्री रॅडिकल्सना निष्प्रभ करतात.
- यामुळे सूज कमी होते आणि हृदयरोगाचा धोका कमी होऊ शकतो.
- लाइकोपीन काही प्रकारच्या कर्करोगाचा धोका कमी करण्यास देखील मदत करू शकते.
- हे अँटीऑक्सिडंट्स त्वचेला अकाली वृद्ध होण्यापासून वाचवतात आणि रोगप्रतिकारशक्ती मजबूत करतात.
प्रश्न- टोमॅटो हृदयविकाराच्या रुग्णांसाठीही फायदेशीर आहे का?
उत्तर- होय, टोमॅटो हृदयविकाराच्या रुग्णांसाठी फायदेशीर मानला जातो.
- त्यातील पोटॅशियम रक्तदाब नियंत्रित करण्यास मदत करते, ज्यामुळे हृदयावरील ताण कमी होतो.
- लायकोपीन खराब कोलेस्ट्रॉल (LDL) कमी करण्यास आणि धमन्यांमधील सूज कमी करण्यास मदत करू शकते.
- टोमॅटोमधील फायबर घटक हृदयाच्या आरोग्याला मदत करतो.
प्रश्न- मधुमेहाच्या रुग्णांसाठी टोमॅटो खाणे सुरक्षित आहे का?
उत्तर- मधुमेहाच्या रुग्णांसाठी टोमॅटो खाणे सामान्यतः सुरक्षित मानले जाते.
- टोमॅटोमध्ये कॅलरीज आणि नैसर्गिक साखर कमी असते.
- त्याचा ग्लायसेमिक इंडेक्स कमी असतो, म्हणजे तो रक्तातील साखर वेगाने वाढवत नाही.
- टोमॅटोमधील फायबर साखरेचे शोषण हळू करते, ज्यामुळे रक्तातील ग्लुकोजची पातळी नियंत्रणात राहते.
- त्यातील अँटीऑक्सिडंट्स मधुमेहाशी संबंधित सूज आणि गुंतागुंत कमी करण्यास मदत करू शकतात.
प्रश्न- गरोदरपणात टोमॅटो खाणे सुरक्षित आहे का?
उत्तर- गरोदरपणात टोमॅटो खाणे सुरक्षित आणि फायदेशीर मानले जाते.
- त्यातील फोलेट गर्भाच्या मेंदू आणि मणक्याच्या विकासास मदत करते.
- व्हिटॅमिन सी रोगप्रतिकारशक्ती वाढवते आणि लोहाच्या शोषणात मदत करते, ज्यामुळे ॲनिमियाचा धोका कमी होतो.
- टोमॅटोमधील उच्च पाणी शरीराला हायड्रेटेड ठेवण्यास मदत करते.
- जास्त प्रमाणात किंवा रिकाम्या पोटी टोमॅटो खाल्ल्याने काही महिलांना ॲसिडिटी होऊ शकते. त्यामुळे संतुलित प्रमाणातच खा.
प्रश्न- रोज टोमॅटो खाणे योग्य आहे का? त्याचे किती प्रमाण सुरक्षित आहे?
उत्तर- बहुतेक लोकांसाठी रोज टोमॅटो खाणे सुरक्षित आहे, जर त्याचे प्रमाण संतुलित असेल.
- दिवसात 1 ते 2 मध्यम आकाराचे टोमॅटो किंवा एक वाटी टोमॅटो सॅलड घेणे सुरक्षित मानले जाते.
- यामुळे शरीराला जीवनसत्त्वे, खनिजे आणि अँटीऑक्सिडंट्स मिळतात.
- खूप जास्त टोमॅटो खाल्ल्याने काही लोकांना ॲसिडिटी, गॅस किंवा पोटात जळजळ होऊ शकते.
- म्हणून, दररोज याचा आहारात समावेश करा, परंतु जास्त प्रमाणात खाणे टाळा.
प्रश्न- टोमॅटो शिजवून आणि न शिजवता खाण्याचे फायदे सारखेच आहेत का?
उत्तर- टोमॅटो शिजवून आणि न शिजवता, दोन्ही प्रकारे खाणे आरोग्यासाठी फायदेशीर आहे, परंतु त्यांचे पौष्टिक फायदे थोडे वेगळे असतात.
- टोमॅटो कच्चे खाल्ल्याने व्हिटॅमिन सी जास्त प्रमाणात मिळते, जे रोगप्रतिकारशक्तीसाठी आवश्यक आहे.
- टोमॅटो शिजवल्याने लाइकोपीन अधिक सक्रिय होते, जे हृदय आणि कर्करोगाच्या प्रतिबंधात मदत करते.
