उन्हाळ्यानंतर पावसाळा दिलासा घेऊन येतो, पण या ऋतूत आर्द्रता आणि ओलसरपणा वाढतो आणि जागोजागी पाणी साचते. कीटकांच्या वाढीसाठी या परिस्थिती अनुकूल आहेत. यामुळेच पावसाळ्यात घरात कीटक, झुरळे आणि डास वाढतात. जर स्वयंपाकघर आणि घराच्या स्वच्छतेकडे लक्ष दिले नाही, तर हे डास आणि झुरळे वेगाने पसरू शकतात. यामुळे केवळ घाणच होत नाही, तर अन्न दूषित होण्याचा आणि अनेक प्रकारच्या संसर्गाचा धोकाही वाढतो. म्हणून आज ‘कामाची बातमी’ मध्ये मान्सूनमध्ये वाढणाऱ्या डासांबद्दल आणि कीटकांबद्दल बोलूया. यासोबतच जाणून घेऊया की- तज्ज्ञ: तौफीक मजूमदार, व्यवस्थापकीय संचालक, PQGS पेस्ट कंट्रोल, बंगळुरू डॉ. रोहित शर्मा, कन्सल्टंट, इंटर्नल मेडिसिन, अपोलो स्पेक्ट्रा हॉस्पिटल, जयपूर प्रश्न- पावसाळ्यात कीटक आणि झुरळे का वाढतात? उत्तर- याची अनेक कारणे आहेत. ती मुद्द्यांमध्ये समजून घ्या- प्रश्न- मान्सूनमध्ये कोणते कीटक जास्त दिसतात? उत्तर- मान्सूनमध्ये आर्द्रता आणि पाणी साचल्यामुळे अनेक प्रकारचे कीटक वेगाने वाढतात. ग्राफिकमध्ये पहा- प्रश्न- कोणत्या पदार्थांमुळे झुरळे आणि कीटक सर्वात जास्त आकर्षित होतात? उत्तर- ते अशा पदार्थांकडे जास्त आकर्षित होतात, ज्यांमध्ये ओलावा, तेल, तीव्र वास किंवा गोडवा असतो, जसे की– प्रश्न- हे कीटक आणि झुरळे फक्त घाणेरड्या घरांमध्येच येतात का? उत्तर- नाही, त्यांना प्रामुख्याने अन्न, पाणी आणि लपण्याची जागा लागते. या तिन्ही गोष्टी स्वच्छ घरांमध्येही मिळू शकतात. तथापि, घाण, उघड्यावर ठेवलेले अन्न आणि साचलेला कचरा त्यांच्यासाठी अधिक अनुकूल असतो. प्रश्न- एसी किंवा कूलर चालवल्याने कीटक कमी होतात का? उत्तर- असे आवश्यक नाही. एसी किंवा कूलर, या दोन्हीचा कीटकांवर वेगवेगळा परिणाम होतो. प्रश्न- झुरळे आणि कीटकांकडून कोणते आजार किंवा संक्रमण होऊ शकतात? उत्तर- हे अनेक प्रकारचे बॅक्टेरिया, व्हायरस आणि ॲलर्जन्स सोबत घेऊन फिरतात. ते खाण्यापिण्याच्या वस्तूंना दूषित करू शकतात आणि प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्षपणे अनेक रोगांचे कारण बनू शकतात. ग्राफिकमध्ये पाहा- प्रश्न- आपल्या कोणत्या चुकांमुळे घरात किडे आणि झुरळे येतात? उत्तर- पावसाळ्यात काही चुकांमुळे घरात किडे आणि झुरळे वाढू शकतात, जसे की- या सर्व परिस्थिती कीटकांना अन्न, ओलावा, लपण्याची जागा आणि घरात प्रवेश करण्याचा मार्ग देतात. प्रश्न- कीटक घरात सर्वाधिक कोणत्या मार्गांनी प्रवेश करतात? उत्तर- ते सहसा घरात गटारांमधून आणि भेगांमधून प्रवेश करतात. याव्यतिरिक्त, ते या ठिकाणांहून प्रवेश करू शकतात– प्रश्न- पावसाळ्यात घरात किडे आणि झुरळे येण्यापासून कसे रोखावे? उत्तर- जर वेळेत काही मूलभूत खबरदारी घेतली, तर त्यांचा प्रवेश बऱ्याच अंशी रोखता येतो. ग्राफिकमध्ये त्यांना रोखण्यासाठीच्या सर्व टिप्स पहा- प्रश्न- जास्त कीटकनाशक फवारणी वापरणे हानिकारक असू शकते का? उत्तर- होय, ते मुद्द्यांमधून समजून घ्या– प्रश्न- कीटक आणि झुरळांना पळवून लावण्यासाठी घरगुती उपाय काय आहेत? उत्तर- काही सोपे घरगुती उपाय त्यांना पळवून लावण्यात खूप प्रभावी ठरू शकतात. ग्राफिकमध्ये पहा- प्रश्न- व्यावसायिक कीटक नियंत्रण कधी आवश्यक आहे? उत्तर- जर सामान्य स्वच्छता आणि घरगुती उपायांनंतरही समस्या कायम राहिली, तर व्यावसायिक कीटक नियंत्रण करून घेणे आवश्यक आहे. विशेषतः जेव्हा- वारंवार विचारले जाणारे सामान्य प्रश्न-उत्तरे प्रश्न- झुरळे रोग पसरवतात का? उत्तर- होय, ते त्यांच्या शरीर आणि पायांवर बॅक्टेरिया, व्हायरस आणि परजीवी घेऊन फिरतात. यामुळे फूड पॉयझनिंग, अतिसार आणि संसर्गाचा धोका वाढतो. प्रश्न- झुरळांमुळे ऍलर्जी किंवा अस्थमा होऊ शकतो का? उत्तर- होय, त्यांचे विष्ठा, लाळ आणि शरीराचे सूक्ष्म कण हवेत मिसळून ॲलर्जनसारखे काम करतात. जेव्हा हे कण श्वासाद्वारे शरीरात जातात तेव्हा खोकला, शिंका, श्वास घेण्यास त्रास आणि अस्थमाचा झटका देखील येऊ शकतो. प्रश्न- झुरळांची अंडी कुठे लपलेली असतात? उत्तर- सहसा अंधाऱ्या, गरम आणि दमट ठिकाणी असतात. प्रश्न- फक्त स्वच्छतेने झुरळे संपू शकतात का? उत्तर- नाही, पण त्यांची संख्या नियंत्रित करण्यासाठी हे सर्वात महत्त्वाचे पाऊल आहे. स्वच्छतेमुळे त्यांच्यासाठी अन्नाचे स्रोत कमी होतात. यामुळे त्यांची वाढ मंदावते. प्रश्न- झुरळे मारणारे स्प्रे लहान मुले आणि पाळीव प्राण्यांसाठी सुरक्षित आहेत का? उत्तर- नाही, यांमध्ये अनेकदा पायरेथ्रॉइडसारखी रसायने असतात. त्यांच्या थेट संपर्कात आल्यास, जास्त प्रमाणात किंवा बंद खोलीत वापरल्यास श्वास घेण्यास त्रास, ॲलर्जी, डोळे आणि त्वचेची जळजळ यांसारख्या समस्या उद्भवू शकतात.
Source link
