आज दुपारी ३:१३ वाजता सूर्य मकर राशीत प्रवेश करेल. या दिवशी मकरसंक्रांतीच्या उत्सवाची सुरुवात होते. हा सण केवळ धार्मिक श्रद्धांपुरता मर्यादित नाही, तर त्यात ज्योतिष, आयुर्वेद आणि आधुनिक विज्ञानाचे खोलवर एकीकरण आहे. भारतीय वैदिक परंपरेत, सूर्य हा केवळ
.
१२ आदित्य म्हणजे सूर्याच्या १२ चेतन शक्ती
१२ आदित्य म्हणजे सूर्याच्या १२ चेतन शक्ती आहेत. त्यांचे कार्यक्षेत्र १२ महिन्यांत पसरलेले आहे आणि मकरसंक्रांत हा दिव्य बिंदू दर्शवते, जिथे वेळ, निसर्ग आणि मानवी चेतना एकत्र येतात. म्हणून, मकरसंक्रांत हा केवळ एक उत्सव नाही, तर जीवनाला दिशा देणारा चैतन्याचा उत्सव आहे. वेद आणि पुराणानुसार, १२ आदित्य मित्र, वरुण, आर्यमान, भाग, अंश, धाता, इंद्र, विवस्वन, पुषा, सविता, त्वष्ट आणि विष्णू – वर्षाच्या १२ महिन्यांत अनुक्रमे पृथ्वीवर प्रभाव पाडतात. प्रत्येक आदित्य सूर्याच्या एका विशिष्ट शक्तीचे प्रतिनिधित्व करतो. जो ऋतू बदल, शेती, मानवी शरीर आणि मनाच्या स्थितीवर प्रभाव पाडतो. १२ महिने हे केवळ काळाचे एकक नाहीत तर सौर चेतनेचे १२ टप्पे आहेत.
आदित्य हे मानवी शरीराच्या १२ ऊर्जाद्वारांचे प्रतीक
आध्यात्मिक दृष्टिकोनातून १२ आदित्य हे मानवी शरीराच्या १२ ऊर्जाद्वारांचे प्रतीक आहेत. मकरसंक्रांत या शक्तींच्या ऊर्ध्वगामी हालचालीचे प्रतीक आहे. म्हणूनच, या दिवशी स्नान, दान, जप, तपस्या आणि आध्यात्मिक साधना हे विशेष महत्त्वाचे मानले जाते. भगवान श्रीकृष्ण म्हणतात, ‘आदित्यनहं विष्णुः,’ म्हणजे, ‘मी आदित्यांमध्ये विष्णू आहे.’ हे वाक्य सौरतत्त्वातील नारायणाची व्यापक शक्ती प्रतिबिंबित करते. मानसिकदृष्ट्या, संक्रांत मानवी मनाला आळसातून क्रियाकलापाकडे घेऊन जाते.
हेमंत कासट
ज्योतिष आणि वैदिक विषयांचे जाणकार
