पंजाबमध्ये 2027 च्या विधानसभा निवडणुकीपूर्वीच आम आदमी पार्टी (AAP) मध्ये फूट पडली. पंजाबमधील 6 खासदारांनी अचानक पक्ष सोडला. यापैकी 3 राघव चड्ढा, अशोक मित्तल आणि संदीप पाठक यांनी भाजपमध्ये प्रवेश केला. आता सर्वांचे लक्ष यावर आहे की पंजाबमध्ये AAP चे आमदारही फुटतील की नाही. एकीकडे सत्ताधारी पक्षाची फूट आणि नंतर भाजपमध्ये प्रवेश. मोठा प्रश्न हा आहे की AAP च्या फुटीचा पंजाबमध्ये भाजपला किती फायदा होणार आहे. विशेषतः, राघव चड्ढा आणि संदीप पाठक यांसारखे चेहरे, ज्यांच्यामुळे AAP ने 2022 मध्ये ‘बदलाचे’ वातावरण निर्माण करून 117 पैकी विक्रमी 92 जागा जिंकल्या होत्या. तर अशोक मित्तल राजकीयदृष्ट्या नवीन असले तरी, शिक्षण आणि व्यावसायिक क्षेत्रात ते पंजाबमधील एक प्रसिद्ध नाव आहेत. खासदारांच्या फुटीनंतर AAP च्या नुकसानीमुळे भाजपला काय फायदा होईल?, यासाठी दिव्य मराठीने 3 राजकीय तज्ज्ञ प्रोफेसर डॉ. कृष्ण कुमार रत्तू, इंजिनियर पवनदीप शर्मा आणि ज्येष्ठ पत्रकार प्रमोद बातिश यांच्याशी संवाद साधला. या संवादातून काय निष्कर्ष निघाला, हे जाणून घेण्यासाठी संपूर्ण अहवाल वाचा…. दिव्य मराठी पॅनलचे 3 राजकीय तज्ज्ञ राघव चड्ढा यांच्याकडून ‘आप’च्या अंतर्गत गोष्टी बाहेर येतील 2022 मध्ये ‘आप’चे सरकार स्थापन झाल्यानंतर राघव चड्ढा पंजाबमध्ये पक्षाचा सर्वात शक्तिशाली चेहरा बनून राहिले. तिकीट वाटप आणि प्रचारासोबतच मंत्रिमंडळापासून सरकार चालवण्यापर्यंत त्यांची प्रभावी भूमिका होती. या काळात कोणत्या ‘आप’ नेत्याने काय केले, सरकारमध्ये दिल्लीचा किती हस्तक्षेप असतो, ‘आप’ने निधी कसा गोळा केला, या सर्व गोष्टी बाहेर आल्यास ‘आप’ला थेट नुकसान होईल. त्याचबरोबर अनेक मोठे नेते उघड झाले तर यामुळे पंजाब्यांमध्ये ‘आप’च्या विरोधात एक कथा (नैरेटिव्ह) तयार होईल. पंजाबी कधीही बाहेरील दबाव स्वीकारत नाहीत. चड्ढा यांच्या माध्यमातून ‘आप’ची नकारात्मक ब्रँडिंग करून भाजप स्वतःला मजबूत करण्याचा प्रयत्न करेल. चड्ढा यांनी सांगितलेल्या गोष्टींवर अधिक विश्वास ठेवला जाईल, कारण ते सरकारच्या सुरुवातीच्या 2 वर्षांत पंजाबमध्ये पक्ष आणि सरकारचे केंद्रबिंदू राहिले आहेत. ‘आप’ला त्यांच्या गोष्टी खोट्या ठरवण्यासाठी खूप प्रयत्न करावे लागतील. संदीप पाठक यांच्या माध्यमातून 2022 सारख्या रणनीतीचा फायदा संदीप पाठक यांनी अचानक पक्ष सोडणे आणि भाजपमध्ये जाणे ‘आप’साठी सर्वात मोठा धक्का आहे. याचे मोठे कारण म्हणजे ते राजकीय रणनीतीकार आहेत. 2022 मध्ये बॅकएंड म्हणजे पडद्यामागून त्यांनी तयार केलेली रणनीती ‘आप’साठी यशस्वी ठरली. तिकीट वाटपापासून ते प्रचार मोहिमेच्या डिझाइनपर्यंत आणि दिल्ली व पंजाबच्या नेत्यांमध्ये समन्वय साधण्यासोबतच 92 आमदारांना सांभाळण्यात त्यांची मोठी भूमिका होती. त्यांच्या जाण्याने ‘आप’साठी थेटपणे एक रणनीतिक पोकळी (वैक्यूम) निर्माण झाली आहे. 2022 मध्ये पंजाबमध्ये ‘आप’ची जी स्थिती होती, तशीच भाजपची अकाली दलासोबत युती असल्यापासून आहे. भाजप काही जागा जिंकते खरी, पण कधीही प्रभावी भूमिकेत येऊ शकली नाही. 