अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांनी एक मोठे विधान करत म्हटले आहे की, आता पुढचा नंबर क्युबाचा आहे. हे त्यांनी शुक्रवारी मियामी येथील एका बिझनेस समिटमध्ये सांगितले. ट्रम्प यांनी क्युबाविरुद्ध त्यांचे पुढील पाऊल काय असेल हे स्पष्टपणे सांगितले नाही, परंतु त्यांनी संकेत दिले की गरज पडल्यास लष्करी शक्तीचा वापरही केला जाऊ शकतो. ट्रम्प म्हणाले- मी अमेरिकन सैन्याला खूप मजबूत बनवले आहे. मला कधी वाटले नव्हते की त्याचा वापर करावा लागेल, पण कधीकधी तसे करावे लागते. तसे, क्युबा पुढचा आहे. मात्र, यानंतर लगेचच ते म्हणाले – असे समजा की मी हे म्हटलेच नाही. क्युबा आर्थिक संकटाशी झुंजत आहे ट्रम्प यांचे हे विधान अशा वेळी आले आहे, जेव्हा क्युबा गंभीर आर्थिक संकटाशी झुंजत आहे. व्हेनेझुएलामधून तेल पुरवठा बंद झाल्यानंतर तिथे इंधनाची मोठी टंचाई निर्माण झाली आहे, ज्यामुळे परिस्थिती आणखी बिघडली आहे. अमेरिकेच्या मदतीने झालेल्या कारवाईनंतर व्हेनेझुएलाचे नेते निकोलस मादुरो यांना हटवण्यात आले, ज्यामुळे क्युबाचा मोठा ऊर्जा पुरवठा खंडित झाला. ट्रम्प यांनी यापूर्वीही म्हटले आहे की क्युबाचे सरकार कोसळण्याच्या मार्गावर आहे आणि त्यांनी ‘फ्रेंडली टेकओव्हर’ (मैत्रीच्या नावाखाली ताबा घेणे) बद्दलही बोलले आहे. या महिन्याच्या सुरुवातीला त्यांनी म्हटले होते की, हे ‘मैत्रीपूर्ण अधिग्रहण’ (फ्रेंडली टेकओवर) असू शकते. त्यांनी असेही म्हटले की, जर त्यांनी कोणत्याही स्वरूपात क्युबाला आपल्या नियंत्रणात घेतले, तर त्यांना ‘सन्मान’ मिळेल. व्हाईट हाऊसमध्ये पत्रकारांशी बोलताना ते म्हणाले की, ते क्युबाला स्वतंत्र करू शकतात किंवा आपल्या ताब्यात घेऊ शकतात आणि त्यांच्याकडे काहीही करण्याची क्षमता आहे. क्युबाशी चर्चा सुरू आहे इतक्या कठोर गोष्टी बोलूनही, अमेरिकन अधिकाऱ्यांचे म्हणणे आहे की, चर्चेचे मार्ग अजूनही खुले आहेत आणि क्युबाच्या नेत्यांशी चर्चा सुरू आहे. क्युबाचे राष्ट्राध्यक्ष मिगुएल डियाज-कॅनेल यांनीही मान्य केले आहे की अमेरिकेशी चर्चा सुरू आहे. त्यांनी संकेत दिले की संघर्ष टाळण्यासाठी क्युबाला चर्चा करायची आहे, तर अमेरिकेचा दबाव वाढत आहे. एकंदरीत, ट्रम्प यांचे क्युबावरील लक्ष दर्शवते की त्यांचे परराष्ट्र धोरण आता अधिक आक्रमक आणि थेट संदेश देणारे झाले आहे. अमेरिकेने तेल पुरवठा थांबवला आहे खरं तर, अमेरिका आधीपासूनच क्युबावर दबाव टाकत आहे. जानेवारीपासून अमेरिकेने क्युबाला होणारा तेल पुरवठा जवळजवळ थांबवला आहे. इतर देशांनाही क्युबाला तेल न देण्याची चेतावणी दिली जात आहे. अलीकडेच, अमेरिकेच्या कोस्ट गार्डने कोलंबियाहून क्युबाला जाणाऱ्या एका तेल टँकरलाही थांबवले. याचा परिणाम क्युबामध्ये स्पष्टपणे दिसत आहे. ९ जानेवारीनंतर तिथे कोणतीही मोठी तेल पुरवठा पोहोचलेली नाही. तिथे परिस्थिती वेगाने बिघडत आहे. क्युबाच्या ब्लॅक मार्केटमध्ये पेट्रोल सुमारे ३५ डॉलर प्रति गॅलनपर्यंत पोहोचले आहे. दररोज वीज खंडित होत आहे, सोमवारी संपूर्ण देशात ब्लॅकआउट झाला. रुग्णालयांमध्ये शस्त्रक्रिया पुढे ढकलल्या जात आहेत. औषधांची कमतरता होत आहे आणि खाण्याची समस्या वाढत आहे. या परिस्थितीत क्युबाच्या सरकारवर दबाव वाढला आहे. ट्रम्प यांना क्युबामध्ये गुंतवणुकीची संधी निर्माण करायची आहे ट्रम्प यांच्या विधानावरून हे देखील स्पष्ट होते की ते क्युबाला केवळ राजकीयच नव्हे, तर व्यावसायिक दृष्टिकोनातूनही पाहत आहेत. ते आधीपासूनच या बेटावर गुंतवणुकीची शक्यता शोधत होते. 