तुम्ही कधी आरशात स्वतःला नीट पाहिले आहे आणि तुम्हाला वाटले आहे की गाल थोडे जड आहेत, जबडा कमी तीक्ष्ण आहे किंवा डोळे थोडे सुजलेले आहेत, तर तुम्ही त्या जादुई आणि भयानक शब्दाशी परिचित आहात… ‘ब्लॉटेड’ (फुगलेले). ही केवळ शारीरिक अवस्था नाही; तर आधुनिक शाप आहे, जो स्नॅक्स, प्रदूषण, कमी झोप किंवा वाढत्या वयाचा परिणाम असू शकतो. पण आजच्या ‘कर्स ऑफ नॉलेज’ (ज्ञानाचा शाप) असलेल्या जगात, आपण याकडे दुर्लक्ष करू शकत नाही. येथूनच अब्जावधी डॉलर्सचे ते साम्राज्य सुरू होते, जे तुमच्या चेहऱ्याला ‘स्लिम’ बनवण्याचे आणि ‘आकार’ देण्याचे वचन देते. याच आशेने लेखिका एमी वॉन्ग टोकियोमधील एका फेस करेक्शन क्लिनिकमध्ये पोहोचल्या. येथे एक प्रक्रिया केली जाते ज्याला ‘कोगाओ क्यूसेई’ म्हणतात… ‘लहान चेहऱ्याचे सुधार’. हे ऐकायला जेवढे सौम्य वाटते, प्रत्यक्षात तेवढेच वेदनादायक आहे. एमी जेव्हा त्या टेबलावर झोपल्या, तेव्हा त्यांना वाटले की कोणीतरी पीठ मळत आहे. चेहऱ्यावर थप्पड, मुक्के आणि अगदी लाकडी हातोड्याने प्रहार! हे ब्युटी ट्रीटमेंट कमी आणि एखाद्या मध्ययुगीन छळासारखे जास्त वाटले. जेव्हा थेरपिस्टने कान मुठीत पकडून इतके ओढले की कानच बाहेर येतील असे वाटले. अमेरिकेत याला ‘लिम्फॅटिक ड्रेनेज’ म्हणतात, जी शरीरातील टाकाऊ द्रवपदार्थ बाहेर काढण्याची प्रक्रिया आहे. तज्ज्ञ म्हणतात, ‘चेहऱ्याला सुधारण्याची किंवा स्वच्छ’ करण्याची ही धून केवळ सौंदर्याची इच्छा नाही, तर आधुनिक जीवनातील प्रक्रिया केलेले अन्न आणि मायक्रोप्लास्टिक्ससारख्या अशुद्धींपासून स्वतःला मुक्त करण्याची धडपड आहे, ज्या आतून आजारी करत आहेत. यातून सुटका मिळवण्यासाठी अमेरिका, जपान आणि युरोपमधील लोक जेड रोलर, मायक्रोकरंट डिव्हाइस, व्हायरल चिन-बँडेज, फेसजिम यांसारखे वेदनादायक उपाय स्वीकारण्यास मागेपुढे पाहत नाहीत. या ट्रीटमेंटचा खर्च २० ते ३५ हजार रुपये आहे. याची जागतिक बाजारपेठ ₹२.२० लाख कोटी रुपयांची आहे. हे दरवर्षी १६.७% च्या वेगाने वाढत आहे. एमी सांगते… ‘जेव्हा ‘मारहाण’ संपली आणि आरसा समोर आला, तेव्हा चेहरा गायब झाला नव्हता, पण तो पूर्वीसारखाही नव्हता. जुनाट सूजेखालून ‘आदर्श चेहरा’ बाहेर आला होता. जणू काही शिल्पकाराने दगड कोरून आत लपलेली मूर्ती बाहेर काढली होती, असे वाटले.’ हा खेळ केवळ सौंदर्याचा नाही, तर ‘नियंत्रणाचा’ आहे: तज्ज्ञ सौंदर्यशास्त्र तज्ज्ञ जिया टोलेंटिनो म्हणतात, ‘हा खेळ केवळ सौंदर्याचा नाही, तर नियंत्रणाचा आहे. जग आपल्या नियंत्रणाबाहेर आहे… हवा विषारी आहे, तंत्रज्ञान आपल्याला ट्रॅक करत आहे. पण जेव्हा आपण आपल्या चेहऱ्याला बोटांनी ‘चिरडतो’, तेव्हा आपल्याला वाटते की किमान या गोष्टीवर आपले नियंत्रण आहे. आपण स्वतःला शिक्षा देतो, मग स्वतःच ती सूज मिटवून ‘सुधारतो’. या अनिश्चित जगात, तो लहान, कोरलेला चेहरा कदाचित शेवटचा किल्ला आहे, जिथे आपण स्वतःला सुरक्षित आणि व्यवस्थित अनुभवतो.’
Source link
