जैन धर्मात दोन प्रकारचे पंथ आहेत – श्वेतांबर आणि दिगंबर. दोन्ही पंथांचे साधू आणि भिक्षुणी दीक्षा घेतल्यानंतर कठोर जीवन जगतात. ते खरोखरच प्रतिष्ठित आणि शिस्तबद्ध जीवन जगतात ज्यामध्ये ते कोणत्याही प्रकारच्या भौतिक आणि आरामदायी संसाधनांचा वापर करत नाहीत. श्वेतांबर साधू आणि नन त्यांच्या शरीरावर फक्त पातळ सुती कापड घालतात.
दिगंबर साधू कपडेही घालत नाहीत. जैन पंथाच्या भिक्षुणी निश्चितच साडीच्या स्वरूपात पांढरे कापड घालतात. ते कडाक्याच्या थंडीतही असेच कपडे घालतात. दिगंबर साधू कोणत्याही परिस्थितीत, अगदी बर्फाळ थंडीतही कपडे घालत नाहीत. श्वेतांबर साधू आणि नन्स त्यांच्यासोबत असलेल्या 14 वस्तूंपैकी एक ब्लँकेट ठेवतात. ते खूप पातळ आहे आणि ते फक्त झोपतानाच स्वतःला त्या कपड्याने झाकतात.
हे सर्व साधू आणि साध्वी हवामान कसेही असो, जमिनीवर झोपतात; ही जमीन उघडी किंवा लाकडाने झाकलेली असू शकते. तसचे ते चटईवरही झोपू शकतात. ते झोपण्यासाठी सुक्या गवताचा देखील वापर करतात. या साधू आणि साध्वींना खूप कमी झोप येते. दिगंबर साधूंबद्दल असे म्हटले जाते की, ते त्यांच्या बाजूला खूप कमी झोपतात.
हे ऐकून तुम्हाला आश्चर्य वाटेल पण हे खरे आहे की, दीक्षा घेतल्यानंतर जैन भिक्षू आणि भिक्षुणी कधीही स्नान करत नाहीत. असे मानले जाते की, जर त्यांनी आंघोळ केली तर सूक्ष्मजीवांचे जीवन धोक्यात येईल. या कारणास्तव, तो आंघोळ करत नाही आणि नेहमी तोंडावर कापड ठेवतो जेणेकरून कोणताही सूक्ष्मजीव तोंडातून शरीरात प्रवेश करू नये.
असे म्हटले जाते की, आंघोळीचे प्रामुख्याने दोन प्रकार असतात. बाह्य आणि अंतर्गत. सामान्य लोक सहसा पाण्याने आंघोळ करतात. परंतु जैन भिक्षू आणि भिक्षुणी मन आणि विचारांच्या शुद्धीकरणासह ध्यानात बसून अंतर्गत स्नान करतात. त्याचे स्नान म्हणजे भावनांचे शुद्धीकरण. ते आयुष्यभर हे पाळतात. काही दिवसांच्या अंतराने ते एक ओले कापड घेऊन त्या कपड्याने त्यांचे शरीर पुसतात. यामुळे त्यांचे शरीर नेहमीच ताजे आणि शुद्ध दिसते.
जैन भिक्षू सर्व प्रकारच्या भौतिक साधनांचा त्याग करतात आणि त्यांचे संपूर्ण जीवन अत्यंत साधेपणाने जगतात. परदेशात राहणारे जैन भिक्षू आणि भिक्षुणी देखील असेच कठीण जीवन जगतात. जैन समुदायाकडून त्यांना निवारा आणि अन्न पुरवले जाते किंवा ते जैन मंदिरांशी जोडलेल्या मठांमध्ये राहतात.
