हिवाळ्यात थंडीपासून वाचण्यासाठी अनेक लोक रूम हीटर किंवा ब्लोअर वापरतात, पण यामुळे विजेचे बिल वेगाने वाढते. अशा परिस्थितीत इलेक्ट्रिक ब्लँकेट एक किफायतशीर आणि सोपा पर्याय असू शकतो.

कमी विजेत अंथरुण गरम ठेवणारे हे उपकरण वेगाने लोकप्रिय होत आहे. पण प्रश्न हाच आहे की इलेक्ट्रिक ब्लँकेट सुरक्षित आहे का, किती वीज खर्च करते आणि त्याचा योग्य वापर कसा करावा.

चुकीच्या पद्धतीने वापरल्यास यामुळे भाजणे, विजेचा धक्का लागणे किंवा ओव्हरहीट होण्याचा धोका देखील असू शकतो. विशेषतः वृद्ध, लहान मुले आणि आजारी लोकांनी अतिरिक्त खबरदारी घ्यावी.

म्हणून आज कामाची बातमी मध्ये इलेक्ट्रिक ब्लँकेटबद्दल बोलणार आहोत. यासोबतच जाणून घेऊया की-

तज्ज्ञ: डॉ. अरविंद अग्रवाल, संचालक, इंटरनल मेडिसिन अँड इन्फेक्शियस डिसीज, श्री बालाजी ॲक्शन मेडिकल इन्स्टिट्यूट, दिल्ली

प्रश्न- इलेक्ट्रिक ब्लँकेट काय आहे आणि ते उष्णता कशी निर्माण करते?

उत्तर- इलेक्ट्रिक ब्लँकेट हे एक खास ब्लँकेट असते, ज्याच्या आत पातळ हीटिंग वायर लावलेली असते. ते विजेला जोडताच ही वायर गरम होते आणि संपूर्ण ब्लँकेटमध्ये एकसमान उष्णता पसरते. त्यात लावलेले थर्मोस्टॅट ब्लँकेटचे तापमान नियंत्रित करते, जेणेकरून ते गरजेपेक्षा जास्त गरम होऊ नये. नवीन मॉडेल्समध्ये फायबरग्लास वायर आणि इन्फ्रारेड हीटिंग सिस्टम असते, जे सुरक्षित आणि ऊर्जा-बचत करणारे आहे.

प्रश्न- इलेक्ट्रिक ब्लँकेट कसे वापरले जाते?

उत्तर- इलेक्ट्रिक ब्लँकेट अंथरुणावर अंथरून, त्यावर चादर टाकून वापरले जाते. झोपण्यापूर्वी ते कमी तापमानावर 10–15 मिनिटे चालू करा. सुरक्षित वापरासाठी ते झोपण्यापूर्वी बंद केले पाहिजे.

प्रश्न- इलेक्ट्रिक ब्लँकेटमध्ये किती वीज खर्च होते?

उत्तर- बहुतेक इलेक्ट्रिक ब्लँकेटची पॉवर 100–150 वॅट असते. समजा 150 वॅटचे ब्लँकेट दररोज 6 तास, 4 महिने वापरले तर विजेचा वापर अंदाजे 108 युनिट (kWh) होईल.

हा खर्च रूम हीटर किंवा रूम ब्लोअरच्या तुलनेत खूपच कमी आहे. म्हणजेच, इलेक्ट्रिक ब्लँकेट कमी विजेत संपूर्ण हिवाळ्यात आरामदायक उष्णता देणारा सर्वात किफायतशीर पर्याय ठरतो.

प्रश्न- इलेक्ट्रिक ब्लँकेट रूम हीटरपेक्षा स्वस्त आणि जास्त ऊर्जा-बचत करणारे आहे का?

उत्तर- होय, रूम हीटर साधारणपणे 1500–2000 वॅट वीज वापरतो. जर एक हीटर दररोज 5 तास चालवला तर 7.5–10 युनिट्स खर्च होतात, जे दररोज 45-60 रुपये होतात. तर इलेक्ट्रिक ब्लँकेट दररोज फक्त 0.75 युनिट्स वापरतो म्हणजे 4–5 रुपये. ब्लँकेट फक्त शरीराला गरम करते, संपूर्ण खोलीला नाही. त्यामुळे विजेची मोठी बचत होते.

प्रश्न- रात्रभर इलेक्ट्रिक ब्लँकेट चालू ठेवून झोपणे किती सुरक्षित आहे?

