लिली कोरेल (५५) साठी त्यांच्या आई एखाद्या कोड्यासारख्या होत्या. चांगल्या दिवसांत दोघी हसत, पण अचानक हीच आई हिंसक बनत असे. लिलीला आठवतं की एकदा आईने तिला भिंतीवर आपटलं आणि जीवे मारण्याची धमकी दिली. आश्चर्य म्हणजे, या हिंसेनंतरही लिली वारंवार आपल्या आईकडेच ओढली जात असे. नंतर हाच क्रम तिच्या लग्नातही पुन्हा घडला. याला ‘ट्रॉमा बॉन्डिंग’ म्हणतात. लोक याचा वापर समान दुःख सोसणाऱ्या दोन मित्रांच्या मैत्रीसाठी करतात, पण सत्य याहून वेगळं आहे. ही एक अशी मानसिक स्थिती आहे जिथे पीडित व्यक्ती आपल्याच छळ करणाऱ्या व्यक्तीशी खोलवर जोडली जाते. मेंटल हेल्थ अमेरिकाचे डॉ. पियरलुइगी मॅनसिनी सांगतात, ‘छळवणुकीनंतर अचानक प्रेम किंवा दयाळूपणाचे वर्तन मिळाल्यास, नाते अधिक मजबूत होते. याला थांबून थांबून मिळणारे प्रोत्साहन म्हणतात.
हे इतके प्रभावी असते की पीडित सर्व जखमा विसरून याच आशेवर टिकून राहतो की जोडीदार वाईट नाही, फक्त कधीकधी स्वतःवरचा ताबा गमावतो. डॉ. मॅनसिनी यांच्या मते, जेव्हा गुन्हेगार माफी मागतो किंवा प्रेम दाखवतो, तेव्हा पीडिताच्या मेंदूत डोपामाइन आणि ऑक्सिटोसिनसारखे न्यूरोट्रान्समीटर बाहेर पडतात, ज्यामुळे आनंद आणि जोडले गेल्याची भावना येते. हेच क्षण पीडिताला ‘पंगू’ करतात आणि तो नाते सोडू शकत नाही. ट्रॉमा तज्ज्ञ जनिना फिशर म्हणतात, ‘हीच सर्वात मोठी चूक आहे. जर तुम्ही छळाला योग्य ठरवत असाल. सामाजिकदृष्ट्या दूर जात असाल… म्हणजे मित्र आणि कुटुंबापासून तुटत असाल. किंवा असे वाटत असेल की तो व्यक्ती दुखावत असला तरी त्याच्याशिवाय जगू शकणार नाही… तर सावध होण्याची गरज आहे. मानसशास्त्रज्ञ मेगन कटर म्हणतात की, अनेकदा पीडिताला हे जाणूनच दिलासा मिळतो की तो एकटा नाही आणि ही एक जटिल मानसिक स्थिती आहे. या मायाजाळातून तात्काळ बाहेर पडणे आवश्यक आहे. कारण अशा प्रकारचा संबंध आयुष्य कधीही सामान्य होऊ देत नाही. आधी आपल्या सुरक्षिततेला महत्त्व द्या, थेरपी देखील उपयुक्त ठरेल जर तुम्ही अशा नात्यात अडकले असाल जे सोडणे कठीण वाटत असेल, तर ही तुमची चूक नाही. हा तुमच्या मनातील आणि छळ करणाऱ्या व्यक्तीमधील एक जटिल मानसिक खेळ आहे. योग्य मदत आणि समर्थनाने हे बंधन तोडले जाऊ शकते. डॉ. मॅनरिसन म्हणतात, सर्वप्रथम आपल्या शारीरिक आणि भावनिक सुरक्षिततेला प्राधान्य द्या. यानंतर, अशा थेरपिस्टशी संपर्क साधणे उपयुक्त ठरते जे या परिस्थितीला समजून घेतात. ते अपराधीपणासारख्या भावना कमी करण्यासाठी आणि मज्जासंस्थेवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी तंत्र शिकवू शकतात. मेगन म्हणतात, जर तुम्ही थेरपीसाठी तयार नसाल, तर निनावी राहून हेल्पलाइन किंवा सपोर्ट ग्रुप्सशी संपर्क साधू शकता. या संस्था नाव न सांगताही मार्गदर्शन आणि सहकार्य देतात.
Source link
