मार्गशीर्ष महिन्यातील महालक्ष्मी व्रताचे उद्यापन सामान्यतः महिन्याच्या शेवटच्या गुरुवारी केले जाते. यंदा 2025 मध्ये हे उद्यापन 18 डिसेंबर 2025 रोजी केले जात आहे. गुरुवारच्या व्रतामध्ये उद्यापनाला देखील अतिशय महत्त्व आहे. पण हे उद्यापन करत असताना कोणती काळजी घ्यावी? काही विशिष्ट उद्यापनाची पद्धत आणि घ्यावयाची काळजी खालीलप्रमाणे आहे. हे समजून घ्या.
उद्यान विधी
पूजा मांडणी: दर गुरुवारप्रमाणे सकाळी लवकर उठून स्नान करावे आणि महालक्ष्मीची पूजा मांडावी. चौरंगावर कलश स्थापना करून त्यावर नारळ ठेवावा. देवीला फुले, हळद-कुंकू आणि दागिने अर्पण करावेत.
कथा आणि आरती: महालक्ष्मी व्रताची कथा वाचावी आणि मनोभावे आरती करावी.
सुवासिनी पूजन: संध्याकाळी 7 सुवासिनींना (किंवा क्षमतेनुसार १, ३, ५) घरी बोलावावे. त्यांना हळद-कुंकू लावून, हातावर गजरा द्यावा आणि देवीचे स्वरूप मानून नमस्कार करावा.
ओटी भरणे: सुवासिनींची खणा-नारळाने ओटी भरावी. त्यांना प्रसादाचे पुस्तक आणि केळी द्यावीत.
उद्यापनाला नैवेद्य कसा असावा?
नैवेद्य: देवीला खीर-पुरीचा किंवा सोळा प्रकारच्या खाद्यपदार्थांचा नैवेद्य दाखवावा. सुवासिनींनाही गोड भोजन किंवा खीर द्यावी. तसेच या दिवसांमध्ये गाजर अतिशय उत्कृष्ट दर्जाचे येतात.
घ्यावयाची विशेष काळजी
स्वच्छता: लक्ष्मीचे आगमन सायंकाळी होते, असे मानले जाते. त्यामुळे संध्याकाळी घर स्वच्छ ठेवून दारात सुबक रांगोळी काढावी.
उंबरठा पूजन: उद्यापनाच्या दिवशी उंबरठ्यावर हळदीचे लेपन करणे आणि लक्ष्मीच्या पावलांची रांगोळी काढणे शुभ मानले जाते.
दानधर्म: या दिवशी गरजू व्यक्तींना अन्न, कपडे किंवा पैसे दान करणे अत्यंत फलदायी ठरते.
वर्ज्य गोष्टी: व्रताच्या दिवशी मांस, मद्य, लसूण आणि जिरे यांचे सेवन टाळावे. तसेच कुणाचीही निंदा-नालस्ती करू नये.
उत्तर पूजा: शुक्रवारी सकाळी कलशातील पाणी तुळशीला अर्पण करावे आणि पूजेचे साहित्य ( फुले, पाने) निर्माल्य म्हणून विसर्जित करावे. कलशावरील नारळ प्रसाद म्हणून वापरावा किंवा तिजोरीत ठेवावा.
उद्यापन पूर्ण झाल्यावरही श्रद्धेनुसार त्या दिवशीचा उपवास पूर्ण करावा आणि दुसऱ्या दिवशी पारणे करावे. जर काही कारणास्तव सर्व गुरुवार करणे शक्य नसेल, तर शेवटच्या गुरुवारी पूर्ण विधी करून क्षमा मागून उद्यापन करता येते.






















