चीनमध्ये उइगर मुस्लिमांवर होत असलेल्या अत्याचाराचा पर्दाफाश करणाऱ्या चिनी नागरिकाला अमेरिकेत आश्रय मिळाला आहे. न्यायाधीशांनी सांगितले की, जर गुआनला चीनमध्ये परत पाठवले तर त्याच्या जीवाला धोका होऊ शकतो.

बीबीसीच्या वृत्तानुसार, गुआन हेंगने शिनजियांग प्रांतात होत असलेल्या मानवाधिकार उल्लंघनाचा पर्दाफाश केला होता. त्याने 2020 मध्ये गुप्तपणे नजरकैद केंद्रांचे चित्रीकरण केले होते. गुआन 2021 मध्ये बेकायदेशीरपणे अमेरिकेत पोहोचला होता.

ऑगस्ट 2025 मध्ये त्याला ताब्यात घेण्यात आले. मानवाधिकार संघटनांचे म्हणणे आहे की, शिनजियांगमध्ये दहा लाखांहून अधिक उइगर मुस्लिम आणि अल्पसंख्याकांना कोणत्याही कायदेशीर प्रक्रियेशिवाय जबरदस्तीने बंदी बनवून ठेवण्यात आले आहे.

चीनमध्ये उइगर मुस्लिम आपल्या अस्तित्वासाठी दीर्घकाळापासून संघर्ष करत आहेत. चिनी सरकारने 2014 पासून सरकारी नोकरी करणाऱ्या उइगर मुस्लिमांना सार्वजनिक ठिकाणी नमाज पठण करण्यास आणि दाढी ठेवण्यास बंदी घातली आहे.

चीनी नागरिक गुआन हेंग सध्या अमेरिकेत राहत आहे.

अमेरिकेत पोहोचण्यापूर्वी व्हिडिओ जारी केला होता

गुआनने शिनजियांग भागातील नजरकैद केंद्रांचे व्हिडिओ फुटेज घेतले आणि ते प्रकाशित करण्यासाठी चीन सोडले. गुआनने अमेरिकेत पोहोचण्यापूर्वी काही दिवसांपूर्वी व्हिडिओ जारी केला होता.

त्याने बहुतेक व्हिडिओ यूट्यूबवर जारी केले, त्यानंतर चीनमधील पोलिसांनी त्याच्या वडिलांची तीन वेळा चौकशी केली आणि त्याच्याबद्दल माहिती मागितली.

गुआन 2021 मध्ये हाँगकाँग, इक्वाडोर, बहामास मार्गे बेकायदेशीरपणे बोटीने फ्लोरिडाला पोहोचला होता. त्याने कोर्टात सांगितले की, चीनमध्ये असताना हे फुटेज जारी करणे सुरक्षित नसेल हे त्याला माहीत होते.

बुधवारी झालेल्या सुनावणीत न्यायाधीशांनी विचारले की, “त्याने आश्रय मिळवण्यासाठी नजरकैद केंद्रांचे चित्रीकरण केले आणि अमेरिकेत पोहोचण्यापूर्वी तो व्हिडिओ प्रसिद्ध केला का?”

गुआन अमेरिकेतील सुधार केंद्रातून व्हिडिओ लिंकद्वारे सुनावणीत सहभागी झाला होता. न्यायाधीशांच्या प्रश्नावर त्याने असे नसल्याचे उत्तर दिले. तो म्हणाला की, “त्याला छळल्या जाणाऱ्या उइगर लोकांशी सहानुभूती होती.”

चिनी नागरिक गुआन हेंगने 2020 मध्ये नजरकैद केंद्रांचे गुप्तपणे चित्रीकरण केले होते.

गुआनचे वकील म्हणाले – आश्रय देणे ही अमेरिकेची नैतिक जबाबदारी आहे

अमेरिकेत पोहोचल्यानंतर गुआनने आश्रयासाठी अर्ज केला. 2021 ते 2025 या काळात तो अमेरिकेतच राहत होता, त्याला वर्क परमिट मिळाले होते. तो न्यूयॉर्क राज्यात स्थायिक झाला. तिथे त्याने दोन नोकऱ्या केल्या आणि सामान्य जीवन जगत होता.

ऑगस्टमध्ये ट्रम्प प्रशासनाच्या मोठ्या प्रमाणात हकालपट्टी मोहिमेअंतर्गत त्याला ताब्यात घेण्यात आले. सुरुवातीला, अमेरिकेचे होमलँड सिक्युरिटी विभाग त्यांना युगांडाला पाठवण्याचा प्रयत्न करत होते, परंतु डिसेंबरमध्ये वेगळे प्रकरण असल्यामुळे योजना पुढे ढकलण्यात आली.

