HomeमनोरंजनSanchar Saathi APP Security; Location Camera Contacts | Storage | संचार ॲपवर...

Sanchar Saathi APP Security; Location Camera Contacts | Storage | संचार ॲपवर प्रियंका गांधींचा हेरगिरीचा संशय कितपत खरा: सरकारने ते प्रत्येक मोबाईलसाठी आवश्यक केले; ते OTP वाचू शकते, संभाषण ऐकू शकते


नवी दिल्ली2 दिवसांपूर्वी

  • लिंक कॉपी करा

कल्पना करा… एखाद्याकडे असे गुप्त शस्त्र आहे की तो जेव्हा पाहिजे तेव्हा तुमच्या फोनमध्ये डोकावू शकतो. वैयक्तिक संदेशांसह बँक OTP सारखे संदेश वाचू शकतो. जेव्हा पाहिजे तेव्हा तुमचे बोलणे ऐकू शकतो.

तुमचे लोकेशन जाणून घेऊ शकतो आणि तुमच्या फोनमधील फोटो-व्हिडिओ पाहू शकतो. तज्ञांचे मत आहे की, संचार साथी मोबाइल ॲपमुळे असेच काहीतरी होऊ शकते, जे सरकारने प्रत्येक मोबाइलवर इन्स्टॉल करण्याचे निर्देश दिले आहेत. विरोधक याला हेरगिरीचा प्रयत्न म्हणत आहेत.

या कथेत आपण जाणून घेऊ की, संचार साथी मोबाइल ॲप काय आहे? याला विरोध का होत आहे? यामुळे हेरगिरी केली जाऊ शकते का आणि हा लोकांच्या गोपनीयतेवर हल्ला आहे का?

प्रश्न 1: संचार साथी मोबाइल ॲप काय आहे, हे ॲप माझ्यासाठी कसे फायदेशीर आहे?

उत्तर: हा केंद्र सरकारचा एक डिजिटल सुरक्षा प्रकल्प आहे. हे 17 जानेवारी 2025 रोजी लॉन्च करण्यात आले होते. हे गुगल प्ले स्टोअर आणि ॲप स्टोअरवरून डाउनलोड केले जाऊ शकते. वेबसाइटवरही हे उपलब्ध आहे. याद्वारे सामान्य लोकांना अनेक प्रकारच्या सुविधा मिळतात. जसे की…

  • वापरकर्ते हरवलेले किंवा चोरी झालेले फोन सर्व नेटवर्कवर ब्लॉक करू शकतात.
  • IMEI पडताळू शकतात, जेणेकरून कळेल की डिव्हाइस खरे आहे की बनावट.
  • हे पाहू शकतात की कोणाच्याही नावावर किती मोबाईल नंबर सक्रिय आहेत.
  • संशयास्पद कॉल किंवा मेसेजची तक्रार देखील या ॲपद्वारे केली जाऊ शकते.
  • सरकारनुसार या पावलामागे मुख्य कारण सायबर फसवणूक थांबवणे आहे.

प्रश्न 2: संचार ॲपला विरोध का होत आहे, हे फोनमध्ये काय-काय डेटा पाहू शकते?

उत्तर: 1 डिसेंबर 2025 रोजी एक सरकारी प्रेस रिलीज आली. त्यात म्हटले होते की, “आता प्रत्येक नवीन स्मार्टफोनमध्ये सरकारचे सायबर सुरक्षा ॲप ‘संचार साथी’ आधीपासूनच इन्स्टॉल केलेले असेल. 90 दिवसांत सर्व कंपन्यांना याची अंमलबजावणी करावी लागेल. हे डिसेबल करता येणार नाही.”

