रस्टिन डॉड | आपण सर्वजण आपल्या आयुष्याच्या कथेचे नायक आहोत. अनेकदा आपल्याला वाटते की यश मिळवण्यासाठी आपल्याला ‘सुपरमॅन’ बनावे लागेल, सर्व कठीण कामे स्वतः करावी लागतील आणि विजयाचे संपूर्ण श्रेय आपल्यालाच मिळाले पाहिजे. पण मानसशास्त्र आणि क्रीडा जगतातील उदाहरणे सांगतात की हाच ‘हिरो सिंड्रोम’ आपल्या अपयशाचे सर्वात मोठे कारण बनू शकतो. अमेरिकन फुटबॉल लीग एनएफएलचे क्वार्टरबॅक सॅम डार्नोल्ड यांची कथा याचे जिवंत उदाहरण आहे. 2018 मध्ये जेव्हा त्यांची कारकीर्द सुरू झाली, तेव्हा त्यांच्याकडून खूप अपेक्षा होत्या, पण ते दबावाखाली विखुरले आणि अपयशाच्या काळातून गेले. बदल तेव्हा आला जेव्हा 2023 मध्ये सॅन फ्रान्सिस्को 49ers चे स्टार खेळाडू ब्रॉक पर्डी यांनी त्यांना एक सल्ला दिला; ‘सुपरमॅन बनू नका, बास्केटबॉलच्या ‘पॉइंट गार्ड’सारखा विचार करा.’ बास्केटबॉलमध्ये पॉइंट गार्डचे काम प्रत्येक वेळी स्वतः गोल करणे नसते, तर चेंडू त्या खेळाडूपर्यंत (प्लेमेकर) पोहोचवणे असते जो गोल करण्याच्या सर्वोत्तम स्थितीत असतो. जेव्हा डार्नोल्डला हे समजले की त्याचे काम फक्त चेंडू योग्य हातात सोपवणे आहे आणि बाकीची जादू सहकाऱ्यांना करू देणे आहे, तेव्हा त्यांचा खेळ सोपा झाला. या विचारसरणीमुळे त्यांना 14 सामने जिंकण्यास आणि संघाला अंतिम फेरीच्या शर्यतीत आणण्यास मदत झाली. ही केवळ खेळाची रणनीती नाही, तर एक मानसिक सत्य आहे. 1980 च्या दशकात, मानसशास्त्रज्ञ जॉन स्वेलर यांनी कॉग्निटिव्ह लोड थिअरीमध्ये सांगितले की, जेव्हा आपण ‘हिरो’ बनून सर्व भार स्वतः उचलण्याचा प्रयत्न करतो, तेव्हा आपल्या मेंदूवरील ‘कॉग्निटिव्ह लोड’ (ओझे) वाढते. यामुळे थकवा येतो आणि चुका होण्याची शक्यता वाढते. याउलट, जेव्हा आपण इतरांना यशस्वी करण्यावर लक्ष केंद्रित करतो, तेव्हा आपला ताण कमी होतो आणि आपण चांगले निर्णय घेऊ शकतो. महान बास्केटबॉल खेळाडू मायकल जॉर्डन देखील सुरुवातीला एकट्यानेच सर्व गुण मिळवू इच्छित होते. ते वैयक्तिकरित्या महान होते, पण त्यांची टीम जिंकत नव्हती. जेव्हा त्यांचे प्रशिक्षक फिल जॅक्सन यांनी त्यांना ‘निस्वार्थ जागरूकता’ शिकवली आणि त्यांनी सहकाऱ्यांवर विश्वास ठेवण्यास सुरुवात केली, तेव्हाच त्यांची टीम चॅम्पियन बनू शकली. हा मंत्र ऑफिस आणि घर, दोन्ही ठिकाणी लागू होतो. जेव्हा आपण ‘सर्व काही मलाच करायचे आहे’ असा विचार करणे थांबवतो आणि ‘मी इतरांना कशी मदत करू शकेन’ यावर लक्ष केंद्रित करतो, तेव्हा आपली कामगिरी आपोआप सुधारते. हे विजयाचे सर्वात मोठे सूत्र आहे.
Source link
