फिनलंडमध्ये एक म्हण आहे…‘बोलणे चांदी आहे, पण शांतता सोने आहे.’ एकांत आणि शांतता आवडणारा हा देश कदाचित जगातील सर्वात आनंदी ठिकाण वाटणार नाही, पण २०२६ च्या ‘वर्ल्ड हॅपीनेस रिपोर्ट’मध्ये फिनलंडने सलग ९व्यांदा बाजी मारली आहे. हा अहवाल ऑक्सफर्ड युनिव्हर्सिटीच्या वेलबीइंग रिसर्च सेंटरने जारी केला आहे. गॅलप आणि यूएन सस्टेनेबल डेव्हलपमेंट सोल्युशन्स नेटवर्कच्या अभ्यासाच्या आधारावर हा अहवाल तयार करण्यात आला आहे. १४७ देशांच्या यादीत भारत ११६व्या स्थानावर आहे. यानुसार, आनंद कमी होण्याची प्रमुख कारणे म्हणजे आर्थिक असुरक्षितता, डिजिटल एकाकीपणा आणि सामाजिक सहकार्याची कमतरता. सोशल मीडियावरची ‘दाखवण्याची संस्कृती’ खरी मानवी जोडणी संपवत आहे. आपल्या माणसांच्या सोबतीची कमतरता मानसिक शांती आणखी कमी करत आहे, भविष्यातील अनिश्चितता हे देखील एक मोठे कारण आहे.. तर जाणून घ्या आनंदाची कारणे टॉप-१० मध्ये नॉर्वे, स्वीडन आणि आइसलँडसारखे देश आहेत. समान समृद्धी, उत्कृष्ट आरोग्य सेवा आणि मजबूत सरकारी सुरक्षा कवच. येथे श्रीमंत-गरीब यांच्यातील दरी कमी आहे, ज्यामुळे मंदीसारख्या कठीण काळातही लोकांच्या चेहऱ्यावर हास्य टिकून राहते. आणि दुःखाचे कारण सर्वात चिंताजनक बाब ही आहे की, आनंदात घट 25 वर्षांपेक्षा कमी वयाच्या तरुणांमध्ये सर्वाधिक दिसून आली आहे. जिथे जगाच्या इतर भागांमध्ये तरुण जीवनावर समाधानी आहेत, तिथे अमेरिका, कॅनडा, ऑस्ट्रेलिया, न्यूझीलंडसारख्या श्रीमंत देशांमधील किशोरांच्या आनंदाचा आलेख वेगाने खाली घसरला आहे. संशोधक यासाठी स्मार्टफोन आणि सोशल मीडियाला जबाबदार मानतात. पण गोष्ट इतकी सरळ नाही… गॅलपमधील वर्ल्ड न्यूजच्या व्यवस्थापकीय संपादक ज्युली रे म्हणतात, खरी समस्या ‘सामाजिक सहवासाची’ कमतरता आहे. जेव्हा तरुणांना आपल्या लोकांशी जोडले गेल्याचे वाटत नाही, तेव्हा ते एकटेपणा दूर करण्यासाठी स्क्रीनचा आश्रय घेतात. दुर्दैवाने, सोशल मीडियावरील ही डिजिटल निर्भरता त्यांचा आनंद वाढवण्याऐवजी त्यांची उदासीनता आणखी वाढवते. किशोरवयीन मुलींवर अधिक परिणाम डिजिटल जगाचा सर्वात खोल आणि नकारात्मक परिणाम 15 वर्षांच्या मुलींवर दिसून येत आहे. ज्या मुली 5 तासांपेक्षा जास्त वेळ सोशल मीडियावर घालवतात, त्या जीवनात सर्वात कमी समाधानी आहेत. ‘इन्फ्लुएंसर कल्चर’ आणि ‘परफेक्ट लाइफ’च्या रील्स पाहून त्यांच्यात स्वतःला कमी लेखण्याची भावना आणि तुलनात्मक ताण वाढत आहे. सोशल मीडियावर ‘कंटेंट पाहणे’ त्यांना मानसिकदृष्ट्या उदासीनता आणि एकाकीपणाकडे ढकलत आहे, ज्यामुळे त्यांचे खरे हसू फिके पडत आहे. शीर्ष-10 आनंदी देश रँकिंगमध्ये अमेरिका, ब्रिटन, कॅनडा, ऑस्ट्रेलिया आणि न्यूझीलंडपैकी कोणताही देश शीर्ष-10 मध्ये नाही. 1. फिनलंड 2. आइसलँड
3. डेन्मार्क 4. कोस्टा रिका
5. स्वीडन 6. नॉर्वे
7. नेदरलँड्स 8. इस्रायल
9. लक्झेंबर्ग 10. स्वित्झर्लंड आता भारतात आनंदाच्या पातळीबद्दल बोलूया ताज्या अहवालात भारताचे चित्र आशा आणि आव्हान, दोन्ही दर्शवते. 2024 (126) आणि 2025 (118) च्या तुलनेत स्थिती सातत्याने सुधारत आहे. भारताच्या या ‘हळू पण निश्चित’ वाढीमागे मजबूत कौटुंबिक रचना आणि सामाजिक ताणाबाणा आहे, जो कठीण काळात सुरक्षा कवच बनतो. तथापि, आपण शेजारील देश चीन (65), नेपाळ (99) आणि पाकिस्तान (104) यांच्या मागे आहोत. इप्सॉसच्या आनंद सर्वेक्षणात 29 देशांच्या यादीत भारत 22व्या स्थानावर आहे. गेल्या वर्षी 7व्या स्थानावर होता. दोन्ही अहवालानुसार आनंद कमी होण्याची सर्वात मोठी कारणे ‘आर्थिक असुरक्षितता’ आणि ‘सोशल मीडियाचा दबाव’ आहेत. सोशल मीडियावर वाढती तुलनात्मक भावना भारतीयांचे मानसिक समाधान कमी करत आहे. युद्धाशी झुंजत आहेत, पण आनंद कमी होऊ दिला नाही: युद्धाच्या परिस्थितीतही इस्रायल 5व्या स्थानावर आहे. तज्ञांनुसार, इस्रायलमध्ये ‘सामाजिक एकजूट’ आणि ‘कौटुंबिक आधार’ खूप मजबूत आहे, जो संकटाच्या वेळी मानसिक बळ देतो. युद्धाच्या परिस्थितीतही युक्रेनमध्ये (105वे) ‘सामायिक उद्दिष्टाची’ भावना आणि रशियामध्ये (72वे) मध्यम स्थिरता कायम आहे, ज्यामुळे दोघांच्या क्रमवारीत मोठी घसरण झाली नाही.
Source link