सुरुवातीला कोणीही याकडे लक्ष दिले नाही. नंतर काही तज्ञांनी ॲपच्या परमिशन लिस्टचे स्क्रीनशॉट सोशल मीडियावर टाकले. यात असे दाखवले होते की हे ॲप कॅमेरा, माइक, कीबोर्ड, मेसेज, कॉल लॉग, लोकेशन यांसारख्या परवानग्या मागतो, ज्या वापरकर्ता बंद करू शकत नाही.

  • विरोधी पक्षांनीही याला विरोध करण्यास सुरुवात केली. काँग्रेस नेते के.सी. वेणुगोपाल म्हणाले- मोदी सरकारचे हे पाऊल गोपनीयतेच्या आणि स्वातंत्र्याच्या मूलभूत अधिकाराचे उल्लंघन आहे.
  • काँग्रेस खासदार प्रियंका गांधी म्हणाल्या की, हे पाऊल लोकांच्या गोपनीयतेवर थेट हल्ला आहे. हे एक हेरगिरी करणारे ॲप आहे. सरकार प्रत्येक नागरिकावर पाळत ठेवू इच्छिते.
  • काँग्रेस नेते जयराम रमेश यांनी याला डिजिटल हुकूमशाहीचा नवा चेहरा म्हटले. तर टीएमसी खासदार महुआ मोइत्रा म्हणाल्या, “सरकार फसवणूक रोखण्याच्या नावाखाली प्रत्येक कॉल ऐकू इच्छिते.

प्रश्न 3: या ॲपमुळे माझे निरीक्षण किंवा हेरगिरी होऊ शकते का?

उत्तर: तज्ञांच्या मते हे शक्य आहे. संचार साथी ॲपला फोनच्या अनेक भागांपर्यंत ॲक्सेस हवा आहे, जो IMEI तपासणीपेक्षा खूप जास्त आहे. याचा सर्व्हर देखील हाच आहे.

  • परवानग्या: गुगल आणि ॲपल ॲप स्टोअर लिस्टिंगवरून असे दिसून येते की, हे कॅमेरा, माइक, कीबोर्ड, मेसेज, कॉल लॉग, लोकेशन यांसारख्या विस्तृत परवानग्या मागतो. म्हणजे, तुमचे वैयक्तिक मेसेज, बँक ओटीपी वाचले जाऊ शकतात. तुमचे बोलणे ऐकले जाऊ शकते.
  • सर्व्हर: जेव्हा ॲप IMEI तपासते, फसवणूक नोंदवते किंवा लोकेशन शेअर करते, तेव्हा सर्व डेटा DoT च्या केंद्रीकृत सर्व्हरवर साठवला जातो. हा डेटा “कायदेशीर गरजेनुसार” शेअर केला जाऊ शकतो. याचा अर्थ पोलिस, CBI किंवा राज्य सरकारे तो ॲक्सेस करू शकतात.

प्रश्न 4: ॲप जो डेटा घेते तो किती काळ साठवला जातो?

उत्तर: संचार साथीच्या गोपनीयता धोरणानुसार डेटा “सुरक्षित ठेवला जाईल” आणि “कायदेशीर गरजेनुसार शेअर” केला जाईल. परंतु तो किती काळ साठवला जाईल याची कोणतीही स्पष्ट माहिती नाही. तज्ञांचे मत आहे की, यामुळे गोपनीयतेचा धोका वाढू शकतो.

प्रश्न 5: ॲपमध्ये अशी कोणती परवानगी आहे का, ज्याशिवाय ते चालू शकते?

उत्तर: संचार साथी ॲपची मुख्य कार्ये म्हणजे IMEI पडताळणी, हरवलेल्या फोनची तक्रार करणे, फसव्या कॉल/SMS ची तक्रार करणे, SIM तपासणे. यासाठी प्रामुख्याने डिव्हाइस आयडेंटिफायर्स (IMEI), फोन स्थिती (कॉल/SMS), लोकेशन (ट्रॅकिंग) आणि नेटवर्क ॲक्सेस पुरेसे आहेत.

