दिल्लीच्या इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर विमान उड्डाणांमध्ये अचानक झालेल्या व्यत्ययाची उच्चस्तरीय चौकशी सुरू आहे. यामध्ये बाह्य शक्तींचा किंवा सायबर हल्ल्यांचा समावेश होता का याचाही तपास सुरू आहे.

सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, केंद्र सरकारने शुक्रवारी संध्याकाळी राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार (NSA) कार्यालयात एक उच्चस्तरीय बैठक बोलावली, ज्यामध्ये विमानतळ आणि सुरक्षा एजन्सींसह सर्व भागधारकांना बोलावण्यात आले.

बैठकीत फ्लाइट प्लॅन सिस्टीममध्ये अचानक झालेल्या बिघाडाची चौकशी करण्याचे आदेश देण्यात आले. सिस्टीम बिघाड बाह्य हस्तक्षेपामुळे झाला की तोडफोडीमुळे झाला हे निश्चित करण्यासाठी हे केले जात आहे. शिवाय, सायबर हल्ल्याची शक्यता देखील तपासली जात आहे.

७ नोव्हेंबर रोजी, आयजीआय येथील एटीसीच्या ऑटोमॅटिक मेसेज स्विच सिस्टम (एएमएसएस) मध्ये तांत्रिक बिघाड झाल्यामुळे १२ तासांहून अधिक काळ विमान उड्डाणांवर परिणाम झाला. ८०० हून अधिक देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय उड्डाणे उशिराने झाली, तर २० रद्द करण्यात आल्या.

संशयास्पद कारण… स्वयंचलित प्रणालीतील बिघाड २४ तासांपेक्षा जास्त काळ टिकला

एटीसी (एअर ट्रॅफिक कंट्रोल) च्या सूत्रांनी सांगितले की, स्वयंचलित प्रणाली लागू झाल्यापासून इतक्या दीर्घ काळासाठी विमान सेवा बंद पडणे अभूतपूर्व होते. दिल्ली विमानतळावरील विमान वाहतूक सुमारे २४ तास विस्कळीत होती. ऑटोमॅटिक मेसेज स्विचिंग सिस्टम (AMSS) मधील बिघाड हा एक मोठा, समन्वित सायबर हल्ला असल्याचा संशय आहे. एकाच टर्मिनलमधून उद्भवलेल्या या समस्येमुळे संपूर्ण सिस्टम क्रॅश झाली.

दावा: दिल्ली विमानतळावरील तांत्रिक बिघाड टाळता आला असता

एअर ट्रॅफिक कंट्रोलर्स (एटीसी) ने दावा केला की ही घटना टाळता आली असती. मीडिया रिपोर्ट्सनुसार, एटीसी गिल्ड ऑफ इंडियाने म्हटले आहे की, “आम्ही या वर्षी जुलैमध्ये एअरपोर्ट्स अथॉरिटी ऑफ इंडिया (एएआय) ला विमानतळाच्या ऑटोमेशन सिस्टममधील त्रुटी आणि अपग्रेडची आवश्यकता याबद्दल सतर्क केले होते, परंतु कोणतीही कारवाई करण्यात आली नाही.”

ऑटो टेक-ऑफ आणि लँडिंग एटीसीच्या एका अधिकाऱ्याने सांगितले की, एएमएसएस लागू करण्यापूर्वी, विमान कंपन्यांकडून उड्डाण योजना मॅन्युअली प्राप्त होत होत्या. ही प्रणाली सुरू झाल्यानंतर, उड्डाण योजना मेसेजिंगद्वारे प्राप्त होत होत्या आणि एटीसीने त्या आधारे टेकऑफ आणि लँडिंगचे निर्णय घेतले होते. सिस्टम क्रॅश झाल्यानंतर शुक्रवारी विमानतळावर मॅन्युअल ऑपरेशन्स आवश्यक होते.

विमानतळ अधिकाऱ्यांनी प्रवाशांसाठी एक सूचना जारी केली आहे, ज्यामध्ये असे म्हटले आहे की AMSS मध्ये सतत सुधारणा होत आहे परंतु प्रवाशांनी रिअल-टाइम फ्लाइट माहितीसाठी त्यांच्या एअरलाइन्सच्या संपर्कात राहावे.

आता ७ नोव्हेंबरची संपूर्ण बाब जाणून घ्या…

शुक्रवारी दिल्ली विमानतळावरील एअर ट्रॅफिक कंट्रोल (एटीसी) ऑटोमॅटिक मेसेज स्विच सिस्टम (एएमएसएस) मध्ये तांत्रिक बिघाड झाल्यामुळे १२ तासांहून अधिक काळ विमान वाहतूक विस्कळीत झाली. ८०० हून अधिक देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय उड्डाणे उशिराने सुरू झाली आणि २० रद्द करण्यात आली. सिस्टममध्ये बिघाड सकाळी ९ वाजता झाला आणि रात्री ९:३० च्या सुमारास दुरुस्त करण्यात आला.

