10 तासांपूर्वी
- लिंक कॉपी करा
आता ज्येष्ठ महिना सुरू आहे. या वर्षी पंचांगाचा अतिरिक्त महिना म्हणजेच अधिक मास ज्येष्ठ महिन्यात असेल, त्यामुळे हा महिना ५९ दिवसांचा आहे. अधिक मासाला पुरुषोत्तम मास असेही म्हणतात. १६ मे पर्यंत ज्येष्ठ कृष्ण पक्ष राहील, त्यानंतर १७ मे पासून अधिक मास सुरू होईल, जो १५ जून पर्यंत चालेल. त्यानंतर ज्येष्ठ शुक्ल पक्ष सुरू होईल, जो २९ जून पर्यंत राहील. अधिक मासात विवाह, गृहप्रवेश, मुंडन, जानवे संस्कार यांसारख्या शुभ कार्यांसाठी मुहूर्त नसतात.
उज्जैनचे ज्योतिषाचार्य पं. मनीष शर्मा यांच्या मते, ज्येष्ठ मास आणि अधिक मासात भगवान विष्णू आणि त्यांच्या अवतारांची पूजा विशेषतः करावी. अधिक मासाला भगवान विष्णूच्या ‘पुरुषोत्तम’ या नावामुळे पुरुषोत्तम मास असेही म्हणतात. ज्येष्ठ आणि अधिक मासात भगवान विष्णूच्या पूजेमध्ये कोणत्या गोष्टींची विशेष काळजी घ्यावी…
- ज्येष्ठ महिना ग्रीष्म ऋतूचा कळस असतो, याच कारणामुळे याला तप, संयम, सेवा आणि भक्तीचा काळ असेही म्हणतात. शास्त्रांमध्ये या महिन्यात जलदान, व्रत, भगवान विष्णू आणि त्यांच्या अवतारांचे विशेष पूजन करण्याचा सल्ला दिला आहे.
- अशी मान्यता आहे की, ज्येष्ठ महिन्यात विष्णू पूजन केल्याने यज्ञ केल्याने जे पुण्य मिळते, तसेच पुण्य मिळते. या काळात जल, शीतलता आणि दानाशी संबंधित शुभ कार्ये करावीत, कारण हा काळ शरीर आणि मन या दोघांची परीक्षा घेतो.
- भगवान विष्णूंना सृष्टीचे पालनहार मानले जाते, म्हणूनच, जो भक्त त्यांची भक्ती करतो, त्याच्या जीवनात सुख-शांती टिकून राहते आणि त्याच्या सर्व समस्या दूर होतात. विष्णूजींसोबतच श्रीकृष्ण आणि श्रीराम यांचीही विशेष पूजा करावी.
- ज्येष्ठ महिन्यात दररोज सकाळी लवकर उठावे. स्नानानंतर सूर्याला जल अर्पण करावे. यासाठी तांब्याच्या लोट्यात पाणी भरून ‘ॐ सूर्याय नमः’ मंत्राचा जप करत सूर्याला अर्घ्य द्यावे.
- सूर्यपूजेनंतर घरातील मंदिरात भगवान विष्णू, श्रीकृष्णाची पूजा करावी. पूजेमध्ये दक्षिणावर्ती शंखाने देवाचा अभिषेक करावा. यासाठी केशर मिश्रित दुधाचा वापर खूप शुभ मानला जातो. देवाला पंचामृत अर्पण करावे. पंचामृत दूध, दही, तूप, मध आणि साखर मिसळून बनवावे. मिठाईचा नैवेद्य तुळशीच्या पानांसोबत अर्पण करावा. ‘ॐ नमो भगवते वासुदेवाय’, ‘कृं कृष्णाय नमः’ मंत्राचा जप करावा.
- पूजेसोबतच विष्णू सहस्रनाम, भगवद्गीतेचे पठण आणि श्रीकृष्ण नामाचा जपही करावा. आपण इच्छित असल्यास ‘राधे-राधे’ नावाचा जपही करू शकता.
या दिवसांमध्ये मंत्र जप करण्याचे विशेष महत्त्व आहे. आपल्या इष्टदेवाच्या मंत्रांचा जप करावा. जसे-
- श्री गणेशाय नमः,
- ओम नमः शिवाय,
- ओम नमो भगवते वासुदेवाय,
- दम दुर्गायै नमः,
- ओम महालक्ष्मीय नमः,
- क्रिम कृष्णाय नमः,
- राम रामाय नमः,
- ॐ रामदूताय नमः
विष्णू पूजेमध्ये शुद्धता, श्रद्धा आणि निष्काम भाव सर्वात महत्त्वाचे आहेत. केवळ बाह्य विधीच नाही, तर मनाची पवित्रताच पूजेला यशस्वी करते. मनातील नकारात्मक विचार दूर करा. सकारात्मक आणि निःस्वार्थ भावाने पूजा करा. या दिवसांमध्ये दान-पुण्य देखील निःस्वार्थ भावानेच करा.
ज्येष्ठ महिन्यात जलदानाला सर्वोच्च दान म्हटले आहे. वाटसरूंना, पशु-पक्ष्यांना आणि गरजूंना थंड पाणी देणे विष्णू कृपेचे माध्यम मानले गेले आहे. या काळात तामसिक भोजन टाळण्याचा प्रयत्न करा. हलका, सात्विक आहार घेतल्याने हवामानाशी संबंधित अनेक आजारांपासून बचाव होऊ शकतो. यामुळे शरीरात संतुलन टिकून राहते.
भगवान विष्णू आणि श्रीकृष्णाच्या मंदिरांमध्ये दर्शन-पूजन करा
ज्येष्ठ महिन्यात श्रीकृष्णाच्या भक्तीचे स्वरूप अधिकतर प्रेम आणि स्मरणावर आधारित असते. त्यांच्या बाल स्वरूप, मुरलीधर रूप आणि गीता उपदेशक स्वरूप, या तिन्हीचे ध्यान करा. या दिवसांमध्ये मथुरा, बद्रीनाथ, जगन्नाथ पुरी यांसारख्या तीर्थक्षेत्रांची यात्रा आणि दर्शन करू शकता. ही तिन्ही तीर्थे भगवान विष्णू आणि श्रीकृष्णाशी संबंधित आहेत. गंगा, यमुना, शिप्रा, नर्मदा यांसारख्या पवित्र नद्यांमध्ये स्नान देखील करावे.