परंतु, ॲप Google Play आणि App Store सूचीनुसार कॅमेरा, माइक, स्टोरेज, कीबोर्ड यांसारख्या विस्तृत परवानग्या मागतो, जो IMEI तपासणी किंवा फसवणूक अहवालाशिवायही ॲपला मूलभूतपणे चालवण्याची परवानगी देतात. DoT धोरणात यांना “सपोर्टिंग फीचर्स” (सहाय्यक वैशिष्ट्ये) म्हटले आहे.

प्रश्न 6: यापूर्वीही हेरगिरीची प्रकरणे समोर आली आहेत का?

उत्तर: 2023 मध्ये पेगासस स्पायवेअर प्रकरण समोर आले होते. हे इस्रायलच्या NSO ग्रुपचे टूल होते, जे फोनमध्ये घुसून मेसेज, कॅमेरा, माइक ॲक्सेस करत असे. भारत सरकारने पत्रकारांना लक्ष्य करण्यासाठी अत्यंत धोकादायक पेगासस स्पायवेअरचा वापर केला असल्याचा आरोप करण्यात आला होता.

ॲम्नेस्टी इंटरनॅशनल आणि द वॉशिंग्टन पोस्टच्या नवीन तपासणीत हे उघड झाले होते. हे स्पायवेअर मेसेज आणि ई-मेल वाचू शकत होते, फोटो पाहू शकत होते, कॉल ऐकू शकत होते, लोकेशन ट्रॅक करू शकत होते, इतकेच नव्हे तर कॅमेरा चालू करून व्हिडिओ रेकॉर्डिंग देखील करू शकत होते.

मात्र, हे पेगासस एक स्पायवेअर होते, जे गुपचूपपणे फोनमध्ये सोडले जात असे. सरकारचे संचार साथी ॲप हे डिजिटल सेफ्टी प्रोजेक्ट आहे. हे फोनमध्ये आधीपासूनच इन्स्टॉल होऊन येईल. सध्या ते गुगल प्ले स्टोअर आणि ॲप स्टोअरवरून डाउनलोड करता येते.

म्हणजे, हे स्पायवेअर नाही. नागरिकांना उत्तम सेवा देण्यासाठी सरकारने हे आणले आहे. मात्र, विरोधक आरोप करत आहेत की, याचा वापरही स्पायवेअरप्रमाणे होऊ शकतो.

प्रश्न 7: अनेक ॲप्स आहेत, जे अशा परवानग्या मागतात, संचार ॲपला विरोध का?

उत्तर: विरोध आणि चिंता मुख्यत्वे दोन घटकांवर अवलंबून आहेत-

  • एकत्रित केल्या जाणाऱ्या डेटाचा प्रकार.
  • त्या डेटाचा वापर कोण आणि कसा करत आहे.

गुगल किंवा ॲपलसारख्या मोठ्या आणि स्थापित कंपन्या सहसा डेटा गोपनीयता धोरणांमध्ये अधिक पारदर्शकता ठेवतात आणि कठोर नियमांनुसार काम करतात. होय, सैद्धांतिकदृष्ट्या, कोणत्याही ॲपद्वारे हेरगिरी केली जाऊ शकते, जर त्याच्याकडे आवश्यक परवानग्या असतील.

याच कारणामुळे, दळणवळण ॲपच्या बाबतीत, समीक्षकांचे म्हणणे आहे की सरकारने सक्तीने स्थापित केलेले ॲप पाळत ठेवण्याचा मार्ग उघडू शकते.

फक्त फसवणूक रोखण्यासाठी नव्हे, तर नागरिकांवर वैयक्तिक स्तरावर पाळत ठेवण्यासाठी या डेटाचा वापर केला जाऊ शकतो अशी भीती आहे.

प्रश्न 8: ॲप अनइंस्टॉल करता येईल की ते सक्तीचे राहील?

