भारतीय प्लेट दोन भूगर्भशास्त्रज्ञांमध्ये विभागली जात आहे: एक दिवस जगाचा विनाश होणार हे अटळ सत्य आहे.  मात्र, हा विनाश कधी होणार याबाबत  अनेक भाकित वर्तवण्यात आली आहेत. अशातच आता संशोधकांनी दिलेला धोक्याचा इशारा चर्चेत आला आहे. भारतीय खंडाचे दोन तुकडे होणार. कोणत्याही क्षणी येऊ शकतो महाविनाशाकरी भूकंप येऊ शकतो अशी भिती संशोधकांनी व्यक्त केली आहे.

भारताच्या भूगर्भीय हालचालीचे भविष्यात काय परिणाम होऊ शकतात याबाबत गंभीर इशारा देण्यात आला आहे. भारतीय प्लेट दोन भागात विभागली जात आहे, ज्यामुळे हिमालयीन प्रदेशात मोठे भूगर्भीय बदल होतील असे भाकित भूगर्भशास्त्रज्ञांनी वर्तवले आहे. भारतीय प्लेट दोन भागात विभागली जात आहे, ज्यामुळे या प्रदेशाची भूगर्भीय रचना कायमची बदलू शकते. अमेरिकन जिओफिजिकल युनियनमध्ये प्रकाशित झालेल्या एका लेखात याबद्दल माहिती देण्यात आली आहे.

हिमालयीन प्रदेशातील प्लेट वेगळी होत आहे.  ही प्लेट पृथ्वीच्या आवरणात बुडत आहे. या अहवालात भारतीय खंडात होणाऱ्या भूकंप आणि धोक्यांबाबत  महत्त्वाची माहिती देण्यात आली आहे. जवळपास 60 दशलक्ष वर्षांपासून युरेशियन प्लेटशी टक्कर देत असलेली भारतीय प्लेट आता “डिलेमिनेशन” नावाच्या एका नवीन प्रक्रियेतून जात आहे.

या प्रक्रियेत, प्लेटचा दाट खालचा भाग पृथ्वीच्या आवरणात प्रवेश करतो, ज्यामुळे प्लेटमध्ये एक उभ्या भेगा निर्माण होतात. तिबेटी झऱ्यांमधील भूकंपीय लाटा आणि हेलियम समस्थानिकांचे विश्लेषण केल्यानंतर  भूगर्भीय हालचालींबाबत धक्कादायक माहिती उघडकीस आली आहे. या प्लेटमध्ये एक उभ्या भेगा आढळल्या ज्या शास्त्रज्ञांना पूर्वी कधीच सापडल्या नव्हत्या.

पृथ्वीच्या गर्भात धोकादायक हालचाली

डिलेमिनेशन ही एक भूगर्भीय प्रक्रिया आहे. यामध्ये टेक्टोनिक प्लेटचा खालचा भाग वेगळा होतो आणि आवरणात शोषला जातो. या प्रक्रियेमुळे प्लेटच्या स्थिरतेवर परिणाम होऊ शकतो आणि प्रदेशात भूकंप होण्याची शक्यता निर्माण होते. उट्रेक्ट विद्यापीठातील भूगर्भशास्त्रज्ञ डौवे व्हॅन हिन्सबर्गन यांनी याबाबत माहिती दिली. प्लेट्सच्या पृष्ठभागावर वेगवेगळ्या जाडी आणि वैशिष्ट्ये नाहीत तर टेक्टोनिक शिफ्ट्सना चालना देणाऱ्या अंतर्गत प्रक्रिया खूप वेगाने बदलत आहेत.  “हिमालयीन टक्कर क्षेत्रासारख्या उच्च दाबाच्या क्षेत्रांमध्ये, टेक्टोनिक प्लेट्समध्ये अनेकदा अनेक भेगा पडतात. या भेगांमुळे पृथ्वीच्या कवचात ताण निर्माण होऊ शकतो, ज्यामुळे भूकंपाचा धोका वाढतो,” असे स्टॅनफोर्ड विद्यापीठातील भूभौतिकशास्त्रज्ञ सायमन क्लेम्पेरर म्हणाले.

हिमालयीन प्रदेश आधीच भूकंपाच्या क्रियाकलापांसाठी ओळखला जातो. डिलेमिनेशन प्रक्रियेमुळे या प्रदेशात आणखी धोकादा.क स्थिती निर्माण झाली आहे.  तीव्र आणि वारंवार भूकंप होण्याची भिती वाढली आहे.  या प्रक्रियेमुळे तिबेटी पठारावर खोल भेगा निर्माण होऊ शकतात असे तज्ज्ञांचे मत आहे. जरी हा शोध खूप महत्त्वाचा असला तरी, शास्त्रज्ञांचे म्हणणे आहे की हे फक्त एक प्रारंभिक संकेत आहे.