1998 मध्ये त्यांच्या कंपनीने गुपचूप क्युबाला भेट दिली होती. 2011-12 मध्येही त्यांच्या संस्थेतील लोकांनी तिथे गोल्फ कोर्स बनवण्याची शक्यता तपासली होती. 2016 च्या निवडणूक प्रचारादरम्यानही ट्रम्प यांनी म्हटले होते की, क्युबा गुंतवणुकीसाठी एक चांगली संधी असू शकते. आता त्यांनी पुन्हा म्हटले, “ते आमच्याशी बोलत आहेत. हा एक अयशस्वी देश आहे. त्यांच्याकडे ना पैसा आहे, ना तेल, काहीही नाही.” स्वतंत्र झाल्यानंतर क्युबावर अमेरिकेचे नियंत्रण होते 1898 मध्ये स्पेन-अमेरिका युद्धानंतर क्यूबा स्पेनपासून स्वतंत्र झाला, पण खरा ताबा अमेरिकेच्या हातात गेला. अमेरिकेने क्यूबाच्या राजकारण, सैन्य आणि अर्थव्यवस्थेवर मोठा प्रभाव ठेवला. तेथील जमीन, साखर उद्योग आणि व्यवसायावर अमेरिकन कंपन्यांचे वर्चस्व होते. सन 1959 मध्ये, क्रांतिकारक फिडेल कॅस्ट्रो यांनी आपल्या गनिमी सैनिकांसह हुकूमशहा बतिस्ताला सत्तेवरून हटवले. बतिस्ता एक हुकूमशहा होता. त्याच्या विरोधातील लढाईदरम्यान अमेरिकेनेच फिडेल कॅस्ट्रोला पाठिंबा दिला होता. अमेरिकन वृत्तपत्रांमध्ये कॅस्ट्रोच्या मुलाखती छापल्या जात होत्या. सत्ता मिळाल्यानंतर कॅस्ट्रोने मोठे बदल केले. त्यांनी देशात साम्यवादी धोरण स्वीकारले. अमेरिकन कंपन्यांची मालमत्ता जप्त केली आणि जमीन व उद्योग सरकाराच्या नियंत्रणाखाली घेतले. अमेरिकेने निर्बंध लादले तेव्हा क्यूबा सोव्हिएत युनियनच्या जवळ आला अमेरिकेने प्रत्युत्तरादाखल क्युबावर आर्थिक निर्बंध लादले. व्यापार बंद केला आणि तेल व आवश्यक वस्तूंचा पुरवठा थांबवला. यामुळे क्युबाची अर्थव्यवस्था बिघडायला लागली. यानंतर क्युबाने सोव्हिएत युनियन (रशिया) कडे आपला मोर्चा वळवला. यामुळे अमेरिका आणि क्युबाचे संबंध आणखी बिघडत गेले. या दोघांचे संबंध इतके बिघडले होते की, 55 वर्षांपर्यंत कोणताही अमेरिकन राष्ट्राध्यक्ष क्युबाला गेलाच नाही. ही मालिका 2015 मध्ये तेव्हा संपली, जेव्हा अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष म्हणून बराक ओबामा क्युबाला गेले, पण तोपर्यंत फिडेल यांच्या जागी त्यांचे भाऊ राउल यांनी क्युबामध्ये सत्ता सांभाळली होती. अमेरिकेने कॅस्ट्रो यांना मारण्याचा 600 वेळा प्रयत्न केला होता फिडेल कॅस्ट्रोला अमेरिका आपल्या सर्वात मोठ्या शत्रूंपैकी एक मानत असे. अनेक अहवालानुसार, अमेरिकेने फिडेल कॅस्ट्रोला मारण्यासाठी 60 वर्षांत 600 पेक्षा जास्त वेळा अयशस्वी प्रयत्न केले. अमेरिकन गुप्तचर संस्थेने फिडेलला मारण्यासाठी विषारी सिगारपासून ते विषारी पेनपर्यंत अनेक उपाय वापरले होते, मात्र हे सर्व प्रयत्न अयशस्वी ठरले होते. एकदा फिडेल कॅस्ट्रोला मारण्याच्या कटात सामील होण्यासाठी त्यांची एक माजी मैत्रीणही तयार झाली होती. या कटानुसार कॅस्ट्रोला मारण्यासाठी विषारी कोल्ड क्रीमचा डबा त्यांच्यापर्यंत पोहोचवायचा होता, पण कॅस्ट्रोला आधीच याची कुणकुण लागली आणि ही योजनाही अयशस्वी ठरली. 25 नोव्हेंबर 2016 रोजी 90 वर्षांच्या वयात क्युबातील हवाना येथे फिडेल कॅस्ट्रो यांचे निधन झाले होते.
Source link
