35 मिनिटांपूर्वी
- लिंक कॉपी करा
सोमवार, 1 डिसेंबर रोजी मार्गशीर्ष शुक्ल एकादशी आहे, याला मोक्षदा एकादशी म्हणतात. अशी मान्यता आहे की द्वापर युगात याच तिथीला भगवान श्रीकृष्णाने अर्जुनाला गीतेचा उपदेश दिला होता. या दिवशी भगवान विष्णूंसाठी व्रत-उपवास, पूजा आणि गीतेचे पठण करण्याची परंपरा आहे.
उज्जैनचे ज्योतिषाचार्य पं. मनीष शर्मा यांच्या मते, गीतेचा जन्म स्वतः श्रीभगवानांच्या मुखातून झाला आहे, याच कारणामुळे या ग्रंथाचे महत्त्व खूप जास्त आहे आणि याच कारणामुळे गीता जयंती देखील साजरी केली जाते. मोक्षदा एकादशीचा शाब्दिक अर्थ आहे मोक्ष प्रदान करणारी एकादशी. या दिवशी केलेल्या व्रतामुळे भक्ताला भगवान विष्णूची कृपा मिळते आणि मोक्षाची प्राप्ती होते. मोक्ष म्हणजे मृत्यूनंतर आत्म्याला पुन्हा जन्म मिळत नाही, आत्मा भगवंतामध्ये विलीन होतो.
मोक्षदा एकादशी व्रत केल्याने कळत-नकळत केलेल्या सर्व पापांचा नाश होतो, अशी मान्यता आहे. हे व्रत घर-परिवारातील पितृदेवतांनाही मोक्ष देणारे मानले जाते. या दिवशी व्रत करून त्याचे पुण्य पितरांना अर्पण केल्याने त्यांना नरकातून मुक्ती मिळू शकते. या तिथीला गीतेचे पठण आणि श्रवण केल्याने ज्ञान, शांती आणि मार्गदर्शन मिळते.
अशा प्रकारे करू शकता भगवान विष्णूची पूजा
- मोक्षदा एकादशीला भगवान विष्णू, श्रीकृष्ण आणि श्रीमद्भगवद्गीतेची पूजा करण्याची प्रथा आहे. या दिवशी ब्रह्ममुहूर्तावर (सूर्य उगवण्यापूर्वी) उठून स्नान करावे.
- स्नानानंतर उगवत्या सूर्याला जल अर्पण करावे. घरातील मंदिरात बसून हातात पाणी आणि फुले घेऊन व्रत-पूजन करण्याचा संकल्प करावा.
- एका चौरंगावर पिवळे-लाल वस्त्र अंथरून भगवान विष्णू आणि महालक्ष्मीची मूर्ती किंवा प्रतिमा स्थापित करावी. तुम्हाला हवे असल्यास, यांच्यासोबतच श्रीकृष्णाची मूर्ती आणि श्रीमद्भगवद्गीता देखील ठेवू शकता.
- देवांच्या प्रतिमांचा जल-दूध, पंचामृताने अभिषेक करावा. जल-दूध अर्पण केल्यानंतर चंदनाचा टिळा लावावा.
- पिवळी फुले, माळा आणि तुळशीची पाने अर्पण करावीत. तुपाचा दिवा लावावा आणि धूप करावा. फळे, मिठाई, पंचामृत (दूध, दही, तूप, मध आणि खडीसाखर) आणि तुळशीसोबत देवाला अर्पण करावे.
- पूजेमध्ये ‘ॐ नमो भगवते वासुदेवाय’, ‘कृं कृष्णाय नमः’ या मंत्रांचा जप करावा. धूप-दीप लावून आरती करावी.
- जे भक्त एकादशी व्रत करत आहेत, त्यांनी पूजेनंतर दिवसभर निराहार राहावे. जे भक्त उपाशी राहू शकत नाहीत, त्यांनी एका वेळेस फलाहार करावा. दूध आणि फळांच्या रसाचे सेवन करू शकतात.
पूजा-पत्ती, व्रत-उपवसोबत करा गीता पाठ
या तिथीला श्रीमद्भगवद्गीतेचे पठण करण्याचे विशेष महत्त्व आहे. या दिवशी आपल्या वेळेनुसार गीतेच्या काही अध्यायांचे किंवा काही प्रसंगांचे पठण करू शकता. भगवान श्रीकृष्णाच्या छोट्या-छोट्या कथा वाचू-ऐकू शकता. कथांमधील शिकवण जीवनात उतरवण्याचा संकल्प करावा.






















