मार्च 2026 मध्ये ‘युरोपियन जर्नल ऑफ प्रिव्हेंटिव्ह कार्डिओलॉजी’ मध्ये एक अभ्यास (स्टडी) प्रकाशित झाला. त्यानुसार, दररोज 11 मिनिटे जास्त झोप आणि 5 मिनिटे अतिरिक्त व्यायामामुळे हृदयविकाराचा झटका (हार्ट अटॅक) आणि स्ट्रोकचा धोका 10% पर्यंत कमी होऊ शकतो. BW हेल्थकेअरच्या ‘बीट बाय बीट 2025’ अहवालानुसार, जगभरात हृदयविकाराच्या झटक्याने होणाऱ्या मृत्यूंपैकी 20% भारतात होतात. याचा अर्थ आपल्याला अधिक सतर्क राहण्याची गरज आहे. म्हणून, ‘फिजिकल हेल्थ’ मध्ये आज हृदयरोगावर आलेल्या नवीन अभ्यासावर चर्चा करूया. त्यासोबतच जाणून घेऊया- प्रश्न- हृदय आरोग्याशी संबंधित या नवीन अभ्यासात काय समोर आले आहे? उत्तर- या अभ्यासात या मुख्य गोष्टी समोर आल्या- हृदयविकाराचा झटका आणि स्ट्रोकचा धोका 10% कमी होईल, जर- हृदयाचे आरोग्य आणि जीवनशैलीचा थेट संबंध प्रश्न- फक्त 11 मिनिटे जास्त झोप घेतल्याने हृदयरोगाचा धोका कसा कमी होतो? उत्तर- 11 मिनिटे ही काही जादुई संख्या नाही, पण ती शरीरात ‘सकारात्मक साखळी प्रतिक्रिया’ सुरू करते. यामुळे हे बदल होतात- रक्तदाबात सुधारणा- झोपेदरम्यान शरीर ‘नॉक्टर्नल डिप’ (रक्तदाब कमी होणे) मोडमध्ये जाते. 11 मिनिटे जास्त झोपल्याने हृदयाच्या रक्तवाहिन्यांना आराम करण्यासाठी अधिक वेळ मिळतो. तणाव कमी होतो- थोडी जास्त झोप घेतल्याने तणाव कमी होतो. यामुळे तणाव निर्माण करणारे ‘कॉर्टिसोल’ हार्मोन कमी होते, ज्यामुळे हृदयावरील दाब कमी होतो. साखर नियंत्रण- यामुळे ‘इन्सुलिन संवेदनशीलता’ सुधारते आणि मधुमेह, हृदयरोगाचा धोका कमी होतो. हार्मोनल संतुलन- थोडी जास्त झोप ‘घ्रेलीन’ (भूक वाढवणारे हार्मोन) नियंत्रित करते, ज्यामुळे वजन नियंत्रणात राहते. पेशी दुरुस्ती- शरीराला खराब झालेल्या पेशी आणि ऊती दुरुस्त करण्यासाठी अधिक वेळ मिळतो. प्रश्न- झोपेच्या कालावधीत फक्त 11 मिनिटे वाढवल्याने फायदा कसा होऊ शकतो? उत्तर– जर कोणी 4-5 तास झोप घेत असेल तर त्याच्या झोपेची गुणवत्ता खराब असते. अशा परिस्थितीत 11 मिनिटे जास्त झोप घेतल्याने लगेच फायदा होणार नाही. समजून घेण्यासारखी गोष्ट अशी आहे की- प्रश्न- संशोधनानुसार, हृदयाच्या आरोग्यासाठी किती झोप सर्वोत्तम सांगितली आहे? उत्तर- संशोधनानुसार, निरोगी हृदयासाठी दररोज 8-9 तास झोप आवश्यक आहे. जर कोणी इतके झोपत नसेल, तर दररोज 10-15 मिनिटे झोप वाढवल्यानेही फायदा होऊ शकतो. प्रश्न- झोपेव्यतिरिक्त हृदयाला निरोगी ठेवण्यासाठी आहारात काय बदल करावेत? उत्तर- केवळ चांगली झोप पुरेशी नाही. जेवणाच्या ताटाचाही हृदय आरोग्यावर परिणाम होतो. नवीन अभ्यासानुसार, अतिरिक्त फायबर आणि भाज्या हृदयविकाराचा धोका कमी करू शकतात. निरोगी हृदयासाठी आहारात हे बदल करा- प्रश्न- चांगल्या आणि गाढ झोपेसाठी झोपण्यापूर्वी काय करावे? उत्तर- झोपेच्या ‘कालावधी’ सोबत ‘गुणवत्ता’ देखील महत्त्वाची आहे. जर तुम्ही 8 तास अंथरुणावर घालवता, पण झोप वारंवार तुटत असेल तर हृदयाला आराम मिळत नाही. गाढ झोपेसाठी ‘स्लीप हायजीन’ दिनचर्या पाळणे आवश्यक आहे- झोप आणि हृदय आरोग्याशी संबंधित सामान्य प्रश्न-उत्तर प्रश्न- फक्त 15-20 मिनिटे चालण्याने देखील हृदयरोगाचा धोका कमी होतो का? उत्तर- होय, कमी होतो. हलक्या चालण्याने– प्रश्न- वजन वाढल्याने हृदयविकाराचा झटका येण्याचा धोका वाढतो का? उत्तर- होय, यामुळे हृदयावर ताण वाढतो- प्रश्न- मोबाईल आणि स्क्रीन टाइम जास्त असल्यामुळे हृदयरोगाचा धोका वाढतो का? उत्तर- होय, यामुळे हृदयाच्या आरोग्यावर परिणाम होतो- प्रश्न- जास्त वेळ बसून काम केल्याने हृदयावर वाईट परिणाम होतो का? उत्तर- होय, बैठी जीवनशैली थेट धोका वाढवते-
Source link
