वॉशिंग्टन डीसी2 तासांपूर्वी
- कॉपी दुवा
अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प आणि रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष पुतिन १५ ऑगस्ट रोजी अलास्कामध्ये भेटणार आहेत. ७ वर्षांनंतर दोन्ही नेत्यांमधील या बैठकीचा अजेंडा रशिया-युक्रेन युद्ध थांबवणे हा आहे.
ट्रम्प आणि रशियाचे पुतिन यांची अलास्कातील सर्वात मोठे शहर अँकोरेज येथील एल्मेनडॉर्फ-रिचर्डसन मिलिटरी बेसवर भेट होईल. त्यांच्यामध्ये फक्त एकच ट्रान्सलेटर असेल.
दोघांमध्ये काय चर्चा होईल याबद्दल कोणतीही माहिती नाही. बैठकीनंतर दोन्ही नेते पत्रकार परिषद घेतील.
५४ वर्षांपूर्वी १९७१ मध्ये या लष्करी तळावर राष्ट्राध्यक्ष रिचर्ड निक्सन आणि जपानचे सम्राट हिरोहितो यांच्यातील ऐतिहासिक बैठक झाली होती.
जपानी सम्राटाने परदेशात भेट देण्याची ही पहिलीच वेळ होती.
रशियन जेट्स अमेरिकेच्या तळापासून ८८ किमी अंतरावर तैनात असतील
पुतिन अलास्कामध्ये येण्यापूर्वीच त्यांची बख्तरबंद लिमोझिन ऑरस सेनाट रशियन मालवाहू विमानाने तळावर पोहोचली आहे. बैठकीत वापरल्या जाणाऱ्या पाण्याच्या बाटल्या आणि कपदेखील पुतिन यांच्या टीमकडून सील केले जातील.
अलास्कापासून ८८ किमी अंतरावर असलेल्या अनादिरमध्ये रशियन लढाऊ विमाने तैनात करण्यात आली आहेत.
पुतिन यांच्यासोबत त्यांचे एफएसओ (फेडरल प्रोटेक्टिव्ह सर्व्हिस) युनिट असेल. ही एजन्सी पुतिन यांच्या प्रत्येक परदेश दौऱ्याची सुरक्षा सुनिश्चित करते.
आइस फोर्ट्रेस नावाच्या या लष्करी तळावर ३२ हजार अमेरिकन सैनिक आधीच तैनात आहेत. ट्रम्प यांच्या सुरक्षा प्रोटोकॉलनुसार, कीहोल (KH-11) रिकॉन उपग्रह देखील सक्रिय राहतील. त्याच वेळी, सायबर सुरक्षेसाठी तळाचे संपूर्ण नेटवर्क एअर-गॅप्ड (इंटरनेटपासून कापले जाईल) असेल.
३०० किमीच्या परिघात संपूर्ण परिसरात नो-फ्लाय झोन लागू केला जाईल. तळाच्या आत आणि बाहेर दुहेरी सुरक्षा व्यवस्था असेल. पहिला लष्करी पोलिस आणि नॅशनल गार्ड असेल, दुसरा विशेष दल आणि गुप्त सेवेची आक्रमण विरोधी टीम असेल. ट्रम्प यांचे एअर फोर्स वन विमान उतरताच पूर्णवेळ लष्करी पहारेकऱ्याखाली असेल.
ट्रम्प-पुतिन यांची भेट ७ दिवसांपूर्वीच नियोजित होती
२०२२ पासून सुरू असलेले रशिया-युक्रेन युद्ध संपवण्यासाठी चर्चा सुरू करण्यासाठी ट्रम्प आणि पुतिन भेटत आहेत. २०२३-२४ च्या अध्यक्षीय निवडणुकीच्या प्रचारादरम्यान ट्रम्प यांनी अनेक वेळा आश्वासन दिले होते की ते अध्यक्ष झाल्यानंतर २४ तासांच्या आत रशिया-युक्रेन युद्ध संपवतील. अध्यक्ष होऊन ६ महिन्यांहून अधिक काळ लोटला आहे, परंतु ट्रम्प यांचे वचन अद्याप पूर्ण झालेले नाही.
