नवी दिल्ली17 मिनिटांपूर्वी
- लिंक कॉपी करा
लोकसभेच्या बुलेटिनमध्ये शनिवारी वृत्त देण्यात आले की, संसदेच्या हिवाळी अधिवेशनात अणुऊर्जा विधेयकासह दहा नवीन विधेयके सादर केली जाण्याची अपेक्षा आहे. अणुऊर्जा विधेयक खासगी कंपन्यांना अणुऊर्जा प्रकल्प उभारण्याची परवानगी देईल.
सध्या, देशातील सर्व अणुऊर्जा प्रकल्प सरकार-नियंत्रित कंपन्यांद्वारे (जसे की NPCIL) बांधले जातात. नवीन विधेयकातील सुधारणांमुळे खासगी कंपन्यांना (भारतीय आणि परदेशी दोन्ही) अणुऊर्जा उत्पादनात प्रवेश करण्याची परवानगी मिळेल.
या अधिवेशनात मांडले जाणारे दुसरे प्रमुख विधेयक म्हणजे भारतीय उच्च शिक्षण आयोग विधेयक. हे विधेयक विविध संस्था (यूजीसी, एआयसीटीई, एनसीटीई) रद्द करेल आणि त्यांना एकाच आयोगात एकत्रित करेल.
संसदेचे हिवाळी अधिवेशन १ डिसेंबर ते १९ डिसेंबर दरम्यान चालेल. १९ दिवसांत १५ बैठका होतील.
सादर होणाऱ्या महत्त्वाच्या विधेयकांमध्ये कोणते बदल होतील?
- अणुऊर्जा क्षेत्रासाठी मोठा बदल : लोकसभेच्या बुलेटिननुसार, अणुऊर्जा विधेयक भारतातील अणुऊर्जेच्या वापरासाठी, नियंत्रणासाठी आणि नियमनासाठी एक नवीन चौकट प्रदान करेल. खासगी कंपन्यांना अणुऊर्जा क्षेत्रात प्रवेश करण्याची ही पहिलीच वेळ असेल. खासगी कंपन्या आता अणुऊर्जा प्रकल्प उभारू शकतील.
- उच्च शिक्षण आयोग स्थापन करण्यासाठी एक विधेयक देखील तयार आहे : सरकार भारतीय उच्च शिक्षण आयोग विधेयक देखील सादर करेल. महाविद्यालये आणि विद्यापीठांना अधिक स्वातंत्र्य देणे आणि व्यवस्था पारदर्शक करणे हे त्याचे उद्दिष्ट आहे. संस्था (यूजीसी, एआयसीटीई, एनसीटीई) रद्द करून एकाच आयोगात एकत्रित केल्या जातील.
- महामार्ग भूसंपादन जलद केले जाईल : राष्ट्रीय महामार्ग (सुधारणा) विधेयक भूसंपादन प्रक्रिया जलद आणि अधिक पारदर्शक बनवेल, ज्यामुळे राष्ट्रीय महामार्ग प्रकल्पांमधील विलंब कमी होईल.
- कंपनी कायदा आणि एलएलपी कायद्यात बदल : सरकार कॉर्पोरेट कायदा (सुधारणा) विधेयक, २०२५ सादर करण्याची तयारी करत आहे, जे कंपनी कायदा २०१३ आणि एलएलपी कायदा २००८ मध्ये सुधारणा करून व्यवसाय सुलभीकरण आणखी सोपे करेल.
- सर्व बाजार कायदे एकाच विधेयकात : सिक्युरिटीज मार्केट्स कोड बिल, २०२५ चा उद्देश सेबी कायदा, डिपॉझिटरीज कायदा आणि सिक्युरिटीज कॉन्ट्रॅक्ट्स कायदा एकत्रित करून एक साधा कायदा तयार करणे आहे.
- संविधान दुरुस्ती विधेयक : १३१ व्या संविधानात सुधारणा करण्याचा प्रस्ताव मांडला जाईल. हे विधेयक, विशेषतः, चंदीगड केंद्रशासित प्रदेशाला संविधानाच्या कलम २४० च्या कक्षेत आणेल. कलम २४० अंतर्गत, केंद्र सरकार कायद्याचा दर्जा असलेल्या केंद्रशासित प्रदेशांसाठी नियम बनवू शकते.
