१९४७ मध्ये जेव्हा भारत आणि पाकिस्तानची फाळणी झाली तेव्हा हजारो वर्षे जुने, २००,००० चौरस किलोमीटरचे थार वाळवंटही बळी पडले. ही फाळणी केवळ वाळवंटातील धुळीबद्दल नव्हती. या फाळणीनंतर झालेल्या स्थलांतराने संपूर्ण सिंधची समृद्धी आणि प्रगती हिंसाचार आणि गरिबीत रूपांतरित केली.

मध्यमवर्गीय हिंदू सिंध सोडून भारतात स्थलांतरित झाले. दरम्यान, भारतातून आलेल्या मुस्लिमांचे सिंधी मुस्लिमांनी चांगले स्वागत केले नाही. पाकिस्तानातील सिंधींनी भारतीय मुस्लिमांना “मुहाजिर” म्हणायला सुरुवात केली. परिणामी, सिंधी आणि मुहाजिरांमध्ये हिंसाचार सुरू झाला, ज्यामुळे जवळजवळ २० वर्षे या प्रदेशाच्या प्रगतीत अडथळा निर्माण झाला.

हिंदू आणि मुस्लिमांनी वेगळ्या सिंधसाठी एकत्र लढा दिला.

१९३६ पर्यंत, गुजरात आणि महाराष्ट्रासह सिंध हा मुंबई प्रांताचा भाग होता. सिंधमधील मुस्लिम आणि हिंदूंनी संयुक्तपणे तो स्वतंत्र प्रांत म्हणून स्थापन करण्यासाठी मोहीम राबवली. मराठी आणि गुजराती समुदायांच्या वर्चस्वामुळे त्यांचे हक्क आणि परंपरा दुर्लक्षित केल्या जात असल्याचा दावा सिंधमधील लोकांनी केला.

१९१३ मध्ये, हरचंद्राई नावाच्या एका हिंदूने सिंधसाठी वेगळ्या काँग्रेस असेंब्लीची मागणी केली होती. १९३६ मध्ये सिंधला स्वतंत्र प्रांत म्हणून निर्माण केल्यानंतर, तेथील राजकीय वातावरण बदलू लागले. १९३८ मध्ये, याच प्रदेशातून वेगळ्या पाकिस्तानची मागणी निर्माण झाली. सिंधची राजधानी कराची येथे झालेल्या मुस्लिम लीगच्या वार्षिक अधिवेशनात, मुहम्मद अली जिना यांनी प्रथमच मुस्लिमांसाठी स्वतंत्र राज्य, पाकिस्तानची अधिकृतपणे मागणी केली.

१९४२ मध्ये, सिंध विधानसभेने पाकिस्तानची मागणी करणारा ठराव मंजूर केला. त्यावेळी, सिंधच्या लोकांना कल्पनाही नव्हती की, फाळणीमुळे त्यांचा नाश होईल. या ठरावानंतर अवघ्या पाच वर्षांनी, १९४७ मध्ये, भारताचे दोन तुकडे झाले. उर्वरित पाकिस्तानप्रमाणे, येथील हिंदूंनाही त्यांचे घर सोडून भारतात स्थलांतर करण्यास भाग पाडले गेले.

२० व्या शतकाच्या सुरुवातीपर्यंत हिंदूंनी महत्त्वाची भूमिका बजावली.

२० व्या शतकाच्या सुरुवातीपर्यंत, सिंधच्या अर्थव्यवस्थेत आणि प्रशासनात हिंदूंची महत्त्वपूर्ण भूमिका होती. पाकिस्तानी संशोधक आणि लेखक ताहिर मेहदी यांच्या मते, फाळणीपूर्वी, सिंधमधील हिंदू लोकसंख्या मध्यम आणि उच्च वर्गात वर्गीकृत होती. हे लोक कराची आणि हैदराबादसारख्या सिंधच्या शहरी भागात राहत होते. हे हिंदू केवळ कुशल नव्हते, तर त्यांना व्यवसायाची सखोल समज देखील होती.

फाळणीच्या वेळी, ८,००,००० हिंदूंना सिंध सोडण्यास भाग पाडण्यात आले. यामुळे काही महिन्यांतच सिंधमधील मध्यमवर्ग पूर्णपणे नाहीसा झाला आणि फक्त दलित हिंदू मागे राहिले. यामुळे अर्थव्यवस्थेला मोठा धक्का बसला. भारतातून सिंधमध्ये स्थलांतरित झालेल्यांकडे आवश्यक कौशल्यांचा अभाव होता. ताहिर पाकिस्तानी वृत्तपत्र डॉनमध्ये लिहितात की, भारतातील सिंधी समुदाय अजूनही समृद्ध आहे आणि त्यांचे मोठे व्यवसाय आहेत. याउलट, पाकिस्तानमधील सिंधी गरीब आहेत.

राजनाथ यांचे पाकिस्तानवरील शेवटचे विधान…

२१ सप्टेंबर: राजनाथ म्हणाले – कोणत्याही हल्ल्याशिवाय पीओके परत केले जाईल.

संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांनी सोमवारी सांगितले की, पाकव्याप्त काश्मीर (पीओके) कोणत्याही लढाई किंवा हल्ल्याशिवाय आपोआप भारतात परत येईल. पीओकेचे लोक स्वतः स्वातंत्र्याची मागणी करत आहेत आणि एक दिवस ते म्हणतील, “मीही भारत आहे.” मोरोक्कोमधील भारतीय समुदायाशी संवाद साधताना सिंह यांनी हे विधान केले. पाच वर्षांपूर्वी काश्मीरमधील एका लष्करी कार्यक्रमात त्यांनी हाच मुद्दा मांडला होता याची आठवण त्यांनी करून दिली. वाचा सविस्तर बातमी…