2027 मध्ये भाजप पहिल्यांदाच पूर्ण बहुमताचे सरकार स्थापन करण्याच्या दृष्टीने काम करत आहे. 2022 मध्ये जेव्हा ‘आप’ला विक्रमी विजय मिळाला, तेव्हा त्याने सर्वांनाच आश्चर्यचकित केले. तेव्हा असे वातावरण होते की काँग्रेस तत्कालीन मुख्यमंत्री चरणजीत चन्नी यांच्या माध्यमातून सरकार पुन्हा स्थापन करू शकते. अशीच स्थिती आता ‘आप’ देखील मुख्यमंत्री भगवंत मान यांच्या नावावर गृहीत धरून चालली आहे. पण, संदीप पाठक यांच्या माध्यमातून भाजप पुन्हा त्याच प्रकारची रणनीती आखून निवडणुकीत धक्का देऊ शकते. याशिवाय, त्यांच्या आमदारांशी असलेल्या संबंधांचा फायदा तर मिळेलच, ज्यात ‘आप’कडून तिकीट कापले गेल्यास भाजप त्यांना उमेदवार बनवण्यात विलंब करणार नाही. ‘आप’ला ज्यांच्यामुळे आर्थिक फटका बसला, त्यांचा फायदा भाजपला निवडणूक लढवण्यासाठी संघटनेसोबत निधीही खूप महत्त्वाचा असतो. झटपट सभा, कार्यकर्ते-प्रचारकांसाठी व्यवस्था करण्यासाठी पैशांची गरज असते. कदाचित हाच विचार करून ‘आप’ने लवली प्रोफेशनल युनिव्हर्सिटी (LPU) चे संस्थापक अशोक मित्तल, ट्रायडंट ग्रुपचे अध्यक्ष राजिंदर गुप्ता आणि सन ग्रुपचे मालक विक्रमजीत साहनी यांना आपल्यासोबत घेतले. कोणतीही राजकीय पार्श्वभूमी नसतानाही त्यांना थेट राज्यसभेत पाठवले. मात्र, ‘आप’ने 2027 च्या ज्या विचाराने त्यांना बसल्या-बसल्या राज्यसभा खासदार बनवले, तो विचार निवडणुकीपूर्वीच फसला. ‘आप’ला आशा होती की 2027 च्या निवडणुकीत तिघांकडून त्यांना निवडणूक लढवण्यासाठी आर्थिक मदत मिळेल, पण त्यावर पाणी फिरले. यासोबतच, मागील निवडणुकीत आर्थिक नियोजन करणारे राघव चड्ढा देखील भाजपमध्येच गेले आहेत. अशा परिस्थितीत, निवडणुकीच्या अगदी आधी ‘आप’ला निवडणुकीच्या लढाईसाठी आर्थिक मदतीसाठीही संघर्ष करावा लागणार आहे. नेतृत्वाच्या दृष्टीने भाजपमध्ये खूप जागा आहे. आपमध्ये चुकीची कामे होत आहेत, असे भाजप कथानक तयार करेल. राघव चड्ढा यांनीही पक्ष सोडताना स्पष्टपणे सांगितले की, तिथे चुकीची कामे होत होती, ज्यात ते सहभागी होऊ शकत नाहीत. यापूर्वी कुमार विश्वास यांच्यासारख्या नेत्यांनीही हेच आरोप केले होते. निवडणुकीच्या अगदी आधी भाजप आपमधील अंतर्गत वाद आणखी वाढवेल, जेणेकरून आप स्वतःला सांभाळण्यात इतकी मजबूर होईल की निवडणुकीच्या मैदानात स्पर्धेत कमकुवत पडेल. भाजपची पंजाबबाबत काय निवडणूक तयारी आहे? केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा आणि भाजपचे राष्ट्रीय अध्यक्ष नितीन नबीन यांनी सांगितले आहे की, ते एकट्याने निवडणूक लढवतील. याबद्दल राजकीय तज्ज्ञ आणि माजी उपसंचालक प्रा. कृष्ण कुमार रत्तू म्हणतात- भाजप अत्यंत आक्रमकपणे 2027 च्या पंजाब निवडणुकीवर काम करत आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी डेरा सचखंड बल्लां येथे येऊन गेले आहेत. डेरा ब्यासच्या प्रतिनिधींनाही अनेक मंत्री भेटले आहेत. इतर डेऱ्यांशीही भाजपची जवळीक सर्वश्रुत आहे. अशा परिस्थितीत त्यांची संपूर्ण योजना तयार आहे. ज्येष्ठ पत्रकार प्रमोद बातिश म्हणतात – भाजपला 117 जागांवर निवडणूक लढवायची आहे आणि त्यासाठी त्यांना विजयी उमेदवार हवे आहेत. ग्रामीण भागात भाजपची पकड कमकुवत आहे. म्हणूनच नेत्यांना पक्षात सामील करून घेतले जात आहे. निवडणुका आणखी जवळ येऊ द्या, आता फक्त ‘आप’मधूनच नाही तर काँग्रेस आणि अकाली दलातूनही नेते फुटून भाजपमध्ये जाताना दिसतील. पंजाबमधील 2022 च्या विधानसभा निवडणुकीत भाजपला केवळ 6% मते मिळाली. 