- कंपन्यांविरुद्धच्या वादांचे जलद निराकरण : कंपन्या आणि व्यक्तींमधील वाद अनेकदा वर्षानुवर्षे न्यायालयात प्रलंबित राहतात. लवाद आणि सामंजस्य (सुधारणा) विधेयक, २०२५ चे उद्दिष्ट लवादाच्या निकालांना आव्हान देण्याची प्रक्रिया सुलभ करणे आणि वादांचे जलद निराकरण करणे सुलभ करणे आहे.
२०२५ मध्ये १९ दिवसांच्या हिवाळी अधिवेशनात १५ बैठका होतील.

२०२४ मधील हिवाळी अधिवेशन २५ नोव्हेंबर रोजी सुरू झाले आणि २० डिसेंबर रोजी संपले. संपूर्ण अधिवेशनात एकूण २० बैठका झाल्या.
यावर्षी संसदेचे हिवाळी अधिवेशन १ डिसेंबर ते १९ डिसेंबर या कालावधीत चालेल. अधिवेशनाच्या संपूर्ण १९ दिवसांत १५ बैठका होतील. यापूर्वी संसदेचे पावसाळी अधिवेशन २१ जुलै ते २१ ऑगस्ट या कालावधीत चालले होते. अधिवेशनाच्या पहिल्या दिवशी तत्कालीन राज्यसभेचे उपसभापती जगदीप धनखड यांनी राजीनामा दिला. बिहारमधील विशेष सघन सुधारणा (SIR) वरून विरोधकांच्या निदर्शनांमुळे संपूर्ण अधिवेशन विस्कळीत झाले. पावसाळी अधिवेशनादरम्यान एकूण २१ बैठका झाल्या.
लोकसभेत १२० तासांची चर्चा होणार होती, परंतु केवळ ३७ तासांचे कामकाज झाले. राज्यसभेत फक्त ४१ तास चर्चा झाली. लोकसभा आणि राज्यसभेत एकूण २७ विधेयके मंजूर झाली. अटक केलेल्या पंतप्रधान आणि मुख्यमंत्र्यांना काढून टाकणारे संविधान दुरुस्ती विधेयक सर्वाधिक चर्चेत होते. ते जेपीसीकडे पाठवण्याचा प्रस्ताव मंजूर करण्यात आला.
मुख्य निवडणूक आयुक्तांविरुद्ध विरोधी पक्ष महाभियोग प्रस्ताव आणू शकतात.

१७ ऑगस्ट रोजी पावसाळी अधिवेशनादरम्यान, काँग्रेस, तृणमूल काँग्रेस, सपा, द्रमुक, राजद यासह आठ विरोधी पक्षांनी संयुक्त पत्रकार परिषद घेतली.
संसदेच्या हिवाळी अधिवेशनादरम्यान इंडिया ब्लॉक मुख्य निवडणूक आयुक्त (सीईसी) ज्ञानेश कुमार यांच्यावर महाभियोग आणण्याची शक्यता आहे. इंडिया ब्लॉकने १८ ऑगस्ट रोजी काँग्रेस अध्यक्ष मल्लिकार्जुन खरगे यांच्या निवासस्थानी बैठक घेतली.
बैठकीनंतर, काँग्रेस, तृणमूल काँग्रेस, समाजवादी पक्ष, द्रमुक आणि राजदसह आठ विरोधी पक्षांनी संयुक्त पत्रकार परिषद घेतली. तृणमूल काँग्रेसचे सरचिटणीस अभिषेक बॅनर्जी म्हणाले, “सध्याच्या संसद अधिवेशनात (पावसाळी अधिवेशनात) तीन दिवस शिल्लक आहेत. महाभियोगाच्या कारवाईसाठी १४ दिवसांची नोटीस आवश्यक आहे. मुख्य निवडणूक आयुक्तांच्या वृत्तीमुळे, आम्ही पुढील अधिवेशनात (हिवाळी अधिवेशनात) नोटीस दाखल करू.”
खरं तर, काँग्रेस खासदार राहुल गांधी यांनी ७ ऑगस्ट रोजी निवडणूक आयोगावर मतचोरीचा आरोप केला होता. १७ ऑगस्ट रोजी मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार म्हणाले होते की, “राहुल गांधी यांनी मतचोरीच्या आरोपांवर प्रतिज्ञापत्र दाखल करावे किंवा देशाची माफी मागावी.”





















