चंद्राचा खरा रंग: जेव्हा केव्हा आपण रात्री अंधाऱ्या आकाशात पाहतो तेव्हा पांढऱ्या रंगाचा चमकदार चंद्र दिसतो. पण तुम्ही कधी अचूक तपासणी केले असेल तर, चित्रांमध्ये किंवा कार्टून्समध्ये चंद्राचा रंग फिकट तपकिरी असा दर्शविला जातो. यावरून तुम्हाला कधी असा प्रश्न पडला आहे का, च्या चंद्रचा रंग नेमका पांढरा, चमकदार असतो की फिकट तपकिरी? चला तर मग पुढील लेखातून तुमच्या या प्रश्नाचे उत्तर जाणून घेऊया.
चंद्राचा मूळ रंग कोणता आहे?
पृथ्वीवरून चंद्र पांढरा आणि चमकदार दिसत असला तरी, त्याचा मूळ रंग तो नसून फिकट करडा, राखाडी आणि काही प्रमाणात तपकिरी आहे. हे ऐकून तुम्हाला आश्चर्य वाटेल पण, चंद्राच्या पृष्ठभागावर बॅसॉल्ट नावाचे काळसर ज्वालामुखी खडक असतात. जे राखाडी किंवा तपकिरी रंगाच्या छटा निर्माण करतात. त्यामुळे चंद्राचा रंगही तसाच दिसतो. हे कण सूर्याच्या उष्णतेने काळसर आणि काचेसारखे होतात त्यामुळे चंद्राच्या पृष्ठभागाच्या रंगाला करड्या छटा दिसतात.
चंद्राचा रंग पांढरा का दिसतो?
खगोलशास्त्रज्ञांनुसारचंद्र हा पृथ्वीप्रमाणेच खडक आणि धातूंपासून बनलेला आहे. ज्यामध्ये चंद्राच्या बाहेरील कवच, आवरण आणि आतील गाभा असे तीन मुख्य स्तर आहेत. चंद्राच्या पृष्ठभागावर रेगोलिथ नावाचा बारीक कणांचा थर आहे, जो खडकांच्या तुटण्यामुळे आणि उल्का पिंडाच्या आघातामुळे तयार झाला आहे. रेगोलिथ म्हणजे अतिशय बारीक, कोरडी राख सारखे धूळ आहे. हे धुळीकण काचेसारखे कडक आणि चमकदार असतात. चंद्रावर वातावरण नसल्याने सूर्याप्रकाश तिथे न थांबता थेट पृथ्वीवर परावर्तित होतो. मोठ्या प्रमाणात सूर्याची किरणे पृथ्वीवर परत येत असल्याने चंद्र आपल्याला खूप तेजस्वी दिसतो. मूळतः चंद्र केवळ 12 टक्के प्रकाश परावर्तित करतो पण रात्रीच्या काळोख्या अवकाशात तो एकटाच प्रकाश परावर्तित करत असल्याने अतिशय चमकदार आणि पांढरा दिसतो.
चंद्राची निर्मिती कशी झाली?
चंद्राची निर्मिती सुमारे ४.५१ अब्ज वर्षांपूर्वी झाली असावी असे खगोल तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे. ‘मेगा-प्रभाव‘ (जायंट इम्पॅक्ट हायपोथेसिस) या सिद्धांतानुसार पृथ्वी निर्मितीच्या काळात होते नावाच्या एका खगोलीय पिंडाने पृथ्वीला प्रचंड मोठी टक्कर दिली होती. हे खगोलीय पिंड मंगळ ग्रहाच्या आकाराने मोठे होते. या टक्करीमुळे पृथ्वीच्या पृष्ठभागावरील आणि थियामधील अनेक भाग वितळलेल्या स्वरूपात अवकाशात फेकले गेले. हे भाग गुरुत्वाकर्षाणामुळे एकत्र आले आणि त्यांनी गोळ्यासारखा गोल आकार घेतला. हा गोळा म्हणजेच चंद्र.
प्रश्न 1. चंद्राचा खरा रंग पांढरा का नसतो?
उत्तर द्या: चंद्राच्या पृष्ठभागावर बॅसॉल्ट नावाचे काळसर खडक व धूळ असल्याने त्याचा मूळ रंग फिकट राखाडी-तपकिरी दिसतो. पांढरा दिसतो तो फक्त सूर्यप्रकाशाच्या परावर्तनामुळे.
प्रश्न 2. मग चंद्र आपल्याला नेहमी पांढराच का दिसतो?
उत्तर द्या: चंद्रावर वातावरण नसल्यामुळे सूर्यप्रकाश सरळ पृथ्वीवर परत येतो. अवकाश काळा असल्याने हा प्रकाश अधिक चमकदार दिसतो आणि चंद्र पांढरा भासतो.
प्रश्न 3. चंद्राची निर्मिती कशी झाल्याचे मानले जाते?
उत्तर द्या: ‘महाकाय– प्रभाव सिद्धांत’नुसार, होते नावाच्या मोठ्या खगोलीय पिंडाने पृथ्वीला धडक दिल्यानंतर उडून गेलेल्या तुकड्यांपासून चंद्र तयार झाला.






















