आज (रविवार, 18 जानेवारी) माघ महिन्याची अमावस्या आहे. याला मौनी अमावस्या म्हणतात. रविवार आणि अमावस्येच्या योगात सूर्यपूजेसोबतच पितरांसाठी धूप-ध्यान करू शकता. या तिथीला दान-पुण्य आणि नदी स्नान करण्याची परंपरा देखील आहे. आज मौन राहून पूजा-पाठ करणे विशेष फलदायी मानले जाते. उज्जैनचे ज्योतिषाचार्य पं. मनीष शर्मा यांच्या मते, माघी अमावस्येला मौनी अमावस्या यासाठी म्हणतात कारण ब्रह्माजींचे मानसपुत्र मनु ऋषींनी माघी अमावस्येला मौन राहून तप केले होते. याच कारणामुळे या अमावस्येला मौन व्रत करण्याचे विशेष महत्त्व आहे. मौन राहिल्याने मन शांत होते आणि नकारात्मक विचार दूर होतात. अमावस्या तिथीचे स्वामी पितर देव मानले गेले आहेत. या दिवशी आपल्या पूर्वजांसाठी श्राद्ध, तर्पण आणि धूप-ध्यान केल्याने तृप्ती मिळते. पितर देव प्रसन्न होऊन आपल्या कुटुंबाला आशीर्वाद देतात. त्यांच्या आशीर्वादाने घर-परिवारात सुख, शांती आणि समृद्धी टिकून राहते. मान्यता आहे की जर पितर देवता असंतुष्ट असतील, तर कुटुंबात रोग, अडथळे आणि अशांती टिकून राहते. मौनी अमावस्येला केलेल्या उपायांमुळे पितृ दोष देखील शांत होतो. माघी अमावस्येला गंगा, यमुना, नर्मदा, शिप्रा यांसारख्या पवित्र नद्यांमध्ये स्नान करणे शुभ मानले जाते. यासोबतच मथुरा, काशी, उज्जैन आणि हरिद्वार यांसारख्या तीर्थक्षेत्रांमध्ये दर्शन-पूजन करता येते. जे लोक नदीपर्यंत जाऊ शकत नाहीत, ते घरीच स्नानाच्या पाण्यात गंगाजल मिसळून स्नान करू शकतात. स्नानानंतर दान-पुण्य नक्की करावे. या दिवशी बूट-चप्पल, कपडे, लोकरी वस्त्रे, ब्लँकेट, धान्य, भोजन, सोने आणि चांदी यांसारख्या वस्तूंचे दान करता येते. मंदिरांमध्ये पूजा साहित्य जसे की कुंकू, गुलाल, अबीर, तूप-तेल, कापूस, उदबत्ती, चंदन, जानवे, फुले, मिठाई आणि देवीसाठी चुनरी दान करू शकता. दान करताना मौन राहावे. माघ महिन्याच्या अमावस्येला स्नानानंतर तांब्याच्या लोट्यात पाणी, कुंकू, लाल फुले आणि तांदूळ घालून सूर्यदेवाला अर्घ्य द्यावे. यावेळी ‘ॐ सूर्याय नमः’ या मंत्राचा जप करावा. त्यानंतर संपूर्ण घराची साफसफाई करावी आणि गंगाजल किंवा गोमूत्र शिंपडावे. घराच्या मुख्य दारावर रांगोळी काढणे देखील शुभ मानले जाते. सकाळी पिंपळाच्या झाडाला पाणी अर्पण करावे आणि त्याची १०८ प्रदक्षिणा करावी. प्रदक्षिणा करताना ‘ॐ नमो भगवते वासुदेवाय’ या मंत्राचा जप करावा. मौनी अमावस्येला दिवसभर मौन पाळणे उत्तम मानले जाते. जर हे शक्य नसेल, तर किमान पूजा-पाठ आणि दान करताना मौन नक्की पाळावे. या दिवशी भगवान विष्णू आणि महालक्ष्मीचा विशेष अभिषेक करावा. अभिषेकाच्या वेळी ‘ॐ नमो भगवते वासुदेवाय’ या मंत्राचा जप करावा. घरात स्थापित बाळ गोपाळांचा अभिषेक करावा आणि त्यांना लोणी-साखर आणि तुळस अर्पण करावी. ‘कृं कृष्णाय नमः’ या मंत्राचा जप करावा. अमावस्येच्या दुपारी सुमारे 12 वाजता गायीच्या शेणापासून बनवलेल्या गोवऱ्या जाळाव्यात. धूर थांबल्यावर अंगारांवर गूळ-तूप, थोडी खीर-पुरी अर्पण कराव्यात. त्यानंतर तांब्याच्या किंवा पितळेच्या लोट्यात पाणी, काळे तीळ, जव, तांदूळ आणि फुले घालावीत. पितरांचे ध्यान करत हाताने पाणी अर्पण करावे आणि ‘ॐ पितृदेवेभ्यो नमः’ या मंत्राचा जप करावा. शेवटी पितरांकडून जाणून-बुजून किंवा नकळत झालेल्या चुकांसाठी क्षमा मागावी. धूप-ध्यान झाल्यावर गाय, कुत्रे, कावळे आणि मुंग्यांसाठी अन्न ठेवावे आणि गरजू लोकांना दान द्यावे.
Source link
