अलीकडेच स्टेट बँक ऑफ इंडिया (SBI) ने फिशिंग स्कॅमबाबत अलर्ट जारी केला आहे. यात स्कॅमर्स ग्राहकांना बनावट मेसेज पाठवून घाबरवतात की ‘आधार अपडेट न केल्यास’ त्यांचे SBI YONO खाते ब्लॉक केले जाईल. असे मेसेज लोकांमध्ये घबराट निर्माण करतात, त्यामुळे ते विचार न करता ठगाचे ऐकतात आणि फसवणुकीला बळी पडतात. या स्कॅमपासून वाचण्यासाठी SBI ने आपल्या ‘एक्स’ हँडलवर सल्लागार सूचना (एडव्हायझरी) जारी केली आहे. ‘सायबर साक्षरता’ स्तंभामध्ये आज आपण SBI ‘YONO’ ॲपशी संबंधित हा स्कॅम समजून घेऊ. तसेच जाणून घेऊ की- तज्ज्ञ: राहुल मिश्रा, सायबर सिक्युरिटी ॲडव्हायझर, उत्तर प्रदेश पोलिस प्रश्न- SBI च्या ‘YONO’ ॲपशी संबंधित स्कॅम काय आहे? उत्तर- हा एक फिशिंग स्कॅम आहे, ज्यामध्ये सायबर चोर SBI ग्राहकांना बनावट मेसेज पाठवतात. त्यात असे लिहिलेले असते- महत्त्वाची सूचना, प्रिय SBI ग्राहक, तुम्हाला कळवण्यात येते की तुमचे SBI YONO खाते आज रात्री ब्लॉक केले जाईल, कारण तुमच्या खात्यात आधार क्रमांक अपडेट केलेला नाही.या गैरसोयीबद्दल आम्ही दिलगीर आहोत. तुम्हाला विनंती आहे की कृपया आमचे अधिकृत SBI आधार अपडेट APK इन्स्टॉल करा आणि त्वरित तुमचा आधार अपडेट करून पुढील KYC प्रक्रिया पूर्ण करा. धन्यवाद,SBI बँक हा मेसेज इंग्रजीमध्ये लिहिलेला असतो. मेसेजसोबत ‘SBI KYC AADHAR UPDATE’ नावाचा एक APK फाइल असते, जी डाउनलोड करण्यास सांगितले जाते. जसा वापरकर्ता ती डाउनलोड करतो किंवा माहिती भरतो, चोर फोन हॅक करतात आणि पैसे काढून घेतात. प्रश्न- स्कॅमर SBI च्या ग्राहकांना कसे लक्ष्य करत आहेत? उत्तर- सायबर गुन्हेगार भीती आणि घाईचे वातावरण निर्माण करून SBI ग्राहकांना फसवतात. फसवणुकीचे जाळे ग्राफिकमध्ये पाहा- प्रश्न- या फसवणुकीद्वारे ठग काय नुकसान पोहोचवू शकतात? उत्तर- ठग ग्राहकाची वैयक्तिक आणि बँकिंग माहिती चोरून अनेक प्रकारे नुकसान पोहोचवू शकतात. जसे की- प्रश्न- लोक कोणत्या चुकांमुळे स्कॅमर्सच्या जाळ्यात अडकतात? उत्तर- संदेश पाहिल्यानंतर लोक घाईघाईने आणि गडबडीत काही चुका करतात, ज्यामुळे ते स्कॅमर्सच्या जाळ्यात अडकतात. जसे की- प्रश्न- SBI ने आपल्या ग्राहकांना सावध करण्यासाठी जारी केलेल्या ॲडव्हायझरीमध्ये काय म्हटले आहे? उत्तर- SBI ने ॲडव्हायझरीमध्ये ग्राहकांना बनावट मेसेजपासून सावध राहण्याचा सल्ला दिला आहे- प्रश्न- या सल्ल्यानुसार तुम्हाला काय करायचे आहे? उत्तर- बँकेशी संबंधित कामांचे योग्य आणि अयोग्य मार्ग खालील मुद्द्यांमधून समजून घ्या- मोबाइल बँकिंग ॲप डाउनलोड करणे चुकीचे- अनोळखी लिंक किंवा APK वरून डाउनलोड करणे. बरोबर- फक्त अधिकृत ॲप स्टोअर किंवा वेबसाइटवरून डाउनलोड करा. आपले खाते लॉगिन करणे चुकीचे- बनावट ॲपमध्ये लॉगिन करणे. पिन शेअर करणे. सार्वजनिक वायफायवरून लॉगिन