- आहारात कधी टोमॅटो शिजवून तर कधी न शिजवता समाविष्ट करणे चांगले मानले जाते, जेणेकरून दोन्ही प्रकारच्या पोषक तत्वांचा फायदा मिळू शकेल.
प्रश्न- टोमॅटोचा रस किंवा सूप घेणे किती फायदेशीर आहे?
उत्तर- टोमॅटोचा रस आणि सूप पचायला सोपे असतात आणि शरीराला अँटीऑक्सिडंट्स देखील देतात.
- सूप किंवा हलके शिजवलेले ज्यूस लाइकोपीनचे शोषण वाढवते.
- हे शरीराला हायड्रेशन देते आणि भूक नियंत्रित करण्यास मदत करते.
- तथापि, बाजारात मिळणाऱ्या टोमॅटोच्या ज्यूसमध्ये जास्त मीठ असू शकते, जे हृदय आणि रक्तदाबासाठी हानिकारक आहे.
- म्हणून, घरी कमी मीठ, साखर किंवा क्रीमशिवाय बनवलेले टोमॅटोचे सूप किंवा ज्यूस जास्त फायदेशीर असते.
प्रश्न- टोमॅटो त्वचा आणि केसांच्या आरोग्यासाठी कसे फायदेशीर आहे?
उत्तर- टोमॅटो त्वचा आणि केसांच्या आरोग्यासाठी देखील फायदेशीर आहे.
- त्यातील व्हिटॅमिन सी कोलेजन तयार करण्यास मदत करते, ज्यामुळे त्वचेला घट्टपणा आणि चमक येते.
- लाइकोपीन त्वचेला सूर्याच्या हानिकारक किरणांपासून होणाऱ्या नुकसानीपासून वाचवण्यासाठी उपयुक्त ठरू शकते.
- टोमॅटोमधील अँटीऑक्सिडंट्स वृद्धत्वाची प्रक्रिया कमी करतात.
- केसांसाठी ते टाळूचे आरोग्य सुधारते आणि केसांच्या मुळांना पोषण देते.
प्रश्न- टोमॅटो वजन कमी करण्यास मदत करतो का?
उत्तर- टोमॅटो वजन कमी करण्यासाठी उपयुक्त मानला जातो, कारण तो कमी कॅलरी आणि उच्च पाणी सामग्री असलेला पदार्थ आहे.
- टोमॅटो खाल्ल्याने पोट भरल्यासारखे वाटते, ज्यामुळे वारंवार खाण्याची इच्छा कमी होते.
- त्यातील फायबर पचन सुधारते आणि चयापचय (मेटाबॉलिझम) ला आधार देते.
- टोमॅटोमध्ये फॅट आणि साखर खूप कमी असते, त्यामुळे तो वजन कमी करण्याच्या आहारासाठी एक चांगला पर्याय आहे.
प्रश्न- टोमॅटो ऍसिडिटी किंवा गॅस वाढवू शकतो का?
उत्तर- टोमॅटो नैसर्गिकरित्या आम्लधर्मी (ऍसिडिक) असतो, त्यामुळे काही लोकांमध्ये तो ऍसिडिटी किंवा पोटात जळजळ वाढवू शकतो.
- ज्या लोकांना आधीपासून गॅस, गॅस्ट्रो-ईसोफेगल रिफ्लक्स डिसीज (GERD) ची समस्या आहे, त्यांना कच्चा टोमॅटो खाल्ल्याने त्रास वाढू शकतो.
- रिकाम्या पोटी किंवा जास्त प्रमाणात टोमॅटो खाल्ल्याने जळजळ होण्याची शक्यता असते.
- अशा लोकांसाठी टोमॅटो शिजवून, कमी प्रमाणात आणि जेवणासोबत खाणे अधिक सुरक्षित असते.
प्रश्न- टोमॅटो कोणी खाऊ नये किंवा कोणत्या लोकांनी मर्यादित प्रमाणात खावा?
उत्तर- टोमॅटो खाण्यापूर्वी यांनी लक्ष द्यावे-
- ज्या लोकांना गंभीर ॲसिडिटी, रिफ्लक्स डिसीज, पोटात जळजळ किंवा अल्सरचा त्रास असतो.
- किडनी स्टोनचा त्रास असल्यासही टोमॅटो खूप कमी खावा, कारण त्यात ऑक्सलेट्स असतात.
- खूप संवेदनशील पचन असलेल्या लोकांमध्ये टोमॅटो गॅस वाढवू शकतो.
- अशा परिस्थितीत टोमॅटो शिजवून आणि कमी प्रमाणात खाणे चांगले आहे.