न्यूयॉर्कमधील नेपानोच येथे न्यायाधीश चार्ल्स ओसलँडर यांनी सुनावणीत गुआन यांना विश्वसनीय साक्षीदार म्हटले आणि सांगितले की त्यांनी आश्रयासाठी कायदेशीर पात्रता सिद्ध केली आहे. गुआनचे वकील चेन चुआंगचुआंग म्हणाले की, हे प्रकरण आश्रय व्यवस्थेचे आहे आणि अशा लोकांचे संरक्षण करणे हे अमेरिकेचे नैतिक आणि कायदेशीर कर्तव्य आहे.

मात्र, निर्णयानंतर गुआन यांना तात्काळ सोडण्यात आले नाही. होमलँड सिक्युरिटी विभागाकडे 30 दिवसांच्या आत अपील करण्यासाठी वेळ आहे.

अमेरिकेत लोक चिनी नागरिक गुआनला पाठिंबा देत आहेत आणि त्याला आश्रय देण्याची मागणी करत आहेत.

दावा- चीनच्या छावणीतून पळून जाणाऱ्यांना गोळ्या घालण्याचा आदेश

बीबीसीच्या अहवालानुसार, 2022 मध्ये अनेक पोलीस फाइल्स मिळाल्या होत्या. यात छावण्यांच्या वापराची माहिती होती. यात सशस्त्र अधिकाऱ्यांची दिनचर्या सांगितली होती.

पळून जाण्याचा प्रयत्न करणाऱ्यांना गोळ्या घालण्यापर्यंतचा अधिकार त्यांना देण्यात आला होता. छावण्यांमधून पळून गेलेल्या लोकांनी शारीरिक, मानसिक आणि लैंगिक हिंसाचाराची तक्रार केली आहे. महिलांनी सामूहिक बलात्काराचे आरोपही केले आहेत.

स्वतःला चिनी मानत नाहीत उइगर मुस्लिम

उइगर हा एक तुर्की वांशिक गट आहे जो प्रामुख्याने शिनजियांगमध्ये राहतो. शिनजियांगची सीमा मंगोलिया आणि रशियासह 8 देशांना लागून आहे. या प्रदेशात मुस्लिम धर्म मानणाऱ्या उइगर वंशाचे बीजिंगसोबत दीर्घकाळापासून वादग्रस्त संबंध राहिले आहेत.

शिनजियांग प्रांतात राहणारे उइगर मुस्लिम स्वतःला चीनी मानत नाहीत. ते तुर्की भाषा बोलतात आणि स्वतःला तुर्की वंशाचे मानतात. या प्रदेशात उइगर आणि चीनी सुरक्षा दलांमध्ये अनेकदा हिंसक चकमकी झाल्या आहेत. कम्युनिस्ट सरकारच्या कठोर धोरणांमुळे हजारो उइगर पळून दुसऱ्या देशांमध्ये आश्रय घेत आहेत.

अनेक अहवालांमध्ये असे म्हटले आहे की, सरकारी नोकरी करणाऱ्या उइगर लोकांना पाच वेळा नमाज पठण केल्यास किंवा रमजानमध्ये रोजा ठेवल्यास शिक्षा होऊ शकते, नोकरी गमावावी लागू शकते.

उइगर महिलांना बुरखा घालण्यासही मनाई आहे. चीन सरकारने 2008 मध्ये दाढी ठेवण्यावर बंदी घातली होती. उइगर महिला बुरखा घालून पेट्रोल पंप, बँक आणि रुग्णालयात जाऊ शकत नाहीत. त्या सरकारी नोकरीही करू शकत नाहीत.

चीनमध्ये उइगर मुस्लिम जे सरकारी ठिकाणी काम करतात, ते लांब दाढी ठेवू शकत नाहीत.

चीनवर उइगर मुस्लिमांच्या नरसंहाराचे आरोप

चीनवर उइगर मुस्लिम आणि अल्पसंख्याकांच्या विरोधात मानवतेविरुद्धचे गुन्हे आणि नरसंहाराचे गंभीर आरोप आहेत. हे आरोप 2014 पासून तीव्र झाले आहेत, विशेषतः 2017 नंतर जेव्हा मोठ्या प्रमाणावर केंद्रे (कॅम्प) उभारण्यात आली.

मानवाधिकार संघटना, संयुक्त राष्ट्र (UN) आणि अनेक देशांच्या अहवालांमध्ये या गोष्टी समोर आल्या आहेत. अहवालानुसार, हे आरोप पुराव्यांवर आधारित आहेत, परंतु चीन सरकार त्यांचा पूर्णपणे इन्कार करते आणि म्हणते की ही पाऊले दहशतवाद रोखण्यासाठी उचलली आहेत.

चीनमध्ये उइगर मुस्लिम आणि अल्पसंख्याक दीर्घकाळापासून त्यांच्या हक्कांसाठी मागणी करत आहेत.

मुख्य आरोप काय आहेत