करणे. बरोबर- फक्त अधिकृत ॲप किंवा वेबसाइटवरच लॉगिन करा. पिन कोणाशीही शेअर करू नका. शिल्लक तपासणे चुकीचे- थर्ड-पार्टी ॲप किंवा अनोळखी वेबसाइटवर तपशील टाकणे. बरोबर- बँक ॲप, ATM किंवा अधिकृत USSD/मिस्ड कॉल सेवा वापरा. पैसे हस्तांतरित करणे चुकीचे- घाईघाईने तपासणी न करता पैसे पाठवणे. ‘रिवॉर्ड/कॅशबॅक’च्या मोहात पैसे हस्तांतरित करणे. बरोबर- पैसे पाठवण्यापूर्वी प्राप्तकर्त्याचे नाव आणि नंबर पडताळा. फक्त अधिकृत प्लॅटफॉर्म वापरा. UPI लिंक करणे चुकीचे- अनोळखी ॲप किंवा लिंकवर UPI सक्रिय करणे. बरोबर- फक्त बँक ॲप/अधिकृत UPI ॲपमध्येच लिंक करा. OTP/MPIN वापरणे चुकीचे- कॉल/मेसेजवर OTP सांगणे. स्क्रीन शेअर करून OTP दाखवणे. बरोबर – OTP/MPIN पूर्णपणे गोपनीय ठेवा. स्वतःच एंटर करा, कोणासोबत शेअर करू नका. बँकिंग संबंधित सूचना तपासणे (SMS/व्हॉट्सॲप/ईमेल) चुकीचे – ‘खाते बंद होईल’ अशा धमकावणाऱ्या मेसेजवर क्लिक करणे. बरोबर – मेसेज पाठवणाऱ्याचा स्रोत तपासा. संशयास्पद मेसेजकडे दुर्लक्ष करा/रिपोर्ट करा. KYC अपडेट करणे चुकीचे – कॉल/लिंकद्वारे KYC अपडेट करणे. कोणालाही कागदपत्रे/OTP शेअर करणे. बरोबर – फक्त बँकेच्या अधिकृत वेबसाइट/शाखेतच KYC अपडेट करा. बँक संबंधित कॉल स्वीकारणे चुकीचे – कॉलवर OTP, PIN, CVV शेअर करणे. दबावाखाली येणे. बरोबर – कॉल करणाऱ्याची ओळख पडताळा. शंका आल्यास रिपोर्ट करा. तिकीट बुकिंग, खरेदी चुकीचे – बनावट ऑफर किंवा खूप स्वस्त डीलवर लगेच पेमेंट करणे. अनोळखी साइटवर कार्ड तपशील टाकणे. योग्य- फक्त अधिकृत वेबसाइट/अॅपचा वापर करा. व्यवहार अलर्ट पाहणे चुकीचे- अलर्टकडे दुर्लक्ष करणे. उशिरा तक्रार करणे. योग्य- प्रत्येक SMS/ईमेल अलर्ट त्वरित तपासा. अनोळखी व्यवहाराबद्दल बँकेला त्वरित कळवा. प्रश्न- बनावट मेसेज, अॅप आणि लिंक कसे ओळखावे? उत्तर- बनावट मेसेज, अॅप आणि लिंक हे आजकाल सायबर फसवणुकीचे सर्वात सामान्य मार्ग आहेत. त्यांना ओळखण्यासाठी काही संकेत लक्षात ठेवा. ग्राफिकमध्ये पाहा- प्रश्न- या घोटाळ्यापासून वाचण्यासाठी काय खबरदारी घ्यावी? उत्तर- यासाठी काही मूलभूत खबरदारी घ्या. त्या ग्राफिकमध्ये पाहा- प्रश्न- SBI चे अधिकृत ॲप कोणते आहे? ते कसे डाउनलोड करावे? उत्तर- SBI चे अधिकृत ॲप ‘YONO SBI’ आहे. हे स्टेट बँक ऑफ इंडियाचे अधिकृत मोबाईल बँकिंग ॲप आहे, ज्याद्वारे तुम्ही बँकिंग, पेमेंट, UPI, कर्ज, गुंतवणूक यांसारखी कामे करू शकता. ते कसे डाउनलोड करावे? प्रश्न- जर चुकून बनावट ॲप डाउनलोड केले असेल तर काय करावे? उत्तर- अशा परिस्थितीत त्वरित ही पावले उचला- लक्षात ठेवा: जितक्या लवकर कारवाई कराल, तितके नुकसान कमी होईल. प्रश्न- ‘SBI YONO ॲप स्कॅम’ ची तक्रार कुठे आणि कशी करावी? उत्तर- यासाठी ग्राहक सेवा किंवा जवळच्या शाखेत माहिती द्यावी. तसेच-
Source link