• 
• 
• 
• 
• 
• 

भारतीय विमानतळ प्राधिकरणाने (AAI) आज संध्याकाळी घोषणा केली की AMSS प्रणाली सक्रिय आहे आणि योग्यरित्या कार्यरत आहे. या प्रणालीतील बिघाडामुळे दिवसभर विमानतळावरील प्रवाशांची गैरसोय झाली होती, बोर्डिंग गेटवर लांब रांगा लागल्या होत्या. फ्लाइट ट्रॅकिंग वेबसाइट Flightradar24 नुसार, सर्व उड्डाणे सरासरी 50 मिनिटे उशिराने झाली.

दिल्ली विमानतळावरील उड्डाण विलंबाचा परिणाम मुंबई, भोपाळ, चंदीगड आणि अमृतसरसह देशभरातील अनेक विमानतळांवर जाणवला. दिल्लीला येणारी आणि येणारी विमाने देखील उशिराने सुरू झाली. इंडिगो, एअर इंडिया, एअर इंडिया एक्सप्रेस, स्पाइसजेट आणि अकासा एअरलाइन्सने दिवसभर उड्डाणांची माहिती दिली.

दिल्ली विमानतळाचे ३ फोटो…

शुक्रवारी दिल्ली विमानतळाच्या काउंटरबाहेर मोठ्या संख्येने प्रवासी वाट पाहत असल्याचे दिसून आले.

दिल्ली विमानतळाच्या एरोब्रिजवर प्रवाशांची लांब रांग होती.

शुक्रवारी सकाळी दिल्ली विमानतळावर आलेल्या अनेक प्रवाशांना ३०-५० मिनिटे वाट पहावी लागली.

ऑटोमॅटिक मेसेज स्विचिंग सिस्टम म्हणजे काय ते जाणून घ्या

AMSS (ऑटोमॅटिक मेसेज स्विचिंग सिस्टम) ही हवाई वाहतूक नियंत्रण सेवेशी जोडलेली एक संगणक नेटवर्क प्रणाली आहे. AMSS द्वारे दररोज हजारो मजकूर-आधारित संदेश वैमानिक, ग्राउंड स्टाफ आणि इतर विमानतळांना रिअल टाइममध्ये पाठवले जातात.

या संदेशांमध्ये काय होते?

• प्रत्येक फ्लाइटचा संपूर्ण मार्ग, उंची, इंधन इत्यादी माहिती
• विमान कधी उड्डाण केले?
• विमान कधी उतरले?
• उड्डाण विलंब माहिती
• योजना बदलल्या किंवा रद्द केल्या
• हवामान अपडेट्स
• हवाई क्षेत्राच्या सूचना

हे कसे काम करते?

एअरलाइन किंवा पायलट फ्लाइट प्लॅनमध्ये प्रवेश करतात. एएमएसएस तो डेटा तपासतो आणि योग्य ठिकाणी (एटीसी, इतर विमानतळ, संबंधित एअरलाइन) पाठवतो. जर मार्ग किंवा हवामान बदलले तर सिस्टम ताबडतोब सर्वांना अपडेट पाठवते. यामुळे संपूर्ण हवाई वाहतूक मार्ग समक्रमित राहतो.

जर AMSS काम करत नसेल तर काय होईल?

• स्वयंचलित संदेश बंद: फ्लाइट-प्लॅन, मार्ग मंजुरी आणि अद्यतने मॅन्युअली करावी लागतील.
• एटीसीवरील कामाचा ताण: प्रत्येक संदेश किंवा मंजुरी मानवांनी मॅन्युअली पाठवावी लागते.
• विलंब आणि गर्दी: जेव्हा उड्डाण योजना मंजूर होण्यास वेळ लागतो, तेव्हा टेकऑफ आणि लँडिंगचा वेग कमी होतो, ज्यामुळे विमानतळावर गर्दी वाढते.
• सुरक्षा धोके: स्वयंचलित समन्वयाचा अभाव मानवी चुकांची शक्यता वाढवतो.

एटीसी म्हणजे विमानांचे वाहतूक पोलिस, एआय इमेजेसवरून समजून घ्या

एअर ट्रॅफिक कंट्रोल (एटीसी) ही विमानतळांवरील केंद्रीय नियंत्रण प्रणाली आहे. ती जमिनीवर, हवेत आणि आकाशाच्या विविध भागात विमानांना सूचना देते. सोप्या भाषेत सांगायचे तर, ते वाहतूक पोलिसांसारखे आहे, परंतु फक्त विमानांसाठी.

जगातील सर्वात मोठी विमानतळ प्रणाली बिघाड

• १९ ते २३ जुलै २०२४ पर्यंत क्राउडस्ट्राइक जागतिक आयटी सेवा बंद. ७,००० उड्डाणे रद्द. जगभरात १.३ दशलक्ष प्रवाशांना फटका.
• २८-२९ ऑगस्ट २०२३ रोजी यूके एटीसीमध्ये बिघाड झाला. यूकेच्या सहा प्रमुख विमानतळांवर ६०० हून अधिक उड्डाणे रद्द करण्यात आली, ज्यामुळे ७००,००० प्रवाशांवर परिणाम झाला.
• ८ ऑगस्ट २०१६ रोजी अमेरिकेत डेल्टा डेटा सेंटरमध्ये बिघाड झाला, ज्यामुळे २,१०० हून अधिक उड्डाणे आणि ९०,००० प्रवाशांवर परिणाम झाला.