एआयच्या या युगात, मशीन वेगाने विचार करू लागल्या आहेत. त्या माणसांप्रमाणे लेखन, कोडिंग आणि डेटा विश्लेषण करू लागल्या आहेत. अशा परिस्थितीत, भविष्यात माणूस स्वतःला कसे संबंधित आणि मानसिकदृष्ट्या तंदुरुस्त ठेवेल, हा एक कठीण प्रश्न आहे. याचे उत्तर केंब्रिज विद्यापीठाच्या न्यूरोसायंटिस्ट डॉ. हन्ना क्रिचलो देतात. डॉ. हन्ना यांच्या मते, उद्याच्या जगात तोच पुढे जाईल, जो अनिश्चितता आणि बदलांना घाबरणार नाही, तर त्यांना स्वीकारेल. हन्ना त्यांच्या ‘द 21st सेंचुरी ब्रेन’ या नवीन पुस्तकात सांगतात की, तंत्रज्ञानाने सुसज्ज 21 व्या शतकात माणसाची खरी ताकद त्याचा आयक्यू (IQ) नसून, त्याची कल्पनाशक्ती, सहानुभूती आणि भावनिक समज असेल. म्हणजे, तोच पुढे जाईल, जो भावनांना समजून घेईल, अनिश्चिततेला घाबरणार नाही आणि कल्पनाशक्तीला जिवंत ठेवेल. भावनिक समजूतदारपणातूनच नातेसंबंध, टीमवर्क, आत्म-नियंत्रण आणि जीवन समाधानाची पायाभरणी होते. आश्चर्याची गोष्ट अशी आहे की, गेल्या 10,000 वर्षांत मानवी मेंदूचा आकार थोडा लहान झाला आहे, परंतु तरीही आपली विचार करण्याची आणि नवीन परिस्थितीशी जुळवून घेण्याची क्षमता अतुलनीय आहे. डॉ. हन्ना म्हणतात की एआयचा विकासही न्यूरोसायन्सच्या तत्त्वांवरच झाला आहे, त्यामुळे आता वेळ आली आहे की आपण आपल्या मेंदूतील त्या गुणांना जागृत करावे, ज्यांना विज्ञान अनेकदा ‘सॉफ्ट स्किल्स’ मानून दुर्लक्ष करत आले आहे. डॉ. हन्ना म्हणतात की महान वैज्ञानिक थॉमस एडिसन डुलकी घेताना हातात धातूची वस्तू ठेवत असत, जेणेकरून डुलकी लागल्यावर ती खाली पडल्याने त्यांची झोप मोडेल आणि ते अवचेतन मनातील विचार लिहू शकतील. डॉ. हन्ना तीक्ष्ण मेंदूसाठी योग्य आहार घेऊन पोट निरोगी ठेवणे, चांगली झोप, नियमित व्यायाम आणि निसर्गात फिरणे आवश्यक सांगतात. यामुळे मेंदू अधिक लवचिक राहतो आणि नवीन माहिती अधिक चांगल्या प्रकारे स्वीकारतो. यासोबतच मानसिक ऊर्जा टिकून राहते. त्या अभ्यासाचा हवाला देत सांगतात की गट (आतड्यांमधील) बॅक्टेरिया असे रसायन तयार करतात, जे मेंदूपर्यंत संदेश पोहोचवण्यासाठी उपयुक्त आहेत. यामुळे सामाजिक संबंधांसह व्यक्तीच्या वर्तणुकीवर परिणाम होतो. मेंदू तीक्ष्ण ठेवायचा असेल तर त्याला इकडे-तिकडे ‘भटकू’ द्या सर्जनशीलता वाढवण्यासाठी डॉ. हन्ना एक मनोरंजक सल्ला देतात, ‘मनाला थोडे भरकटू द्या (डेड्रीमिंग किंवा माइंड-वांडरिंग).’ आपला मेंदू दिवसातील सुमारे २०% वेळ कोणतेही निश्चित ध्येय नसताना इकडे-तिकडेच्या गोष्टींचा विचार करण्यात घालवतो आणि हाच तो काळ असतो, जेव्हा नवीन आणि क्रांतिकारी विचारांचा जन्म होतो. निसर्गात फिरल्याने मेंदूत ‘अल्फा वेव्ह्स’ (तरंगा) वाढतात, ज्या मनाला शांत आणि सर्जनशील बनवतात.
Source link