उत्तर: आधी अशा बातम्या होत्या की, ते अनइंस्टॉल करता येणार नाही. याच कारणामुळे त्याला जास्त विरोध होत होता. तथापि, आज दूरसंचार मंत्री ज्योतिरादित्य सिंधिया यांनी स्पष्ट केले की, ॲप अनइंस्टॉल करता येईल.

प्रश्न 9: मोबाईल कंपन्यांकडे काय पर्याय आहेत, ॲपल काय करेल?

उत्तर: मोबाईल कंपन्यांना 90 दिवसांचा वेळ देण्यात आला आहे. नवीन फोनमध्ये संचार ॲप प्री-इन्स्टॉल करून द्यावे लागेल. तर, जुन्या फोनवर सॉफ्टवेअर अपडेटद्वारे हे ॲप इन्स्टॉल केले जाईल. कंपन्यांना 120 दिवसांत कंप्लायंस रिपोर्ट सादर करावा लागेल. हे टेलिकॉम सायबर सिक्युरिटी रूल्स, 2024 अंतर्गत आहे. पण कंपन्यांकडे काय पर्याय आहेत?

  • याबाबत सर्वोच्च न्यायालय किंवा उच्च न्यायालयात जनहित याचिका (PIL) दाखल केली जाऊ शकते. प्रायव्हसी ग्रुप्स आणि विरोधक (काँग्रेस) आधीच न्यायालयात जाण्याची तयारी करत आहेत. कंपन्या देखील प्रायव्हसी आणि युझर चॉईसच्या आधारावर आव्हान देऊ शकतात. पण याला वेळ लागेल.
  • ॲपलसाठी हे सर्वात मोठे आव्हान आहे. कंपनीचे जागतिक धोरण स्पष्ट आहे – सरकारी किंवा थर्ड-पार्टी ॲप्स डिव्हाइस विक्रीपूर्वी प्री-इन्स्टॉल केले जात नाहीत. ॲपल iOS ला एक क्लोज्ड सिस्टीम ठेवते, जिथे ॲप स्टोअरशिवाय दुसरे कोणतेही ॲप येऊ शकत नाही.
  • यापूर्वीही ॲपलने भारत सरकारच्या अँटी-स्पॅम ॲपला (उदा. DND) नाकारले होते. ॲपल यावेळीही पर्सनल डेटा प्रोटेक्शन ॲक्टचा हवाला देऊन न्यायालयात जाऊ शकते.

प्रश्न 10: वापरकर्त्यांनी गोपनीयतेसाठी कोणत्या खबरदारी घ्याव्यात?

उत्तर: संचार साथी ॲप सध्या पूर्णपणे ऐच्छिक आहे, त्यामुळे जर तुम्हाला वाटत असेल की ते तुमच्या गोपनीयतेसाठी धोकादायक आहे, तर ते डाउनलोड करणे टाळा.

जुन्या फोनमध्ये ऑटो सॉफ्टवेअर अपडेट बंद करा. गोपनीयता सेटिंग्जमध्ये कॅमेरा, माइक, लोकेशन, SMS आणि कॉल लॉगची परवानगी “प्रत्येक वेळी विचारा” (Ask Every Time) अशी सेट करा. प्रत्येक रीस्टार्टनंतर बॅटरी वापर तपासा की ॲप बॅकग्राउंडमध्ये चालू नाहीये.



Source link

- Advertisment -
संबंधित बातमी
- Advertisment -

ताज्या बातम्या

सोमेश्वर संस्थानची ५० कोटींची जमीन कवडीमोल भावाने विकणारा तहसीलदार विजय लोखंडे यांचे निलंबन; मंदिर...

0
अमरावती येथील श्री सोमेश्वर महादेव संस्थानची ५० कोटी रुपये किमतीची १२ एकर मोक्याची शेतजमीन अवघ्या ९६० रुपयांत लाटण्याचा बेकायदेशीर आदेश देणारे तहसीलदार विजय लोखंडे...