उलटपक्षी, रशियाने युक्रेनवर हवाई हल्ले वाढवले. यामुळे संतप्त होऊन ट्रम्प यांनी रशियाला शांतता करारासाठी वाटाघाटी करण्यासाठी ५० दिवसांची मुदत दिली. जर तात्काळ युद्धबंदीवर सहमती झाली नाही तर अधिक कठोर अमेरिकन निर्बंध लादण्याचा इशारा ट्रम्प यांनी दिला. ही मुदत ८ ऑगस्ट रोजी संपली.
६ ऑगस्ट रोजी, अंतिम मुदतीच्या दोन दिवस आधी, अमेरिकेचे विशेष दूत स्टीव्ह विटकॉफ यांनी मॉस्कोमध्ये पुतीन यांची भेट घेतली. या बैठकीनंतर ट्रम्प आणि पुतीन यांच्यात बैठकीचे नियोजन करण्यात आले. ८ ऑगस्ट रोजी ट्रम्प यांनी बैठकीची घोषणा केली.
या बैठकीनंतर युद्धबंदीची कोणतीही आशा नाही. व्हाईट हाऊसने तात्काळ युद्धबंदीची शक्यताही फेटाळून लावली, असे म्हटले आहे की या बैठकीचा उद्देश युक्रेन युद्ध संपवण्याचे मार्ग काय असू शकतात हे समजून घेणे आहे.
ट्रम्प आणि पुतिन अलास्कामध्ये का भेटत आहेत?
बीबीसीच्या मते, ट्रम्प आणि पुतिन यांची अलास्कामध्ये भेट होण्याचे सर्वात मोठे कारण म्हणजे सुरक्षा. अलास्काच्या मुख्य भूमीचा सर्वात जवळचा भाग रशियाच्या चुकोटकापासून फक्त ९० किलोमीटर अंतरावर आहे. पुतिन कोणत्याही ‘शत्रू’ देशावरून उड्डाण न करता तिथे पोहोचू शकतात.
या प्रदेशात काही रशियन हवाई दलाचे तळ आणि लष्करी देखरेख केंद्रे आहेत, जिथे अण्वस्त्रेदेखील असू शकतात. पुतिन यांना येथे भेटणे अधिक सुरक्षित ठरेल.
दुसरे कारण म्हणजे अंतर. अलास्का युक्रेन आणि युरोपपासून खूप दूर आहे. हे पुतिन यांच्या विचारसरणीशी सुसंगत आहे, ज्यामध्ये ते कीव्ह आणि युरोपियन युनियनच्या नेत्यांना सहभागी न करता थेट अमेरिकेशी बोलू इच्छितात.
अलास्कामध्ये पुतिन यांच्यासाठी काही धोका आहे का? तज्ज्ञांकडून जाणून घ्या
भारताचे निवृत्त रिअर अ‍ॅडमिरल गिरीश कुमार गर्ग म्हणतात- ही बैठक अमेरिकेचे अध्यक्ष ट्रम्प यांच्या पुढाकाराने होत आहे, मला वाटत नाही की अमेरिका अलास्कातील पुतिन यांच्या सुरक्षेबाबत कोणताही धोका पत्करेल. हे केवळ अमेरिका-रशिया संबंधांच्या भविष्यासाठीच नाही तर रशिया-युक्रेन युद्धासाठी देखील धोकादायक ठरू शकते.
अमेरिकेच्या भूमीवर बैठकीला सहमती देण्यापूर्वी रशियाने पुतिन यांच्या सुरक्षेची हमी घेतली असावी. अलास्कामध्ये अमेरिकेच्या सापळ्यात अडकण्याइतके पुतिन मूर्ख नाहीत.
युरोपियन युनियन किंवा इतर कोणत्याही सुरक्षित ठिकाणी जाण्याऐवजी अमेरिकेत जाण्याची पुतिनची तयारी ही अमेरिकेशी संबंध सुधारण्याचा त्यांचा प्रयत्न म्हणूनही पाहिली जाऊ शकते.
