AI स्टार्टअप कंपनी ॲन्थ्रोपिकने (Anthropic) आपले सर्वात प्रगत AI मॉडेल ‘क्लाउड फेबल 5’ (Cloud Fable 5) आणि ‘मिथॉस 5’ (Mythos 5) जगभरात बंद केले आहेत. परदेशी नागरिकांना या मॉडेल्सचा वापर करण्यापासून रोखण्याच्या अमेरिकन सरकारच्या आदेशानंतर कंपनीने हा निर्णय घेतला आहे. आता भारतीयांसह कोणताही गैर-अमेरिकन नागरिक त्यांचा वापर करू शकणार नाही. अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी यामागे राष्ट्रीय सुरक्षा आणि सायबर हल्ल्यांच्या धोक्याचे कारण दिले आहे. हार्डवेअर किंवा चिप्सऐवजी थेट AI सॉफ्टवेअरच्या वापरास सरकारने प्रतिबंध घालण्याची ही पहिलीच वेळ आहे. जेलब्रेकद्वारे सायबर हल्ल्याची भीती अमेरिकन सरकारला भीती आहे की या प्रगत AI मॉडेल्सद्वारे सुरक्षा घेऱ्याला ‘जेलब्रेक’ म्हणजेच डिजिटल जेलला बायपास केले जाऊ शकते. असे झाल्यास, त्यांचा वापर संगणक प्रणालींमधील त्रुटी शोधण्यासाठी, सरकारी डेटा हॅक करण्यासाठी किंवा बँकिंग प्रणाली आणि गंभीर पायाभूत सुविधांवर मोठे सायबर हल्ले करण्यासाठी केला जाऊ शकतो. ‘द वॉल स्ट्रीट जर्नल’च्या एका अहवालानुसार, ॲमेझॉनच्या संशोधकांनी एका चाचणीदरम्यान काही विशिष्ट प्रॉम्प्ट्सचा वापर करून ॲन्थ्रोपिकच्या मॉडेलमधून सॉफ्टवेअरमधील काही त्रुटी शोधून काढल्या होत्या. याची माहिती अमेरिकेच्या वाणिज्य विभागाला देण्यात आली, त्यानंतर लगेचच ही कठोर कारवाई करण्यात आली. कंपनी म्हणाली- बंदीचा निर्णय चुकीचा या प्रकरणी ॲन्थ्रोपिकचे म्हणणे आहे की सरकारचा हा निर्णय एका मोठ्या गैरसमजाचा परिणाम आहे. कंपनीनुसार, ज्या त्रुटी आढळल्या होत्या, त्या खूप मर्यादित होत्या आणि अशा त्रुटी बाजारात उपलब्ध असलेले इतर पब्लिक एआय मॉडेल्स देखील शोधू शकतात. यासाठी इतक्या मोठ्या प्रमाणावर जगभरात बंदी घालणे योग्य नाही. कंपनीने सांगितले की लॉन्च करण्यापूर्वी त्यांनी अमेरिकेच्या सरकारी एजन्सीज आणि ब्रिटनच्या एआय सेफ्टी इन्स्टिट्यूटसोबत आठवडाभर याची चाचणी केली होती, तेव्हा कोणालाही असा कोणताही मोठा धोका आढळला नव्हता. कंपनी आता सरकारशी चर्चा करत आहे जेणेकरून हा ॲक्सेस लवकरच पूर्ववत केला जाईल. तोपर्यंत युजर्स कंपनीच्या इतर जुन्या एआय मॉडेल्सचा वापर करू शकतात. ट्रम्प प्रशासनासोबत आधीपासूनच वाद सुरू होता अँथ्रोपिक आणि ट्रम्प प्रशासनामध्ये गेल्या काही महिन्यांपासून तणाव सुरू आहे. खरं तर, कंपनीने अमेरिकन सुरक्षा एजन्सींना डोमेस्टिक सर्व्हिलन्स (घरगुती पाळत) आणि पूर्णपणे स्वयंचलित शस्त्रांमध्ये आपले AI मॉडेल वापरण्याची परवानगी देण्यास नकार दिला होता. त्यानंतर पेंटागॉनने अँथ्रोपिकला ‘सप्लाय-चेन रिस्क’च्या यादीत टाकले होते. हा वाद अशा वेळी वाढला आहे, जेव्हा कंपनी शेअर बाजारात आपला IPO आणण्याची तयारी करत आहे, ज्यामुळे तिचे बाजारमूल्य सुमारे 1 ट्रिलियन डॉलर (सुमारे 92 लाख कोटी रुपये) अंदाजित केले जात आहे. झोहोचे संस्थापक श्रीधर वेम्बू म्हणाले- जागतिकीकरण आता संपले आहे आतापर्यंत अमेरिकेचे लक्ष केवळ AI चिप्स आणि सेमीकंडक्टर तंत्रज्ञान इतर देशांपर्यंत (विशेषतः चीनपर्यंत) पोहोचण्यापासून रोखण्यावर होते. पण सॉफ्टवेअरवर लावलेल्या या नवीन बंदीने संपूर्ण जगाला धक्का दिला आहे. भारतीय टेक कंपनी झोहोचे संस्थापक श्रीधर वेम्बू यांनी या निर्णयावर चिंता व्यक्त करत हा भारतासाठी एक मोठा वेक-अप कॉल असल्याचे म्हटले आहे. वेम्बू म्हणाले की, आता जागतिकीकरण संपले आहे. भारताने आता परदेशी कंपन्यांवर अवलंबून न राहता स्वतःच्या सार्वभौम AI क्षमता वेगाने विकसित कराव्यात आणि ओपन-सोर्स मॉडेल्सना प्रोत्साहन द्यावे, कारण भविष्यात कोणताही देश कधीही आपल्या तंत्रज्ञानाचा वापर बंद करू शकतो. नॉलेज बॉक्स: ‘जेलब्रेक’ आणि ‘सार्वभौम AI’ म्हणजे काय? जेलब्रेक: AI मॉडेल्समध्ये काही सुरक्षा नियम सेट केले जातात, जेणेकरून ते बॉम्ब बनवणे, सायबर हल्ला करणे किंवा अवैध कामे शिकवणे यांसारखी माहिती देऊ नयेत. जेव्हा एखादा हॅकर किंवा वापरकर्ता हुशारीने हे नियम मोडून AI कडून प्रतिबंधित माहिती मिळवतो, तेव्हा त्याला ‘जेलब्रेक’ म्हणतात. सार्वभौम AI: एखाद्या देशाने स्वतःच्या डेटा, पायाभूत सुविधा आणि शास्त्रज्ञांच्या मदतीने तयार केलेली स्थानिक AI प्रणाली. यावर कोणत्याही बाहेरील देशाचे किंवा परदेशी कंपनीचे नियंत्रण नसते.
Source link