उत्तर- आधुनिक इलेक्ट्रिक ब्लँकेट सुरक्षित वैशिष्ट्यांसह येतात, जसे की थर्मोस्टॅट, ऑटो शट-ऑफ आणि ओव्हरहीट प्रोटेक्शनसह. योग्य प्रकारे वापरल्यास, रात्रभर चालू ठेवणे सामान्यतः सुरक्षित मानले जाते. परंतु डॉक्टर आणि सुरक्षा तज्ञ सल्ला देतात की झोपण्यापूर्वी ब्लँकेटने अंथरूण गरम करावे आणि नंतर बंद करावे किंवा कमी तापमानाच्या मोडवर ठेवावे.

प्रश्न- इलेक्ट्रिक ब्लँकेट थेट त्वचेवर ठेवल्याने भाजण्याचा धोका होऊ शकतो का?

उत्तर- होय, इलेक्ट्रिक ब्लँकेट थेट त्वचेवर ठेवणे धोकादायक असू शकते. सामान्यतः लोक ते बेडशीटखाली अंथरतात, परंतु काही लोकांना ते वापरण्याची योग्य पद्धत माहीत नसते. ते जास्त काळ थेट त्वचेच्या संपर्कात राहिल्यास कमी-पातळीवर भाजणे होऊ शकते, ज्यामुळे हळूहळू जळजळ किंवा फोड येऊ शकतात.

प्रश्न- कोणत्या लोकांनी इलेक्ट्रिक ब्लँकेटचा वापर काळजीपूर्वक करावा की करू नये?

उत्तर- मधुमेहाचे रुग्ण, ज्यांना न्यूरोपॅथी (नसांची कमजोरी) आहे, वृद्ध, बाळं, गर्भवती महिला आणि त्वचेचे आजार असलेल्या लोकांनी विशेष काळजी घ्यावी.

प्रश्न- पाठदुखी, संधिवात किंवा स्नायूंच्या दुखण्यामध्ये इलेक्ट्रिक ब्लँकेट फायदेशीर आहे का?

उत्तर- होय, सौम्य आणि सतत उष्णता मिळाल्याने रक्तभिसरण सुधारते, ज्यामुळे स्नायूंची ताठरता कमी होते. पाठदुखी, मान दुखणे, संधिवात आणि स्नायूंच्या आकुंचनात (मसल स्पॅझम) यामुळे खूप आराम मिळतो. उष्णता नसांना आराम देते आणि वेदना कमी करते. तथापि, खूप जास्त तापमान हानिकारक असू शकते. म्हणून डॉक्टर मध्यम तापमानावर मर्यादित वेळेसाठीच याचा वापर करण्याचा सल्ला देतात. कोणत्याही जुनाट आजारात एकदा डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.

प्रश्न- खरेदी करताना कोणत्या सुरक्षा वैशिष्ट्यांकडे लक्ष द्यावे?

उत्तर- इलेक्ट्रिक ब्लँकेट खरेदी करताना ही 5 वैशिष्ट्ये नक्की पहा-

सुरक्षित वैशिष्ट्ये नसलेल्या स्वस्त ब्लँकेट नेहमी टाळाव्या.

प्रश्न- इलेक्ट्रिक ब्लँकेट वापरण्याचे सुरक्षित मार्ग कोणते आहेत?

उत्तर- झोपताना थेट त्वचेशी संपर्क येऊ देऊ नका. ते दुमडून वापरू नका. सर्व सुरक्षा टिप्स ग्राफिकमध्ये पहा-

सुरक्षा नियमांचे पालन केल्याने अपघाताचा धोका जवळपास संपतो.

प्रश्न- ते धुण्यासाठी आणि साठवण्यासाठी सुरक्षित मार्ग कोणता आहे?

उत्तर- सर्व इलेक्ट्रिक ब्लँकेट धुता येत नाहीत. फक्त काही ब्लँकेट धुता येतात. ब्लँकेट धुण्यापूर्वी प्लग आणि कंट्रोल युनिट काढा. कंपनीच्या मार्गदर्शक तत्त्वानुसारच मशीन वॉश किंवा हँड वॉश करा. जोराने पिळून धुवू नका, ड्रायर वापरू नका. पूर्णपणे सुकल्यानंतरच ते पुन्हा लावा. साठवताना ब्लँकेट सैलसर दुमडून ठेवा, त्यावर कोणतीही जड वस्तू ठेवू नका. खूप घट्ट दुमडल्यास आतील वायर तुटू शकते. दमट ठिकाणी ठेवणे टाळा.

प्रश्न- दीर्घकाळ ब्लँकेट वापरायचे असल्यास काय करू नये?

उत्तर- जर तुम्हाला ब्लँकेट दीर्घकाळ वापरायचे असेल तर त्यांची काळजी घ्यावी लागेल. लक्षात ठेवा की-