2 तासांपूर्वी
- लिंक कॉपी करा
हिवाळ्यात थंडीपासून वाचण्यासाठी आणि ऊब राखण्यासाठी अनेक लोक झोपताना रजाई-ब्लँकेटने पूर्ण चेहरा झाकून घेतात. ही सवय आरामदायक वाटत असली तरी, डॉक्टरांच्या मते ती झोप आणि श्वास या दोन्हीसाठी हानिकारक आहे.
बंगळूरू येथील स्पर्श हॉस्पिटलमधील पल्मोनोलॉजिस्ट (फुफ्फुस रोग विशेषज्ञ) डॉ. शिवराज अज्जी करियप्पाला लक्ष्मण यांच्या मते, चेहरा झाकून झोपल्याने ऑक्सिजनची पातळी १५-२०% पर्यंत कमी होते आणि फुफ्फुसांना ऑक्सिजन घेण्यासाठी जास्त मेहनत करावी लागते. याचा परिणाम झोपेच्या गुणवत्तेवर होतो, ज्यामुळे झोप वारंवार मोडते. दीर्घकाळ असे केल्याने सकाळी जडपणा, थकवा, डोकेदुखी आणि श्वासोच्छवासाच्या समस्या वाढू शकतात.
म्हणून आज कामाच्या बातमी मध्ये जाणून घेऊया की हिवाळ्यात तोंड झाकून का झोपू नये. यासोबतच जाणून घेऊया की-
- यामुळे आरोग्याला काय नुकसान होते?
- कोणत्या लोकांसाठी तोंड झाकून झोपणे जीवघेणे ठरू शकते?
तज्ञ: डॉ. शिवराज अज्जी करियप्पाला लक्ष्मण, पल्मोनोलॉजिस्ट, HOD- पल्मोनोलॉजी, स्पर्श हॉस्पिटल, बंगळूरू
प्रश्न- लोक हिवाळ्यात चेहरा झाकून का झोपतात?
उत्तर- अनेक लोक तोंड झाकून झोपणे पसंत करतात, कारण यामुळे सुरक्षित, वेढलेल्या जागेची भावना येते. ब्लँकेटचे वजन आणि उष्णता शरीराला शांत करते, ज्यामुळे अस्वस्थता आणि चिंता कमी होते. तसेच, ब्लँकेट प्रकाश आणि हलक्या आवाजांनाही थांबवते, ज्यामुळे मन लवकर शांत होते आणि गाढ झोप येते.
प्रश्न- तोंड झाकून झोपल्याने शरीरावर काय परिणाम होतो?
उत्तर- डॉक्टर सांगतात की, चेहरा झाकून झोपल्याने ब्लँकेटच्या आत ताज्या हवेचा प्रवाह खूप कमी होतो आणि आपण स्वतःच बाहेर सोडलेली हवा पुन्हा आत घेतो. याचा परिणाम सकाळी जाणवतो. सकाळी डोके जड वाटते, शरीर थकलेले राहते आणि झोप ताजीतवानी वाटत नाही.
प्रश्न- तोंड झाकून झोपणे धोकादायक का आहे?
उत्तर- वैज्ञानिक अभ्यासातून असे दिसून येते की, चेहरा झाकून झोपणे अनेक प्रकारच्या समस्या वाढवू शकते. ही सवय दीर्घकाळ टिकल्यास श्वास घेण्याची क्षमता, झोपेची गुणवत्ता आणि एकूणच आरोग्यावर नकारात्मक परिणाम होतो. खालील मुद्द्यांवरून समजून घेऊया-
ऑक्सिजनची कमतरता
चेहरा आणि तोंड पूर्णपणे पांघरूणात झाकल्यास ताज्या हवेचा प्रवाह कमी होतो. पांघरूणाच्या आत ऑक्सिजनची पातळी कमी होते. यामुळे शरीराला आवश्यक ऑक्सिजन मिळत नाही आणि कार्बन डायऑक्साइडची पातळी वाढू लागते. परिणामी गुदमरल्यासारखे वाटणे, झोप मोडणे आणि सकाळी उठल्यावर थकवा जाणवणे यासारख्या समस्या उद्भवतात.
शरीराचे तापमान वाढणे आणि अस्वस्थता
पांघरूणाच्या आत चेहरा झाकून झोपल्याने तापमान वाढते, तर शरीर गाढ झोपेसाठी किंचित थंड वातावरण पसंत करते. उष्णता वाढल्याने घाम येणे, अस्वस्थता आणि वारंवार कुशी बदलणे होते, ज्यामुळे झोपेत सतत व्यत्यय येतो.
झोपेच्या गुणवत्तेवर परिणाम
कमी ऑक्सिजन, जास्त कार्बन डायऑक्साइड आणि वाढती उष्णता, हे तिन्ही गाढ झोपेत सर्वात मोठे अडथळे ठरतात. जर झोप खराब होत राहिली, तर लक्ष केंद्रित करण्यात अडचण, चिडचिडेपणा, कमी ऊर्जा आणि पुढे जाऊन आरोग्याशी संबंधित मोठ्या समस्या निर्माण होऊ शकतात.
त्वचेशी संबंधित समस्या
ब्लँकेटच्या आत बंद वातावरणात सतत घाम आल्याने रोमछिद्रे बंद होतात, ज्यामुळे पिंपल्स वाढू शकतात. हवा न लागल्याने पुरळ, जळजळ आणि एक्जिमासारख्या समस्या देखील उद्भवू शकतात.
श्वासोच्छवासाच्या समस्या
दमा, स्लीप ॲप्निया किंवा सतत नाक बंद असणाऱ्यांसाठी ही सवय अधिक हानिकारक आहे. हवेचा प्रवाह थांबल्याने श्वास उथळ होतो आणि शरीराला पुरेसा ऑक्सिजन मिळत नाही.