2 वर्षांनंतर 2024 मध्ये लोकसभा निवडणुका झाल्या तेव्हा 19% मते मिळाली. यावेळी येथे चार कोणीय लढत होत आहे. अशा परिस्थितीत भाजपने जर 10% मते वाढवली तर ते नक्कीच धक्कादायक ठरू शकते. शेतकरी आंदोलनाच्या वेळी शिखांच्या एका वर्गात भाजपबद्दल नकारात्मक विचार निर्माण झाला होता, पण आता तो बदलत आहे. भाजपने अनेक शीख चेहऱ्यांना पुढे आणले. पंजाबमध्ये मोठ्या नेत्यांच्या मंचावरही शीख चेहरे अधिक प्रकर्षाने दिसतात. चर्चांमध्येही शीख चेहरे जोरदारपणे भाजपची बाजू मांडतात. हे सर्व भाजपच्या निवडणूक तयारीचाच एक भाग आहे. भाजपची तयारी पूर्ण, पण कॅप्टन कोण असेल? या प्रश्नावर ज्येष्ठ पत्रकार प्रमोद बातिश म्हणतात- कॅप्टन अमरिंदर सिंग पंजाबमधील सर्वात मोठे नेते आहेत, पण वय आणि आरोग्यामुळे ते आता तितके सक्रिय नाहीत. भाजप त्यांना ‘मार्गदर्शक’ म्हणून वापर करेल. बिट्टू सध्या भाजपचे सर्वात ‘हॉट फेवरेट’ शीख चेहरा आहेत. माजी मुख्यमंत्री बेअंत सिंग यांचे नातू असल्याने त्यांच्याकडे एक वारसा आहे. ते तरुण आहेत, आक्रमक आहेत. याच कारणामुळे लोकसभा निवडणुकीत हरल्यानंतरही त्यांना केंद्रात मंत्री बनवले. भाजप त्यांच्यावर डाव खेळू शकते. बातिश पुढे म्हणतात- नवज्योत सिद्धू यांच्या परत येण्याचीही चर्चा आहे. त्यांच्या पत्नी डॉ. नवज्योत कौर यांनीही सांगितले आहे की, आमची नाराजी अकाली दलाबाबत होती. भाजपने नुकतेच अमृतसर लोकसभा मतदारसंघातून मागील वेळी निवडणूक लढवलेल्या तरनजीत संधू यांना दिल्लीचे नवे एलजी बनवले आहे. सध्या ही जागा भाजपमध्ये लोकसभा उमेदवाराच्या दृष्टीने रिक्त आहे. सिद्धू यांनी याच जागेवरून अरुण जेटली यांना तिकीट दिल्याने नाराजी व्यक्त करत भाजप सोडला होता. हा एक क्रम तयार होताना दिसत आहे. सिद्धू गर्दी खेचणारे नेते नक्कीच बनतील, पण त्यांचा अनिश्चित स्वभाव पक्षाच्या कार्यकर्त्यांसाठी नक्कीच त्रासदायक ठरू शकतो. बातिश यांच्या मते, भाजपचा मुख्य मतदारसंघ हिंदू आहे. सुनील जाखड यांच्यासारखे नेते या वर्गाचे प्रतिनिधित्व करतात, पण पंजाबमध्ये ‘शीख मुख्यमंत्री’ या परंपरेचा विचार करता, पक्ष कोणत्याही हिंदू चेहऱ्याला पुढे आणणे टाळू शकतो, किंवा ‘उपमुख्यमंत्री’ हे सूत्र वापरू शकतो. आरएसएसकडून भाजपला काय मदत मिळत आहे? आरएसएस पंजाबमध्ये शताब्दी वर्षाच्या कार्यक्रमांद्वारे समाजातील विविध घटकांशी चर्चासत्रे करत आहे. लोकांना पंच परिवर्तनाद्वारे राष्ट्रनिर्माणाची गोष्ट सांगताना मोदी सरकारच्या काही मोठ्या निर्णयांचा उल्लेखही करत आहेत. भाजपने ग्रामीण भागातही आपले उपक्रम सुरू केले आहेत. आरएसएसच्या एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याने सांगितले की, ऑक्टोबर महिन्यापासून आरएसएस पंजाबमध्ये स्वयंसेवकांना जोडण्यासाठी एक मोठी मोहीम सुरू करणार आहे.
Source link