श्रीराम जन्मभूमी तीर्थक्षेत्र न्यासाचे महासचिव प.पू. गोविंद देवगिरीजी महाराज यांच्या शुभहस्ते ‘सनातन पंचांग २०२७’...

0
पुणे : श्रीराम जन्मभूमी तीर्थक्षेत्र न्यासाचे महासचिव प.पू. गोविंद देवगिरीजी यांच्या शुभहस्ते दिवाळीच्या मंगल प्रसंगी ‘सनातन पंचांग २०२७’ या हिंदी ॲपचे शेकडो लोकांच्या उपस्थितीत...

दुष्काळग्रस्त देवस्थान जमिनींना नुकसान भरपाई देण्याबाबत राज्य मंत्रिमंडळाच्या बैठकीत सकारात्मक निर्णय घेणार! -महसूलमंत्री ना....

0
अमरावती : राज्यातील भीषण दुष्काळजन्य परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर, देवस्थान जमिनींना ‘फार्मर आयडी’ व इतर जाचक अटींविना सरसकट नुकसान भरपाई मिळावी, या मागणीसाठी ‘महाराष्ट्र मंदिर महासंघ’...

दुष्काळाशी लढणारं कायगाव:पाण्याचा प्रत्येक थेंब जपला अन् 1 एकर मॉडेलमध्ये पिकवलं अवघ्या कुटुंबाचं अन्न;...

0
एका बाजूला दुष्काळाने शेती होरपळतेय… पिकं सुकतायत, शेतकरी पावसाची वाट पाहतायत. पण याच दुष्काळात कायगावच्या शिवारात आम्हाला काहीसं वेगळं चित्र पाहायला मिळालं. इथं...
spot_img

सोमेश्वर संस्थानची ५० कोटींची जमीन कवडीमोल भावाने विकणारा तहसीलदार विजय लोखंडे यांचे निलंबन; मंदिर...

0
अमरावती येथील श्री सोमेश्वर महादेव संस्थानची ५० कोटी रुपये किमतीची १२ एकर मोक्याची शेतजमीन अवघ्या ९६० रुपयांत लाटण्याचा बेकायदेशीर आदेश देणारे तहसीलदार विजय लोखंडे...

श्रीराम जन्मभूमी तीर्थक्षेत्र न्यासाचे महासचिव प.पू. गोविंद देवगिरीजी महाराज यांच्या शुभहस्ते ‘सनातन पंचांग २०२७’...

0
पुणे : श्रीराम जन्मभूमी तीर्थक्षेत्र न्यासाचे महासचिव प.पू. गोविंद देवगिरीजी यांच्या शुभहस्ते दिवाळीच्या मंगल प्रसंगी ‘सनातन पंचांग २०२७’ या हिंदी ॲपचे शेकडो लोकांच्या उपस्थितीत...

दुष्काळग्रस्त देवस्थान जमिनींना नुकसान भरपाई देण्याबाबत राज्य मंत्रिमंडळाच्या बैठकीत सकारात्मक निर्णय घेणार! -महसूलमंत्री ना....

0
अमरावती : राज्यातील भीषण दुष्काळजन्य परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर, देवस्थान जमिनींना ‘फार्मर आयडी’ व इतर जाचक अटींविना सरसकट नुकसान भरपाई मिळावी, या मागणीसाठी ‘महाराष्ट्र मंदिर महासंघ’...

धनत्रयोदशी आणि धन्वंतरि जयंतीचे महत्त्व

0
आश्विन वद्य त्रयोदशी या तिथीला धनत्रयोदशी (धनतेरस) हा सण साजरा केला जातो. दीपावलीला जोडून येणार्‍या या सणाच्या निमित्ताने नवीन सुर्वणालंकार विकत घेण्याची प्रथा आहे. व्यापारीवर्ग आपल्या तिजोरीचे पूजनही...
error: Content is protected !!