आज (25 एप्रिल) सीता नवमी आहे. अशी मान्यता आहे की त्रेतायुगात वैशाख महिन्याच्या शुक्ल पक्षाच्या नवमी तिथीला देवी सीता पृथ्वीतून प्रकट झाल्या होत्या. सीता नवमीला महिला अखंड सौभाग्य आणि सुखी वैवाहिक जीवनाच्या इच्छेने व्रत करतात. या दिवशी रामदरबाराची विशेष पूजा करावी. उज्जैनचे ज्योतिषाचार्य पं. मनीष शर्मा यांच्या मते, रामायणानुसार त्रेता युगात राजा जनकाच्या मिथिला नगरीत दुष्काळ पडला होता. त्यावेळी साधू-संतांनी राजाला सल्ला दिला की त्यांनी पावसासाठी यज्ञ करावा आणि शेतात नांगरणी करावी. संतांचे ऐकून राजा जनकाने यज्ञ केला आणि शेतात नांगरणी करू लागले. थोड्याच वेळात शेतात राजाचा नांगर एका ठिकाणी अडकला. जेव्हा त्या जागेची माती काढली गेली, तेव्हा तेथून एका कलशातून राजाला एक सुंदर कन्या मिळाली. राजांनी त्या कन्येला हातात घेताच तिथे पाऊस पडला. राजांनी त्या कन्येचे नाव सीता ठेवले. खरं तर, नांगराच्या टोकाला ‘सीत’ म्हणतात आणि कन्या नांगराच्या टोकामुळेच मिळाली होती, म्हणूनच राजाने कन्येचे नाव सीता ठेवले होते. देवी सीतेची शिकवण: जीवनसाथीच्या मनातील भावना समजून घ्या वनवासाच्या काळातील एक किस्सा आहे. श्रीराम, सीता आणि लक्ष्मण वनवासासाठी निघाले होते. अयोध्येतून निघून ते गंगा नदीच्या काठी पोहोचले. येथे या तिघांना गंगा नदी पार करायची होती. त्यावेळी एका केवटाने राम, सीता आणि लक्ष्मणाला आपल्या नावेतून एका किनाऱ्यावरून दुसऱ्या किनाऱ्यावर पोहोचवले. दुसऱ्या किनाऱ्यावर पोहोचल्यावर श्रीराम, सीता आणि लक्ष्मण नावेतून उतरले. त्यावेळी श्रीरामांच्या मनात काही संकोच निर्माण झाला. या प्रसंगाबद्दल श्रीरामचरित मानसात लिहिले आहे की – पिय हिय की सिय जाननिहारी। मनि मुदरी मन मुदित उतारी।। कहेउ कृपाल लेहि उतराई। केवट चरन गहे अकुलाई।। जेव्हा सीतेने श्रीरामांच्या चेहऱ्यावर संकोचाचे भाव पाहिले, तेव्हा देवीने लगेच आपली अंगठी काढून त्या केवटाला भेट म्हणून देऊ केली, पण केवटाने अंगठी घेतली नाही. केवट म्हणाला की वनवास पूर्ण झाल्यावर परत येताना तुम्ही मला जे काही द्याल मी ते स्वीकारेन. या प्रसंगातून देवी सीतेने शिकवण दिली आहे की, पती-पत्नीने एकमेकांच्या भावना समजून घेतल्या पाहिजेत. जेव्हा सीतेने श्रीरामांच्या चेहऱ्यावर संकोचाचे भाव पाहिले, तेव्हा त्यांना समजले की त्यांना केवटाला काहीतरी द्यायचे आहे, पण त्यांच्याकडे देण्यासाठी काहीच नव्हते. हे समजताच सीतेने आपली अंगठी काढून केवटाला देण्यासाठी पुढे केली. ज्या लोकांच्या वैवाहिक जीवनात अशी समजदारी असते, त्यांच्यात प्रेम आणि समर्पण टिकून राहते. अशी करू शकता रामदरबाराची पूजा सीता नवमीला सकाळी स्नानानंतर व्रत आणि पूजेचा संकल्प घ्या. एका चौरंगावर माता सीता आणि भगवान श्रीराम यांची मूर्ती किंवा चित्र स्थापित करा किंवा आपण राम दरबार देखील स्थापित करू शकता. राम दरबारात राम-सीतेसोबतच लक्ष्मण आणि हनुमानजींच्या प्रतिमा देखील समाविष्ट असतात. पूजेमध्ये धूप, दीप, फुले, फळे आणि नैवेद्य अर्पण करा. काही ठिकाणी सीता नवमीच्या दिवशी राजा जनक आणि माता सुनयना यांचीही पूजा केली जाते. यांच्यासोबतच धरती मातेचीही पूजा करण्याची परंपरा आहे, कारण माता सीतेला धरणीकन्या असेही म्हटले जाते. पूजेमध्ये श्रीरामचरितमानसाचे पठण करावे.
Source link
