हरिद्वार34 मिनिटांपूर्वी
- लिंक कॉपी करा
आज (17 मे) पासून ज्येष्ठ पुरुषोत्तम मास सुरू झाला आहे. हा महिना 15 जूनपर्यंत राहील, त्यानंतर ज्येष्ठ महिन्याचा शुक्ल पक्ष सुरू होईल, जो 29 जूनपर्यंत राहील. अधिक मासात विवाह, गृहप्रवेश, मुंडन, जानवे संस्कार यांसारख्या मांगलिक कार्यांसाठी मुहूर्त नसतात. यावेळी ज्येष्ठात अधिक मास (पुरुषोत्तम मास) असल्याने हा महिना 59 दिवसांचा आहे.
उज्जैनचे ज्योतिषाचार्य पं. मनीष शर्मा यांच्या मते, अधिक मासात भगवान विष्णू आणि त्यांच्या अवतारांची पूजा विशेषतः केली जाते. या महिन्याला विष्णूजींच्या पुरुषोत्तम या नावानेही ओळखले जाते. पुरुषोत्तम मासात तीर्थस्नान, मंदिरांमध्ये दर्शन-पूजन, सत्संग, मंत्र जप, दान-पुण्य, पूजन इत्यादी शुभ कार्ये केली जातात. इंग्रजी कॅलेंडरमध्ये लीप इयर असते आणि हिंदी पंचांगामध्ये अधिक मास. लीप इयरमध्ये फक्त एक दिवस वाढतो, तर अधिक मासामुळे हिंदी वर्षात पूर्ण एक महिना वाढतो. खरं तर, हे सौर वर्ष आणि चंद्र वर्ष यांच्यातील फरकामुळे होते.
लीप इयरमध्ये वाढतो एक दिवस
इंग्रजी कॅलेंडर पृथ्वीच्या सूर्याभोवतीच्या प्रदक्षिणेवर आधारित आहे. एका इंग्रजी वर्षात 365 दिवस असतात आणि लीप वर्षात 366 दिवस असतात. याचे कारण असे आहे की पृथ्वीला सूर्याभोवती एक पूर्ण प्रदक्षिणा पूर्ण करण्यासाठी 365 दिवस आणि सुमारे 6 तास लागतात.
दर चार वर्षांनी हे अतिरिक्त 6 तास एका दिवसाच्या बरोबरीचे होतात. हा एक दिवस कॅलेंडरमध्ये समायोजित करण्यासाठी, कॅलेंडरमध्ये एक दिवस वाढवला जातो. यामुळे सामान्य वर्षात 365 दिवस आणि लीप वर्षात 366 दिवस असतात.
लीप वर्ष शोधण्याचा मार्ग असा आहे की, ज्या वर्षाला 4 या अंकाने भागले जाऊ शकते, ते लीप वर्ष असते. उदा. 2016, 2020, 2024, 2028. लीप वर्षात फेब्रुवारी महिना 29 दिवसांचा असतो.
अधिक मासमुळे या वर्षाचे संवत् 2083 हे 13 महिन्यांचे असेल
अधिक मास हे हिंदी पंचांगातील एक अतिरिक्त महिना म्हणून ओळखले जाते. हा दर तीन वर्षांनी एकदा येतो. ज्या संवत्सरात अधिक मास असतो, तो संवत् 13 महिन्यांचा असतो. हिंदी पंचांगामध्ये कालगणना सूर्य आणि चंद्राच्या आधारावर केली जाते. जेव्हा चंद्र 12 राशींचा एक पूर्ण फेरा पूर्ण करतो, तेव्हा एक चंद्र महिना होतो. चंद्राला 12 राशींचा फेरा पूर्ण करण्यासाठी सुमारे 28-29 दिवस लागतात. यामुळे हिंदी पंचांगाचे एक चंद्र वर्ष 354.36 दिवसांचे असते.
सूर्य एका राशीत सुमारे 30.44 दिवस राहतो. हा ग्रह 12 राशींचा एक फेरा 30.44 x 12 = 365.28 दिवसांत पूर्ण करतो. याला सौर वर्ष म्हणतात. सौर वर्ष आणि चंद्र वर्षामध्ये दरवर्षी 10.92 दिवसांचा (365.28 – 354.36) फरक येतो. हा फरक समायोजित करण्यासाठी हिंदी पंचांगामध्ये दर 32 महिने आणि 14-15 दिवसांनंतर अधिक मास येतो.
अधिक मासात करा ही शुभ कामे
- अधिक मासात भगवान विष्णूची विशेष पूजा करावी. विष्णू पुराण, श्रीमद् भागवत पुराण, रामायण यांसारख्या ग्रंथांचे पठण करावे. साधू-संतांचे प्रवचन ऐकावे. आपल्या इष्टदेवाच्या मंत्रांचा जप करावा.
- या दिवसांत गंगा, यमुना, नर्मदा, शिप्रा यांसारख्या पवित्र नद्यांमध्ये स्नान करावे. नदीत स्नान करणे शक्य नसल्यास, घरीच पाण्यात गंगाजल मिसळून स्नान करू शकता.
- भगवान शिवाचा विशेष अभिषेक करावा. शिवलिंगावर चंदनाचा लेप लावावा. बिल्वपत्र, रुईची फुले, दही, पंचामृत, मध इत्यादी वस्तू अर्पण कराव्यात. धूप-दीप लावून देवाची आरती करावी. ‘ॐ नमः शिवाय’ मंत्राचा जप करावा.
- घरात विराजमान असलेल्या बाळ गोपाळांचा अभिषेक करावा. देवाला लोणी-साखर आणि तुळस अर्पण करावी. ‘कृं कृष्णाय नमः’ मंत्राचा जप करावा.
- या दिवसांमध्ये बूट-चप्पल, कपडे, धान्य, अन्न, तीळ, गूळ, तेल, धन दान करावे. कोणत्याही गोशाळेत गाईंच्या देखभालीसाठी धन दान करा. गाईंना हिरवा चारा खाऊ घाला.
- हनुमानजींसमोर धूप-दीप लावून हनुमान चालीसा, सुंदरकांडचे पठण करा. तुम्ही राम नामाचा जप देखील करू शकता.
- कोणत्याही मंदिरात कुंकू, चंदन, गुलाल, अबीर, तांदूळ, तेल-तूप, हार-फुले, मिठाई, देवाचे वस्त्र इत्यादी पूजा सामग्री भेट म्हणून अर्पण करा.