पुतिन युक्रेनचा २०% भाग सोडण्यास तयार नाहीत
रशियाने युक्रेनचा सुमारे २०% भाग, म्हणजेच सुमारे १ लाख १४ हजार ५०० चौरस किलोमीटर व्यापला आहे. यामध्ये क्रिमिया, डोनेत्स्क, लुहान्स्क, खेरसन आणि झापोरिझिया सारखे प्रदेश समाविष्ट आहेत. रशिया या प्रदेशांना आपला सामरिक आणि ऐतिहासिक वारसा मानतो आणि त्यांना सोडण्यास तयार नाही.
पुतिन यांनी स्पष्टपणे म्हटले आहे की युक्रेनशी शांततेबद्दल चर्चा तेव्हाच होऊ शकते जेव्हा युक्रेन रशियाने व्यापलेल्या भागांवरील आपला दावा सोडून देईल आणि त्या भागांना रशियाचा भाग म्हणून स्वीकारेल. याशिवाय, पुतिन यांची अट अशी आहे की युक्रेनने नाटोमध्ये सामील होण्याचा आपला हेतू सोडून द्यावा.
झेलेन्स्की युक्रेनची एक इंचही जमीन देण्यास तयार नाहीत
युक्रेनचे राष्ट्राध्यक्ष झेलेन्स्की रशियाला युक्रेनची एक इंचही जमीन देणार नाहीत. जर युक्रेनने आता माघार घेतली तर देशाचे सार्वभौमत्व आणि सुरक्षा कमकुवत होऊ शकते, असे त्यांचे मत आहे. तसेच, भविष्यात रशियाला अधिक हल्ले करण्याची संधी मिळू शकते.
ट्रम्प यांनी १३ ऑगस्ट रोजी युक्रेनचे राष्ट्राध्यक्ष झेलेन्स्की आणि युरोपीय नेत्यांसोबत एक व्हर्च्युअल बैठक घेतली. या बैठकीत ट्रम्प यांनी युद्ध संपवण्यासाठी जमिनीच्या देवाणघेवाणीबद्दल चर्चा केली.
झेलेन्स्की यांनी कोणत्याही अटीशिवाय युद्धबंदीची मागणी केली. झेलेन्स्की म्हणाले की, रशियाला कोणत्याही परिस्थितीत पुन्हा युक्रेनचे विभाजन करण्याची परवानगी दिली जाणार नाही. त्यांनी ट्रम्प यांना युद्धबंदीसाठी सहमती दर्शविण्यास आणि सुरक्षेची हमी देण्यास सांगितले.
युरोपीय देशही युक्रेनच्या आत्मसमर्पणाच्या बाजूने नाहीत
युरोपीय देश, विशेषतः जर्मनी, ब्रिटन आणि फ्रान्स, युक्रेनच्या आत्मसमर्पणाच्या बाजूने नाहीत. त्यांनी रशियाच्या अटी मान्य करण्यास आणि युक्रेनच्या सार्वभौमत्वाचे समर्थन करण्यास नकार दिला आहे. युरोपीय देशांचा असा विश्वास आहे की युक्रेनला सहभागी न करता किंवा सुरक्षेची हमी न देता कोणताही करार करणे चुकीचे ठरेल. यामुळे शांतता चर्चेत एकमत होणे कठीण होत आहे.
जर्मन चांसलर फ्रेडरिक मर्झ यांनी बुधवारी पुतिन यांना युक्रेनियन सुरक्षा हित लक्षात घेऊन ट्रम्पशी वाटाघाटी करण्याचे आवाहन केले. दरम्यान, फ्रान्सचे अध्यक्ष इमॅन्युएल मॅक्रॉन म्हणाले की युक्रेनमधील कोणत्याही प्रादेशिक देवाणघेवाणीवर फक्त युक्रेनशीच चर्चा केली पाहिजे.
ते पुढे म्हणाले: “आपण युक्रेनला पाठिंबा देत राहिले पाहिजे आणि जेव्हा मी ‘आम्ही’ म्हणतो तेव्हा माझा अर्थ युरोपियन आणि अमेरिकन दोघेही असतो.” ब्रिटिश पंतप्रधान केयर स्टारमर यांच्या प्रवक्त्याने व्हर्च्युअल बैठकीनंतर सांगितले की कोणत्याही शांतता कराराचा भाग म्हणून युक्रेनला विश्वासार्ह सुरक्षा हमी मिळणे आवश्यक आहे.