प्रश्न- कोणत्या लोकांसाठी तोंड झाकून झोपणे जीवघेणे ठरू शकते?
उत्तर- ज्या लोकांना दमा (अस्थमा), स्लीप ॲप्निया किंवा नाक बंद राहण्याची समस्या आहे, त्यांच्यासाठी ही सवय श्वास थांबण्यासारखी गंभीर स्थिती निर्माण करू शकते. लहान मुलांसाठी, विशेषतः नवजात बालकांसाठी, हे जीवघेणे आहे आणि याला सडन इन्फंट डेथ सिंड्रोम (SIDS) चे एक मोठे कारण मानले जाते.

प्रश्न- तोंड झाकून झोपण्याची सवय कशी सोडवावी?
उत्तर- थंडीत पांघरूणाने चेहरा झाकून झोपण्याची सवय सोडणे कठीण वाटू शकते, पण योग्य उपाययोजना केल्यास ती सहज बदलता येते.
हळूहळू सवय बदला
चेहरा अचानक पूर्णपणे उघडा ठेवण्याऐवजी सुरुवातीला थोडी जागा किंवा एअर-टनल ठेवा. काही दिवसांत हळूहळू पांघरूण खाली आणून आधी नाक-तोंड आणि नंतर पूर्ण चेहरा उघडा ठेवण्याची सवय लावा.
झोपण्यापूर्वी योग्य स्थिती
झोपण्यापूर्वी पांघरूण खांद्यांच्या खाली सेट करा आणि खोलीचे तापमान आरामदायक ठेवा, जेणेकरून झोपेत आपोआप चेहरा झाकण्याची गरज पडणार नाही.
प्रश्न- थंडीत उबदार राहण्यासाठी चेहरा न झाकता झोपण्याचे मार्ग कोणते आहेत?
उत्तर- हिवाळ्यातील थंडीत आरामात झोपण्यासाठी चेहरा झाकणे आवश्यक नसते. योग्य प्रकारचे ब्लँकेट, खोलीचे आरामदायक तापमान आणि मोकळा श्वास घेता येईल अशी झोपण्याची स्थिती रात्रीची झोप अधिक सुरक्षित आणि आरामदायक बनवते. गरज असल्यास, प्रकाश रोखण्यासाठी आय मास्कचा वापर केला जाऊ शकतो आणि हवेची गुणवत्ता सुधारण्यासाठी एअर प्युरिफायर उपयुक्त ठरतो. फक्त एवढे लक्षात ठेवा की चेहऱ्यावर कोणतेही जड किंवा गुदमरवणारे ब्लँकेट येऊ नये.

प्रश्न- तोंड उघडे ठेवून झोपल्याने आरोग्याला काय फायदे होतात?
उत्तर- योग्य प्रकारे श्वास घेत झोपणे केवळ झोपेची गुणवत्ता सुधारत नाही, तर शरीर आणि मन या दोन्हीवर सकारात्मक परिणाम करते.
पुरेशी ऑक्सिजन मिळाल्याने झोप गाढ आणि आरामदायक होते, ज्यामुळे तुम्ही सकाळी अधिक ताजेतवाने अनुभवता. चेहऱ्यावर घाम आणि तेल जमा न झाल्याने त्वचा देखील निरोगी राहते.

प्रश्न- तोंड झाकून झोपण्याबद्दल कोणत्या गैरसमजुती आहेत?
उत्तर- तोंड झाकून झोपण्याबद्दल अनेक गैरसमजुती आहेत, जसे की–
गैरसमज 1- चेहरा झाकून झोपणे हाच उबदार राहण्याचा एकमेव मार्ग आहे.
सत्य- शरीराचा उर्वरित भाग झाकून आणि चेहरा उघडा ठेवूनही तुम्ही पूर्णपणे उबदार राहू शकता. यासाठी संपूर्ण चेहरा पांघरूणात दाबण्याची गरज नसते.
गैरसमज 2- चेहरा झाकल्याने ऍलर्जीपासून बचाव होतो.
सत्य- पांघरूण थोड्या वेळासाठी ऍलर्जीच्या कारणांना कमी करू शकते, पण ते धूळ आणि ऍलर्जी निर्माण करणाऱ्या घटकांना चेहऱ्याजवळच अडकवून ठेवते, ज्यामुळे श्वासोच्छवासाशी संबंधित समस्या आणखी वाढू शकतात.
गैरसमज 3- जर तुम्ही निरोगी असाल तर चेहरा झाकून झोपल्याने नुकसान होत नाही.
वास्तव- ही सवय निरोगी लोकांसाठीही योग्य नाही. यामुळे श्वास घेण्यास अडथळा, अस्वस्थता आणि झोपेच्या गुणवत्तेत घट होऊ शकते.






















